2026-03-13 13:46:35
ТАШАББУСҲОИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР ҶАҲОНӢ ГАРДИДАНИ НАВРӮЗ
Наврӯз
яке
аз
қадимтарин
ҷашнҳои тамаддуни башарӣ ба шумор меравад, ки бо фарорасии баҳор ва эҳёи табиат алоқаманд мебошад. Ин ҷашни бостонӣ дар тӯли ҳазорсолаҳо дар фарҳанги мардумони минтақаи Осиёи Марказӣ, Эронзамин ва дигар кишварҳои Шарқ ҳифз гардида, ҳамчун рамзи дӯстӣ, ҳамбастагӣ ва навсозии зиндагӣ таҷлил мешуд. Дар даврони муосир Наврӯз аз доираи як ҷашни минтақавӣ берун рафта, ба ҷашни байналмилалӣ табдил ёфт. Дар ин раванд саҳми сиёсати фарҳангпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон хеле назаррас мебошад.
Бо ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ Тоҷикистон ба эҳё ва рушди арзишҳои миллӣ таваҷҷуҳи хос зоҳир намуд. Яке аз муҳимтарин самтҳои ин сиёсати фарҳангӣ муаррифии ҷашни Наврӯз дар арсаи байналмилалӣ буд. Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон борҳо дар минбарҳои баланд аз аҳамияти таърихию фарҳангии Наврӯз ёдовар шуда, онро ҳамчун мероси гаронбаҳои тамаддуни башарӣ муаррифӣ карданд. Маҳз бо ташаббус ва талошҳои пайгиронаи Тоҷикистон ва як қатор кишварҳои ҳамфарҳанг Наврӯз дар сатҳи ҷаҳонӣ эътироф гардид.
Қадами
муҳим
дар
ҷаҳонӣ гардидани Наврӯз қабули қарор аз ҷониби Созмони Милали Муттаҳид дар бораи эълон гардидани рӯзи байналмилалии Наврӯз мебошад. Бо қарори Маҷмаи умумии ин созмон 21 март ҳамчун Рӯзи байналмилалии Наврӯз эътироф шуд. Ин иқдом аҳамияти таърихӣ дошта, нишон дод, ки Наврӯз на танҳо ҷашни як миллат ё минтақа, балки арзиши умумии фарҳангии инсоният мебошад.
Дар баробари ин, Наврӯз ҳамчун мероси фарҳангии ғайримоддӣ аз ҷониби ЮНЕСКО низ ба феҳристи мероси фарҳангии башарият ворид карда шуд. Ин иқдом ба ҳифз, омӯзиш ва густариши анъанаҳои наврӯзӣ дар сатҳи байналмилалӣ мусоидат намуд. Бо чунин иқдомҳо Наврӯз ба яке аз рамзҳои муҳими ҳамбастагии фарҳангҳои гуногун табдил ёфт.
Дар суханрониҳои худ Пешвои миллат борҳо таъкид намудаанд, ки Наврӯз ҷашни сулҳ, дӯстӣ ва эҳтироми табиат аст. Арзишҳои ин ҷашни бостонӣ ба фарҳанги ҳамзистии осоишта ва ҳамдигарфаҳмии байни халқҳо мусоидат мекунанд. Аз ин рӯ, муаррифии Наврӯз дар сатҳи байналмилалӣ на танҳо аҳамияти фарҳангӣ, балки аҳамияти сиёсӣ ва иҷтимоӣ низ дорад, зеро он метавонад воситаи таҳкими муносибатҳои дӯстонаи байни давлатҳо гардад.
Имрӯз
Наврӯз дар бисёр кишварҳои ҷаҳон таҷлил мегардад ва ба яке аз ҷашнҳои маъруфи байналмилалӣ табдил ёфтааст. Дар доираи таҷлили он чорабиниҳои фарҳангӣ, фестивалҳо, намоишҳои ҳунарҳои мардумӣ ва барномаҳои гуногуни фарҳангӣ баргузор мегарданд. Ин раванд ба муаррифии фарҳанги тоҷикон ва дигар халқҳои дорои анъанаҳои наврӯзӣ дар арсаи ҷаҳонӣ мусоидат мекунад.
