Бо ташаббуси Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар Коллеҷи омӯзгории шаҳри Душанбе бахшида ба Рӯзи Конститутсия таҳти унвони “Конститутсия – санади сарнавиштсози давлату миллат” ҳамоиши илмӣ баргузор гардид.

Дар ҳамоиш Фарҳод Раҳимӣ, раиси Кумита, Давлатзода Баҳруло ва Ализода Алишер, муовинони раис, кормандони дастгоҳи марказӣ ва директорони муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии шаҳрҳои Душанбе, Ваҳдат, Турсунзода, Ҳисор иштирок ва суханронӣ намуданд.

Ҳамоишро Фарҳод Раҳимӣ ифтитоҳ намуда, иброз дошт, ки Конститутсия аз рӯзҳои аввали қабулаш дар назди давлату миллати мо вазифаҳои бузурги таърихиеро гузошт, ки муҳимтарини онҳо ташкили аркони давлати соҳибихтиёри миллӣ, низоми мақомоти давлатии муосир, таъмини кафолати амалишавии ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд, оғози раванди созандагиву бунёдкориҳо ва расидан ба сатҳи зиндагии шоистаи мардум ба ҳисоб мерафт.

Пешвои миллат дар таърихи навини халқи тоҷик дар саргаҳи ҷомеаи навини Тоҷикистон қарор дошта, дар рушду инкишоф ва мустаҳкамии пояҳои давлатдорӣ ва ҷомеа саҳми арзанда ва бузург доранд.
Дар ин замина, Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар таҳия ва қабули Конститутсияи Тоҷикистон муҳим буда, ташаббускори таҳияи ин санади муҳими кишвар маҳсуб мешаванд.Маҳз бо заҳмату талошҳои пайгиронаи Пешвои миллат ин санади тақдирсоз қабул гардида, он дар рушду устувории соҳаҳои ҳаёти ҷамъиятӣ ва давлатӣ, танзими муносибатҳои ҷамъиятӣ, амалӣ гардидани ҳадафҳо ва вазифҳои олии давлатӣ, ҳамзамон, муаррифии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ нақш ва ҷойгоҳи хоссаро ишғол намудааст.

Мавриди зикри хос аст, ки Пешвои миллат пайваста аз мубрамӣ ва ҷойгоҳи хос доштани Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ёдоварӣ намуда, нақши онро дар бунёди давлат ва ҷомеаи муосир, ки ҷавобгӯ ба манфиатҳои тамоми халқи кишвар мебошанд, ниҳоят муҳим арзёбӣ менамоянд. Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Паёми худ ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 28-уми декабри соли 2023 иброз доштанд: «Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол, ки заминаи эъмори давлати мустақили миллӣ ва пешравии тамоми ҷанбаҳои ҳаёти мардуми кишварро фароҳам овардааст, яке аз дастовардҳои муҳимтарини мо мебошад. Амалӣ намудани меъёрҳои Конститутсия ба мо имкон дод, ки пояҳои устувори ҷомеа ва давлатро созмон диҳем, сулҳу оромӣ, суботи сиёсӣ ва ваҳдати миллиро таҳким бахшем, рушди устувори иқтисодии кишварамонро таъмин намоем, барои ҳар як шаҳрванди мамлакат шароити зиндагии арзанда ва инкишофи озодонаро муҳайё созем».

Раҷабов Саидумар Одинаевич- доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессори Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон зимни баромади худ иброз намуд, ки қабули Конститутсияи Тоҷикистони соҳибистиқлол маҳз бо ташаббус, заҳмату талош, истодагарию пофишориҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон сурат гирифта, дар он масъалаҳои калидӣ: барпо намудани давлати демократӣ, ҳуқуқбунёду дунявӣ, кафолати ҳуқуқу озодиҳои инсон, зарурати ҳокимияти президентӣ, кафолати давлатии ҳуқуқ ба моликияти хусусӣ, аз тариқи овоздиҳии умумихалқӣ қабул гардидани Конститутсия, таҳкими Конститутсия бо роҳи ворид намудани тағйиру иловаҳои саривақтӣ ба он, ташкил ва такмили низоми мақомоти давлатӣ ва таъмини фаъолияти самараноки он ифода ва амалӣ гардиданд.

Бобоҷонзода Исрофил Ҳусейн- доктори илмҳои ҳуқуқшиносӣ, профессори Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон низ дар навбати худ қайд кард, ки аз рӯзи аввали таҳияи лоиҳаи Конститутсия, Сарвари давлати тоҷикон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон арзишҳои инсонӣ ва ҳифзи ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрвандро ҳамчун арзиши олӣ эътироф намуда, ба гуруҳи корӣ дастур додаанд, ки ин мафҳумҳоро, ки хусусияти инсонпарваронаву сулҳҷӯёна дорад, ба лоиҳа ворид намоянд, зеро татбиқи амалии ҳуқуқҳои конститутсионии шаҳрвандон ба шароити ҷомеаи инсонӣ, суннатҳои таърихиву маънавӣ, рушди фарҳанги миллӣ, худогоҳии мардум мусоидати созанда дошта, дар баробари ҳуқуқу озодиҳо, шаҳрвандон уҳдадориҳои худро низ бояд дар назди қонун иҷро намоянд. Ин омил имконият фароҳам овард, ки дар Моддаи 5 – уми Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, “Инсон, ҳуқуқ, номус ва озодии ӯ арзиши олӣ эътироф гардида, ҳаёт, қадр, номус ва дигар ҳуқуқҳои фитрии инсон дахлнопазир ва ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд риоя ва ҳифз карда мешаванд”, дарҷ карда шуд.

Дар охир таъкид гардид, ки таҳия ва қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳалаи сифатан нави бунёд ва инкишофи давлат ва ҷомеаи Тоҷикистони муосир буда, ин санади олии ҳуқуқӣ бо саъю талош, азму иродаи қавии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон қабул гардида, ҳамзамон, нақш ва саҳми ин шахсияти таърихии халқ дар такмили меъёрҳои он бағоят бузург мебошад.

Мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм дар сиёсати Пешвои миллат

‎Ҷумҳурии Тоҷикистон дар солҳои аввали истиқлолият дарк намуд, ки терроризм ҷинояти махсусан хавфнок буда, он ба муқобили амнияти ҷамъиятӣ равона карда шудааст. Махсусан хавфнок будани терроризм дар он ифода меёбад, ки асоси онро кўшиши ҷиноятҳо оиди дар атрофи он ба вуҷуд овардани ҳиссиёти тарсу воҳима фалаҷ сохтани фаъолияти фоиданоки иҷтимоии шаҳрвандон, кори мўътадили мақомоти давлатию идоракунӣ ва бо ҳамин ноил шудан ба мақсадҳои зидди ҷамъиятии худ ташкил медиҳад.

Ҷумҳурии Тоҷикистон сиёсати ҳуқуқии ҷиноятии худро ба роҳ монда, ҳамчун давлати мустақил ва соҳибихтиёр, инчунин узви комилҳуқуқи Созмони Миллали Муттаҳид ва ҷузъи ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳонӣ ба як қатор санадҳои ҳуқуқии байналмилалӣ алайҳи мубориза зидди терроризм ҳамроҳ шуда, дар як муддати кўтоҳ қонунгузории дохили кишварро ба низом дароварда қонунҳои зеринро қабул карда, онҳоро мавриди амал қарор дод:

‎

‎1. 16-уми ноябри соли 1999 Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм» қабул карда шудааст, ки он асосҳои мубориза бар зидди терроризмро дар Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян мекунад.

‎

‎2. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди ҷинояткории муташаккилона» (28 декабри соли 2013)

‎

‎3. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм (ифротгароӣ)» (соли 1999 № 69).

‎

‎4. Консепсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба мубориза бар зидди терроризм ва экстремизм (ифротгароӣ) (28 марти соли 2006, № 1717) ва Консепсияи сиёсати ҳуқуқии ҷиноятии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда шудааст, ки ин ҳама аз сиёсати пешгирифтаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мубориза бар зидди терроризм гувоҳи медиҳад.

‎Дар айни ҳол Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷиҳати муқовимат нишон додан бар терроризм якчанд конференсияҳои ҷумҳуриявӣ ва байналмилалиро оид ба мубориза бар зидди терроризм ташкил ва баргузор намуда, бори дигар ба ҷаҳониён исбот намуд, ки иродаи кишвари мо алайҳи мубориза бар зидди терроризм қавӣ мебошад.

‎Ҷумҳурии Тоҷикистон пешгирӣ ва мубориза бар зидди терроризмро ҳамчун вазифаи муҳимтарини таъмини амнияти миллии худ ва тамоми ҷаҳон баррасӣ намуда, барои тақвияти минбаъдаи ҳамкориҳои муштарак дар ин самт баромад мекунад.

‎

‎Мубориза бар зидди терроризм қисми таркибии таъмини амнияти натанҳо Ҷумҳурии Тоҷикистон, балки тамоми ҷомеаи чаҳонӣ мебошад. Вазъи бӯҳрони ҷомеа, пеш аз ҳама дар иқтисодиёт, мавҷудияти муноқишаҳои иҷтимоию сиёсӣ дар муносибатҳои байнидавлатӣ ва байнимазҳабӣ, номукаммалии заминаи меъёрии ҳуқуқӣ, ки масъалаҳои баҳсноки минтақавӣ ва байналмилалиро танзим менамояд, барои ба миён омадани чунин ҷиноятҳо ба монанди терроризм мусоидат мекунад.

‎Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ, Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмонборҳо дар суханронии хеш таъкид кардаанд. Яке аз суханрониҳои Пешвои миллат дар Конференсияи Созмони Миллали Муттаҳид дар Вена дар бораи «мубориза бар зидди ҷиноятҳои трансмиллӣ», аз ҷумла терроризм, ки 14 апрели соли 2000 баргузор гардида буд. Чӣ тавре ки қайд шуд: аз замоне, ки Тоҷикистон соҳиби истиқлолият шуд дар тадбирҳои муштараки мубориза алайҳи хавфи афзояндаи ҷинояткории трансмиллӣ оиди терроризм ва гардиши маводи мухаддир фаъолона ширкат меварзад.