Ҳамин
тавр, ҷаҳонӣ гардидани Наврӯз натиҷаи талошҳои муштарак ва ташаббусҳои давлатҳои дорои ин мероси фарҳангӣ мебошад. Дар ин миён нақши Пешвои миллат Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун пешбарандаи ғояи муаррифии Наврӯз дар сатҳи байналмилалӣ хеле муҳим арзёбӣ мегардад. Ин ташаббусҳо ба баланд гардидани нуфузи фарҳанги тоҷикон дар ҷаҳон ва таҳкими арзишҳои сулҳ, дӯстӣ ва ҳамзистии осоишта мусоидат намуда, Наврӯзро ба яке аз рамзҳои муҳими тамаддуни башарӣ табдил додаанд.
Маҳмадалиева
Қурбонгул
Мирзоалиевна,
саркитобдори
китобхонаи
Коллеҷи муҳандисию омӯзгории шаҳри Душанбе
2026-03-13 11:58:48
СИЁСАТИ ДАВЛАТӢ ДАР САМТИ БАЛАНД БАРДОШТАНИ МАҚОМИ ЗАНОН ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
Модарон на танҳо ояндаи фарзандони худ, балки ояндаи миллатро месозанд. Аз ин рӯ, таъмини ҳуқуқу имкониятҳои баробар барои модарон ва занон яке аз самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатии мо мебошад.
Эмомалӣ Раҳмон
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар
сиёсати иҷтимоии худ масъалаҳои марбут ба занон ва бонувонро яке аз самтҳои
афзалиятноки фаъолияти давлат қарор додааст. Дар даврони соҳибистиқлолӣ бо
роҳбарии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои баланд бардоштани мақоми зан дар ҷомеа, таъмини
ҳуқуқу имкониятҳои баробар, фароҳам овардани шароити мусоид барои таҳсил,
фаъолият ва иштироки онҳо дар идоракунии давлат тадбирҳои муҳим андешида
шудаанд.
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ
Раҳмон дар ҳамаи паёмҳои худ ба Маҷлиси Олӣ ва дар мулоқоту суханрониҳои
гуногун пайваста таъкид менамоянд, ки зан – модар пояи асосии оила, тарбиятгару
парваришгари насли наврас ва неруи муҳимми рушди ҷомеа мебошад. Аз ин рӯ,
баланд бардоштани мақому манзалати зан дар ҷомеа яке аз самтҳои муҳими сиёсати
иҷтимоии давлат ба ҳисоб меравад. Дар паёмҳои худ Сарвари давлат борҳо зикр
намудаанд, ки занону бонувони кишвар дар баробари мардон дар татбиқи сиёсати
давлатӣ фаъолона иштирок намуда, дар рушди ҷомеаи демократӣ, ҳуқуқбунёд ва
дунявӣ саҳми арзанда мегузоранд.
Бо ба даст овардани Истиқлоли
давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои таҳкими мақоми занон дар ҷомеа заминаҳои
воқеӣ фароҳам оварда шуданд. Давлат ва Ҳукумати мамлакат бо мақсади баланд
бардоштани нуфузу мақоми занон дар ҳаёти сиёсӣ, иқтисодӣ ва иҷтимоӣ барномаҳои
махсус ва санадҳои меъёриву ҳуқуқиро қабул намуданд. Яке аз қадамҳои муҳими
давлат дар ин самт қабули Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон аз соли 1999
«Дар бораи тадбирҳои баланд бардоштани мақоми зан дар ҷомеа» мебошад, ки ба
ташаккули сиёсати гендерии давлатӣ замина гузошт. Ин санади муҳим имконият
фароҳам овард, ки занону бонувон дар идоракунии давлат, фаъолияти иқтисодӣ,
фарҳангӣ ва иҷтимоӣ фаъолона ширкат варзанд. Ҳамчунин барои ҳифзи ҳуқуқу
манфиатҳои занон, беҳтар намудани шароити зиндагӣ ва таҳкими мақоми онҳо дар
ҷомеа заминаҳои мусоид фароҳам оварда шуд.