Тоҷикистон ҳамчун мамлакате, ки амалан ба масъалаи терроризм ва гардиши ғайриқонунии маводи нашъадор рӯ ба рӯ омадааст ва ҷузъи ҷудонопазири ҷинояткории муташаккилонаи трансмиллӣ мебошад, барои ташаббусҳо ва иқдоми оқилона амал намуда, бар зидди терроризм мубориза бурда, алайҳи ин зуҳурот қатъиян талош меварзад ва саҳми худро гузошта истодааст.

Бояд қайд намуд, ки терроризм яке аз зуҳуроти асосии ҷинояткории муташаккилона аст. Ҳоло, ки Тоҷикистон ба истиқрори сулҳ ва созгории миллӣ комёб шудааст ва бо роҳи эъмори давлатӣ демократии дорои иқтисодӣ бозоргонӣ пеш меравад, амалиёти террористӣ содир намудани қувваҳои муайяни душман ба сулҳу оромии ҷомеа таъсири манфӣ мерасонад, ки ин ҷараёни бонизоми ислоҳотро халалдор месозад. Тоҷикистон нуқтаи назари онро, ки мубориза бар зидди терроризм, яке аз проблемаҳои муҳимтарин, ки имрӯз инсоният дучори он гардидааст, дастгирӣ менамояд.

‎ Ашуров С

Омӯзгори МДТ ЛКТ-и Н Зафаробод.

31 октябр таҳти раёсати Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат, Раиси Ҳукумати кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон маҷлиси Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон баргузор гардид.

Дар маҷлис, нахуст, лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2026” ва дурнамои нишондиҳандаҳои буҷети давлатӣ барои солҳои 2027-2028 баррасӣ гардид.

Таъкид карда шуд, ки лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2026” хусусиятҳои фарқкунанда дошта, дар он як қатор муқаррароти нав ва тағйирот пешбинӣ карда шудааст.

Гуфта шуд, ки дар заминаи рушди соҳаҳои иқтисоди миллӣ даромади Буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2026 аз ҳисоби ҳамаи сарчашмаҳои воридот дар ҳаҷми 65,0 миллиард сомонӣ пешбинӣ мегардад, ки ҳаҷми умумии он нисбат ба буҷети тасдиқшудаи соли 2025 15,5 миллиард сомонӣ ё 31,2 фоиз зиёд ва ба 33,3 фоизи Маҷмуи маҳсулоти дохилӣ дар соли 2026 баробар мешавад.

Дар буҷети давлатӣ барои соли оянда ҷиҳати маблағгузории соҳаҳои иҷтимоӣ 29, 5 миллиард сомонӣ пешбинӣ шудааст, ки 44 фоизи ҳаҷми умумии хароҷоти буҷет ё 15,1 фоизи маҷмӯи маҳсулоти дохилиро ташкил медиҳад.

Чунин хароҷоти зиёд ба ин соҳаҳо, аз ҷумла маорифу тандурустӣ, нишона аз таваҷҷуҳи баланди Ҳукумати кишвар ба рушди сармояи инсонӣ арзёбӣ гардид.

Доир ба лоиҳаи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи буҷети давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2026” ва дурнамои нишондиҳандаҳои буҷети давлатӣ барои солҳои 2027-2028 ва лоиҳаи Барномаи қарзгирии берунаи давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои соли 2026 ва дурнамои нишондиҳандаҳои он барои солҳои 2027-2028 вазири молия Файзиддин Қаҳҳорзода гузориш дод.

Таъкид карда шуд, ки барномаи қарзгирии берунаи давлатӣ 52 созишномаи қарзӣ, аз ҷумла 36 созишномаи қарзии амалкунанда ва 16 созишномаи дар сатҳи мувофиқасозӣ қарордоштаро дар бар мегирад.

Ҳадаф аз таҳияи барнома амалӣ намудани назорати дахлдор дар самти ҷалби маблағҳои қарзии хориҷӣ ба Тоҷикистон ва роҳ надодан ба андӯхти назоратнашавандаи қарзи берунӣ мебошад.

Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамчунин, дастур доданд, ки барои дарёфти роҳу василаҳои афзун намудани даромад ба буҷети давлатӣ, аз ҷумла тавассути тезонидани раванди рақамикунонӣ, гузаштан ба пардохтҳои ғайринақдӣ дар ҳама соҳаҳо ва истифодаи васеи технологияҳои муосир дар гузаргоҳҳои сарҳадию гумрукӣ, чораҳои иловагии муассир андешида шавад.

Дар бораи лоиҳаи Барномаи давлатии мақсадноки рушди илмҳои риёзӣ, дақиқ ва табиӣ барои солҳои 2026-2030 вазири маориф ва илм Раҳим Саидзода гузориш дода, аз ҷумла иттилоъ дод, ки барномаи мазкур бо мақсади идома бахшидан ба низоми самарабахши дастгирӣ ва рушди илмҳои риёзӣ, дақиқ ва табиӣ, баланд бардоштани самаранокии таҳқиқоти илмӣ ва татбиқи технологияҳои инноватсионӣ, ҳамгироии неруҳои илмӣ ва технологӣ ба самтҳои афзалиятдоштаи рушди иҷтимоӣ ва иқтисодии кишвар, таҳия гардидааст.

Дар кори маҷлис, ҳамчунин, дар бораи пешниҳоди Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Сангвор дар хусуси ба категорияи шаҳрак мансуб донистани деҳаи Тавилдара ва номгузорӣ намудани он, дар бораи омодагӣ ва баргузор намудани Конфронси чоруми байналмилалии сатҳи баланд оид ба Даҳсолаи байналмилалии амал “Об барои рушди устувор, солҳои 2018-2028” ва дар бораи таъсиси Муассисаи давлатии “Маркази татбиқи лоиҳаи сохтмони Неругоҳи барқи обии “Хуталон” гузориши шахсони масъул шунида шуд.

Дар фароварди кори маҷлис Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои амалисозии барномаҳои давлатӣ, татбиқи Қонунҳои амалкунанда ва дигар супоришҳои Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба масъулини вазорату идораҳо ва мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатӣ супоришҳои мушаххас доданд.

Дастурҳои дигар, ҳамчунин, барои дар сатҳи баланди ташкилӣ гузаронидани чорабиниҳо дар давраи тирамоҳу зимистони солҳои 2025-2026, ҷамъоварии беталафи меваю сабзавот, захираи кофии маводи хӯрока ва сӯзишворӣ, вусъати корҳои созандагию ободонӣ ба истиқболи ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва ғайра дода шуд.

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо санади ҳуқуқии олии давлат, балки нишонаи соҳибистиқлолӣ, ваҳдат ва худшиносии миллии халқ ба шумор меравад. Он пояи ҳуқуқии тамоми сохтори сиёсӣ, иҷтимоӣ ва иқтисодии кишварро муайян карда, ҳамчун сарчашмаи асосии давлатдории миллӣ хизмат мекунад.

6 ноябри соли 1994 қабули Конститутсия пас аз марҳалаи душвори таърихӣ сурат гирифт. Он замон кишвар аз ноустувории сиёсӣ ва низоъҳои шаҳрвандӣ ранҷ мебурд, вале халқи Тоҷикистон бо иродаи озод ва умед ба ояндаи беҳтар ба роҳи давлатдории ҳуқуқбунёд қадам гузошт. Ин ҳуҷҷати тақдирсоз дар раъйпурсии умумихалқӣ қабул гардида, поягузори низоми демократӣ, дунявӣ ва ягонаи Тоҷикистон гардид.

Давлатдории миллӣ дар заминаи Конститутсия шакли мукаммал пайдо кард. Маҳз бо қабули он мафҳуми истиқлолияти сиёсӣ, ягонагии ҳудудӣ, забони давлатӣ, рамзҳои миллӣ ва сохтори идоракунии давлат ба таври ҳуқуқӣ муқаррар шуданд. Аз ҳамин лаҳза давлат ҳамчун соҳибихтиёр, қонунӣ ва мустақил дар арсаи байналмилалӣ эътироф ёфт.

Конститутсия давлатдории миллиро на танҳо аз нигоҳи ҳуқуқӣ, балки аз ҷиҳати идеологӣ низ таҳким мебахшад. Дар он арзишҳои умумибашарӣ бо суннатҳои миллӣ ва фарҳанги тоҷикон пайванд ёфтаанд. Меъёрҳои он дар асоси эҳтиром ба ҳуқуқи инсон, озодӣ, адолат ва баробарӣ устувор шудаанд, ки ин ҳама рукнҳои муҳимтарини давлатдории муосир мебошанд.

Яке аз паҳлуҳои муҳими нақши Конститутсия дар таҳкими давлатдории миллӣ ин аст, ки он низоми ҳокимиятро муқаррар кардааст. Маҳз дар асоси Конститутсия се шохаи ҳокимият -қонунгузор, иҷроия ва суд ташаккул ёфта, бо ҳам ҳамоҳангона амал мекунанд. Ин принсип имконият медиҳад, ки давлат ба сохтори демократӣ ва масъулиятнок табдил ёбад.

Бо мурури замон ва тағйир ёфтани шароити сиёсиву иҷтимоӣ, ба Конститутсия солҳои 1999, 2003 ва 2016 тағйироту иловаҳо ворид гардиданд. Ин ислоҳот ба таҳкими минбаъдаи давлатдории миллӣ мусоидат намуданд. Аз ҷумла, таъсиси Парлумони дупалатагӣ ва тақвияти пояҳои ҳокимияти судӣ ҳамчун кафолати Конститутсия ва Ваҳдати миллӣ ба устувории давлатдорӣ мусоидат карданд.

Конститутсия заминаи ҳуқуқӣ барои татбиқи сиёсати дохиливу хориҷии кишвар низ мебошад. Дар асоси он Тоҷикистон сиёсати сулҳҷӯёна, ҳамкорӣ бо кишварҳои ҷаҳон ва ташкилотҳои байналмилалиро пеш мебарад. Сиёсати хориҷии мустақили Тоҷикистон ва дастовардҳои он дар соҳаҳои иқтисод, фарҳанг, илму маориф ва амният маҳз дар доираи Конститутсия ба амал меоянд.

Дар сатҳи иҷтимоӣ низ Конститутсия ба таҳкими давлатдории миллӣ нақши муҳим бозидааст. Он ҳуқуқ ва озодиҳои инсонро кафолат медиҳад, баробарии шаҳрвандонро дар назди қонун таъмин мекунад ва барои рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ замина мегузорад. Ҳуқуқ ба таҳсил, меҳнат, моликият, иштирок дар идораи давлат аз ҷумлаи унсурҳое мебошанд, ки дар баробари эҳсоси масъулияти шаҳрвандӣ пояи давлатдории миллиро низ мустаҳкам месозанд.

Беэътиноӣ ба Конститутсия маънои беэҳтиромӣ ба давлат ва миллатро дорад. Аз ин рӯ, тарбияи фарҳанги ҳуқуқӣ дар ҷомеа, махсусан миёни ҷавонон, яке аз вазифаҳои муҳимтарин мебошад. Зеро маҳз насли огоҳ ва қонуншинос метавонад арзишҳои миллиро ҳифз кунад..

Имрӯз Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун ҳуҷҷати мукаммал на танҳо роҳи ҳаёти сиёсӣ ва иҷтимоии давлатро муайян мекунад, балки ғояи ваҳдату устуворӣ ва худшиносии миллиро инъикос менамояд. Бо шарофати ин ҳуҷҷати сарнавиштсоз Тоҷикистон тавонист пояҳои истиқлолияти сиёсӣ ва ваҳдати миллии худро таҳким бахшида, дар байни кишварҳои минтақа мавқеи устувор пайдо кунад.

Хулоса, Конститутсия рамзи ягонагӣ, нишони давлатдорӣ ва кафили субот аст. Он на танҳо санади ҳуқуқӣ, балки ойинаи давлатдории миллии тоҷикон мебошад. Он ойинаест, ки дар он озодӣ, истиқлолият ва ваҳдати халқи тоҷик инъикос ёфтааст.

Ҷамила ДАВЛАТЗОДА,

директори Литсейи касбии техникии ноҳияи Шаҳринав

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳуҷҷати асосӣ ва сарнавиштсозест, ки бунёди сохтори давлатӣ, сиёсӣ ва ҳуқуқии кишварро муайян менамояд. Он ҳамчун қонуни олӣ ва сарчашмаи тамоми қонунгузории ҷумҳурӣ амал мекунад ва тамоми муносибатҳои иҷтимоӣ, сиёсӣ, иқтисодӣ ва фарҳангиро дар доираи принсипҳои ҳуқуқӣ ба танзим медарорад.

Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон 6 ноябри соли 1994 рӯйдоди таърихие буд, ки бо иродаи умумии мардум сурат гирифт. Дар он давра дар кишвар мушкилоти сиёсӣ ва иҷтимоии шадид мегузашт, вале мардуми Тоҷикистон тавассути раъйпурсии умумихалқӣ роҳи давлатдории ҳуқуқбунёдро интихоб карданд. Аз ҳамин рӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати демократӣ, ҳуқуқбунёд, дунявӣ ва ягона расман эътироф гардид.

Конститутсия ҳамчун сарчашмаи қонунгузорӣ дорои аҳамияти олӣ мебошад, зеро ҳамаи қонунҳо, қарорҳо ва дигар санадҳои меъёрии ҳуқуқӣ бояд ба меъёрҳои он мутобиқат кунанд. Ҳеҷ як санад ҳуқуқи боло аз Конститутсияро надорад. Маҳз ин меъёр кафолати волоияти қонун ва адолати иҷтимоиро таъмин менамояд.

Дар Конститутсия асосҳои сохтори сиёсӣ ва ҳуқуқии кишвар муқаррар гардидаанд. Аз ҷумла, он шакли идораи ҷумҳуриявӣ, принсипҳои ҷудоии ҳокимият ба се шоха — қонунгузор, иҷроия ва судиро муқаррар мекунад. Ҳуқуқу озодиҳои инсон ва шаҳрванд дар Конститутсия мавқеи меҳварӣ доранд. Он барои ҳар як шаҳрванд ҳуқуқ ба зиндагӣ, озодӣ, баробарӣ дар назди қонун, озодии виҷдон, сухан, андеша, меҳнат ва таҳсилро кафолат медиҳад. Ин муқаррарот на танҳо арзиши ҳуқуқӣ, балки маънои инсонпарварона ва демократиро доранд, ки ба меъёрҳои умумибашарӣ мутобиқат менамоянд.

Дар баробари ин, Конститутсия вазифаҳои асосии шаҳрвандонро низ муайян кардааст, азҷ умла риояи қонунҳо, эҳтироми ҳуқуқи дигарон, ҳифзи манфиатҳои ҷамъияту давлат ва иҷрои уҳдадориҳои шаҳрвандӣ.

Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи ҳуқуқии фаъолияти тамоми сохторҳои давлатӣ ва ташкилотҳои ҷамъиятиро фароҳам овардааст. Маҷлиси Олӣ ҳамчун мақоми олии қонунгузор, Ҳукумат ҳамчун шохаи иҷроия ва судҳо ҳамчун шохаи ҳокимияти судӣ тибқи он амал мекунанд.

Бо гузашти замон ва тағйирёбии воқеияти сиёсӣ ва иҷтимоии кишвар, ба Конститутсия якчанд маротиба тағйиру иловаҳо ворид карда шуданд (солҳои 1999, 2003, 2016), ки ҳадафашон мутобиқ гардондани он ба талаботи рушди ҷомеа ва давлат буд. Масалан, ворид кардани институти парлумони дупалатаӣ ва муқаррар намудани ҳадафҳои стратегии рушди кишвар аз ҷумлаи чунин ислоҳот мебошанд.

Имрӯз Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон на танҳо санади ҳуқуқӣ, балки рамзи ваҳдат, истиқлол ва пойдории давлатдории миллӣ мебошад. Он шаҳрвандонро ба эҳтиром ба қонун, адолат, сулҳ ва ҳамдигарфаҳмӣ даъват мекунад. Дар ҳақиқат, Конститутсия ҳамчун сарчашмаи қонунгузорӣ ва ҳуҷҷати асосии сиёсиву ҳуқуқӣ ба тамоми низоми ҳуқуқии кишвар тартибот мебахшад. Ҳамаи соҳаҳои ҳаёти ҷомеа, аз иқтисоду маориф то фарҳанг ва сиёсат дар асоси меъёрҳои он танзим мешаванд.

Пойдории Конститутсия ва риояи меъёрҳои он масъулияти ҳар як шаҳрванди ҷумҳурӣ мебошад. Зеро эҳтиром ба Конститутсия маънои эҳтиром ба давлат, миллат ва арзишҳои инсониро дорад.

Зинатшо ИМАТШОЕВ,

директори Литсейи касбии техникии

нақлиёти автомобилии шаҳри Душанбе

Имрӯз дар доираи сафари корӣ ба Ҷумҳурии Тоҷикистон Президенти Донишгоҳи Лифти Кореяи Ҷанубӣ Ҳюнсук Ли ва муовини якуми раиси Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон Давлатзода Баҳрулло Раҳмон ба муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии шаҳри Душанбе ташриф оварданд.

Ҳайати мазкур нахуст дар Литсейи касбии техникии сохтмони шаҳри Душанбе бо дастовардҳои муассиса ва фаъолияти он шинос шуда, бо роҳбарияти литсей мулоқот анҷом доданд.

Иттилоъ дода шуд, ки Литсейи касбии техникии сохтмони шаҳри Душанбе яке аз муассисаҳои пешбари соҳаи таҳсилоти ибтидоии касбӣ ба ҳисоб меравад, ки дар тайёр кардани мутахассисони сатҳи коргарӣ барои соҳаи сохтмон саҳми арзанда дорад. Ин муассиса бо мақсади қонеъ гардондани эҳтиёҷоти бозори меҳнат бо кадрҳои соҳибкасб таъсис ёфтааст.

«Дар литсей ҷавонон пас аз хатми синфи 9 ва 11 ба таҳсил ҷалб мегарданд ва вобаста ба ихтисос дар муддати 1 то 2 сол таҳсил мекунанд. Самтҳои асосии таълим дар литсей сохтмони биноҳо ва иншоот, пардозгарӣ, кафшергарӣ, челонгарӣ, кафшергари газию барқӣ, инчунин корҳои таъмирӣ мебошанд», - гуфт директори литсей Аҳмадшо Саидзода дар мулоқот.

Дар идома ҳайати Донишгоҳи Лифти Кореяи Ҷанубӣ бо фаъолияти Коллеҷи информатика ва техникаи компютерии шаҳри Душанбе шинос шуда, имкониятҳои ҳамкорӣ ва роҳҳои ҷалби донишҷӯёни тоҷик ба ин муассисаи таълимии хориҷи кишварро баррасӣ намуданд.

Ҳамза Сафарзода, директори муассисаи мазкур, зикр кард, ки Коллеҷ яке аз муассисаҳои пешсафи таҳсилоти миёнаи касбӣ маҳсуб ёфта, мутахассисони соҳибихтисосро дар самтҳои технологияҳои иттилоотӣ, барномасозӣ, шабакаҳои компютерӣ ва фанҳои муҳандисиву техникӣ омода мекунад.

Гуфта шуд, ки муассиса дар заминаи эҳтиёҷоти бозори меҳнат ва талаботи замони муосир фаъолият дошта, мақсади асосии он омода намудани кадрҳои ҷавон бо донишу малакаҳои амалӣ дар соҳаи технологияҳои иттилоотӣ ва коммуникатсия мебошад.

Сипас, ҳайати мазкур ба Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе ташриф оварда, бо имкониятҳои моддию техникии ин муассисаи таълимӣ аз наздик шинос шуда, бо ҳайати роҳбарияти муассиса мулоқоти судманд анҷом доданд.

Директори коллеҷ Наҷибулло Рабизода иттилоъ дод, ки фаъолияти муассисаи таълимии мазкур ба самти тайёр кардани мутахассисони соҳибихтисос дар самтҳои муҳандисӣ, омӯзгорӣ ва техникиву технологӣ равона шуда, дорои пойгоҳи моддию техникӣ ва инфрасохтори муосир, аз ҷумла лабораторияҳои фаннӣ, устохонаҳои таълимӣ, синфхонаҳои компютерӣ, озмоишгоҳҳои амалӣ ва китобхонаи муосир буда, дарсҳоро устодони соҳибмаълумот, муҳандисони касбӣ ва омӯзгорони таҷрибадор мегузаронанд.

Баъд аз боздид ва гуфтугӯ бо роҳбарони муассисаҳои таълимии мазкур Президенти Донишгоҳи Лифти Кореяи Ҷанубӣ Ҳюнсук Ли зикрк ард, ки дар доираи Ёддошти тафоҳуме, ки дирӯз бо Раиси Кумита имзо намуданд, ҷониби онҳо дар заминаи ҳарсе муассисаи таълимӣ синфхонаҳои махсуси фанниро ҷиҳати омӯзиши забони кореягӣ таъсис дода, курсҳои омӯзишии ройгонро бо ҷалби омӯзгорони варзидаи дохилию хориҷӣ ба роҳ мемонанд.

«Мо дар доираи имкониятҳои худ кӯшиш мекунем, ки теъдоди бештари донишҷӯёни тоҷикро аз ҳисоби муҳассилини муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои таҳсил дар муассисаи худамон ҷалб намоем. Дар муассиса барои писарон ихтисосҳои муҳандис, таъмиргар ва устоҳои насби лифт ва барои духтарон ихтисоси косметолог амал мекунанд. Дар оянда мо грантҳоро ба роҳ мемонем, ки тамоми хароҷоти таҳсилу иқомати донишҷӯёнро дар Кореяи Ҷанубӣ пардохт мекунад», - гуфт ҷаноби Ҳюнсук Ли.

Қайд гардид, ки дарсҳои нахустин дар заминаи курсҳои омӯзишӣ шуруъ аз 10 ноябр ба роҳ монда шуда, хоҳишмандон метавонанд дар онҳо иштирок намоянд ва баъди хатм бо сертификат таъмин шуда, имкони идомаи таҳсилу фаъолият дар Кореяи Ҷанубиро ба даст оранд.

29 октябри соли равон бо иштироки муовини раиси Кумитаи Иҷроияи Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Кӯлоб Саймуминзода Фирӯз, мудири шуъбаи умумии КИ ҲХДТ дар шаҳри Кӯлоб Мунаввараи Бозоралӣ, раиси Ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Омӯзгор”, директори Коллеҷи омӯзгории шаҳри Кӯлоб Одиназода Латофат Амиршо ва аъзои ташкилот аз ҳисоби омӯзгорону ҳайати маъмурияти муассиса ҷаласаи ҳизбӣ гузаронида шуд.

Саймуминзода Фирӯз дар оғози ҷаласа баромад карда, доир ба ҳадафҳои бузурги Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон изҳори андеша намуда, ҳамагиро барои саҳм гузоштан дар амалисозии онҳо даъват намуд. Инчунин, мавсуф вобаста ба мавзуҳои мубрами рӯз-мубориза бо терроризму экстремизм, даст назадан ба бегонапарастӣ ва фарҳанги бегона, ҳамчун ашхоси намуна ба бар кардани либосҳои миллӣ, тарбияи дурусту комили ҷавонон дар рӯҳияи ватандӯстӣ худшиносӣ ва дигар масоил андешаронӣ намуд. Аз ҳамаи аъзоён даъват ба амал овард, ки барои татбиқи сиёсати Ҳукумати мамлакат ва Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша омода ба хизмат бошанд.

Сипас, саҳми роҳбари Ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Омӯзгор” ва аъзои онро дар татбиқи сиёсати Ҳукумати мамлакат ва махсусан Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва пиёдасозии ҳадафҳои муҳимми ҳизбӣ калон дониста, аз фаъолияти ташкилот изҳори қаноатмандӣ кард.

Дар охири ҷаласа якчанд аъзои Ташкилоти ибтидоии ҳизбии “Омӯзгор” аз ҳисоби кормандони муассиса барои хизматҳои содиқонаву софдилонаашон бо сипосномаи КИ Ҳизби Халқии Демократии Тоҷикистон дар шаҳри Кӯлоб сарфароз гардонида шуданд.

Имрӯз дар Кумитаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон мулоқоти раиси Кумита академик Фарҳод Раҳимӣ бо Сафири Фавқулодда ва Мухтори Ҷопон дар Ҷумҳурии Тоҷикистон хонум Фурута Кейко баргузор гардид.

Зимни вохӯрӣ ҷонибҳо масоили марбут ба рушди ҳамкориҳои дуҷониба дар соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ, тайёр намудани кадрҳои коргарӣ, омӯзиши забони ҷопонӣ, мубодилаи таҷриба ва дастгирии техникию методиро мавриди муҳокима қарор доданд.

Дар оғози мулоқот академик Фарҳод Раҳимӣ меҳмони олиқадрро хайрамақдам гуфта, таъкид намуд, ки муносибатҳои дӯстона ва ҳамкориҳои судманд миёни Тоҷикистону Ҷопон дар солҳои охир тавсеа ёфта, Ҷопон яке аз шарикони боэътимоди кишвар дар самтҳои гуногун ба шумор меравад.

Академик Фарҳод Раҳимӣ дар мавриди фаъолияти Кумита ва муассисаҳои зерсохтори он маълумот дода, зикр кард, ки бо дастгирии Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва шарикони рушд солҳои охир инфрасохтори муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ дар мамлакат ба таври назаррас рушд ёфтааст. Дар ин раванд таҷрибаи пешқадами кишварҳое мисли Ҷопон барои Тоҷикистон намунаи хуби омӯзиш мебошад.

Раиси Кумита изҳор дошт, ки татбиқи таҷрибаи ҷопонӣ дар самти омӯзиши амалии ихтисосҳои техникиву муҳандисӣ метавонад ба беҳтар шудани сифати таълим ва мутобиқ кардани барномаҳо ба талаботи бозори меҳнат мусоидат намоянд.

Дар навбати худ хонум Фурута Кейко ба роҳбарияти Кумита барои пазироии самимӣ изҳори сипос намуда, таъкид кард, ки Ҷопон ҳамеша ба рушди нерӯи инсонӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир мекунад, зеро таълими босифати касбӣ дар замони технологияҳои рақамӣ нақши калидӣ дорад.

Сафир, ҳамчунин, афзуд, ки барномаҳои ҳамкории байни Ҷопон ва Тоҷикистон, аз ҷумла дар доираи Агентии Ҷопон оид ба ҳамкориҳои байналмилалӣ (JICA) имконият медиҳанд мутахассисони ҷавон дар курсҳои омӯзишӣ ва таҷрибаомӯзӣ иштирок намуда, донишу малакаҳои худро дар самтҳои муҳандисӣ, энергетика, менеҷмент ва технологияҳои иттилоотӣ такмил диҳанд.

Ҷонибҳо дар ҷараёни суҳбат масъалаи омӯзиши забони ҷопонӣ дар муассисаҳои зерсохтори Кумита ва ҳамкорӣ бо муассисаҳои таҳсилоти касбии Ҷопонро мавриди баррасӣ қарор доданд. Онҳо аз ҷонибдорӣ ва ҳамкориҳои устувори кишварҳо дар рушди соҳаи таҳсилоти касбӣ қаноатмандӣ намуда, изҳори итминон карда шуд, ки робитаҳои байни Кумита ва Сафорати Ҷопон минбаъд низ густариш меёбанд.

Вохӯрӣ дар фазои ҳамдигарфаҳмӣ ва дӯстӣ баргузор гардид.

28 октябри соли 2025 миёни Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе ва Коллеҷи олии педагогӣ ва технологияҳои саноатии «Каспий» -и Ҷумҳурии Қазоқистон созишномаи ҳамкорӣ ба таври маҷозӣ ба имзо расид.

Созишнома аз ҷониби директори Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе Рабизода Наҷибулло ва директори Коллеҷи олии педагогӣ ва технологияҳои саноатии “Каспий” Калдаманов Исенбай Абиевич дар асоси оинномаҳои ҳар ду муассиса дар мувофиқа бо Кумита оид ба таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ба имзо расонида шуд.

Ҳадафи асосии созишномаи мазкур ба роҳ мондани фаъолияти муштараки таълимӣ ва илмию техникӣ мебошад, ки ба баланд бардоштани самаранокии омодасозии мутахассисон, рушди таҳқиқоти илмӣ ва такмили раванди таълим дар муассисаҳои таълимии мазкур нигаронида шудааст.

Тибқи бандҳои созишнома, ҷонибҳо дар самтҳои мубодилаи барномаҳои таълимии мутахассисон аз рӯи соҳаҳо ва ихтисосҳои таҳсилоти миёнаи касбӣ, мубодилаи маводи таълимию методӣ барои таҳсилоти миёнаи касбӣ ва барномаҳои таҳсилоти миёнаи касбӣ, мубодилаи донишҷӯён аз рӯйи барномаҳои таълимӣ ва фарҳангӣ, инчунин ҳама намудҳои таҷрибаомӯзии донишҷӯён, мубодилаи мутахассисон дар доираи барномаҳои таълимӣ ва таҳқиқотӣ, инчунин табодули таҷриба ва усулҳои фаъолияти таълимӣ ва таҳқиқотӣ дар соҳаҳои мавриди таваҷҷӯҳи тарафайн, иштирок дар лоиҳаҳои якҷояи илмию техникӣ, мубодилаи ахбороти илмию техникӣ, ташкили семинару конференсияҳои илмию техникӣ ва таълимиву методӣ оид ба масъалаҳои мавриди таваҷҷуҳи тарафайн, мубодилаи иттилоот, омода ва нашри якҷояи монографияҳо, мақолаҳо ва маҷмӯаҳои илмӣ, инчунин нашрияҳои таълимию методӣ, баррасии муштараки лоиҳаҳои илмӣ ва барномаҳои таълимӣ, ташкил ва татбиқи чорабиниҳои муштарак оид ба баланд бардоштани рақобатпазирии хатмкунандагон дар бозори меҳнат, таъсиси факултаи муштарак ва татбиқи барномаҳои ду дипломагӣ аз рӯйи самтҳои (ихтисосҳои) таҳсилоти миёнаи касбӣ ҳамкорӣ хоҳанд кард.

Маврид ба зикр аст, ки Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе феълан ҳамкориҳои судмандро бо зиёда аз 15 муассисаи таълимии хориҷи кишвар дар самтҳои илмиву таълимӣ ва фарҳангӣ ба роҳ мондааст ва тасмим дорад, ки дар оянда доираи ин ҳамкориҳоро бо муассисаҳои бонуфузи байналмилалӣ боз ҳам тавсеа бахшад.