Тоҷикистон ҳамчун узви ҷомеаи
ҷаҳонӣ ба масъалаи ҳимояи ҳуқуқи занон аҳамияти махсус медиҳад. Ҷумҳурии
Тоҷикистон соли 1993 Конвенсияи байналмилалии Созмони Милали Муттаҳид «Дар
бораи барҳам додани ҳама гуна шаклҳои табъиз нисбати занон» (CEDAW)-ро ба тасвиб расонид. Ин иқдом далели он аст, ки
давлати Тоҷикистон аз рӯзҳои аввали соҳибистиқлолӣ ба таъмини баробарҳуқуқии
занону мардон ва ҳимояи ҳуқуқи занон аҳамияти ҷиддӣ медиҳад. Дар доираи сиёсати
давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дастгирии занон соли 2001 Қарори Ҳукумати Ҷумҳурии
Тоҷикистон «Дар бораи самтҳои асосии сиёсати давлатӣ оид ба таъмини ҳуқуқу
имкониятҳои баробари мардон ва занон» қабул гардид. Ҳадафи асосии ин ҳуҷҷат
фароҳам овардани шароити баробар барои занону мардон дар ҳамаи соҳаҳои ҳаёти
ҷомеа, ҷалби занон ба фаъолияти иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва сиёсӣ мебошад.
Дар баробари ин, Ҳукумати
мамлакат ба масъалаи таҳсил ва тарбияи духтарон низ таваҷҷуҳи хоса зоҳир
менамояд. Имрӯз шумораи зиёди духтарон дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ ва миёнаи
касбӣ таҳсил намуда, дар соҳаҳои гуногуни иқтисоди миллӣ фаъолият мекунанд. Инчунин
барои дастгирии духтарони боистеъдод квотаҳои президентӣ таъсис дода шудаанд,
ки ба таҳсили онҳо мусоидат менамоянд.
Бо ташаббуси Президенти Ҷумҳурии
Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон соли 2009 ҷашни 8 март расман ҳамчун Рӯзи
модар эълон гардид. Ин иқдом нишонаи эҳтироми баланд ва қадршиносии ҷомеа
нисбат ба зан – модар мебошад. Модар ҳамчун сарчашмаи ҳаёт, тарбиятгар ва
раҳнамои насли наврас дар ҷомеаи тоҷик мақоми хосса дорад. Имрӯз занони тоҷик дар тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа аз
илму маориф то сиёсату иқтисод фаъолона ширкат доранд. Бисёре аз занон дар
вазифаҳои роҳбарикунанда фаъолият намуда, дар пешрафти давлат ва ҷомеа саҳми
назаррас мегузоранд. Занони тоҷик бо дониш, малака ва меҳнати содиқонаи худ дар
таҳкими пояҳои давлатдорӣ, рушди фарҳанг ва тарбияи насли наврас нақши муҳим
мебозанд.
Ҳамин тавр, сиёсати
хирадмандона ва ояндабинонаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти
баланд бардоштани мақоми занон имконият фароҳам овард, ки занони тоҷик ба як
неруи муҳими ҷомеа табдил ёбанд. Имрӯз зани тоҷик на танҳо модар ва тарбиятгар,
балки шахсияти фаъол, мутахассиси соҳибмаърифат ва неруи созандаи ҷомеа
мебошад.
Бо боварӣ метавон
гуфт, ки дар оянда низ сиёсати давлат дар самти дастгирӣ ва таҳкими мақоми
занон идома ёфта, саҳми занону бонувон дар рушди иқтисодиву иҷтимоии кишвар боз
ҳам бештар мегардад. Зеро пешрафти ҷомеа бидуни иштироки фаъолонаи занон
ғайриимкон мебошад.
Сурайё САНГИНОВА,
муовини директор оид ба тарбияи
Коллеҷи тиббии шаҳри Ҳисор
2026-03-13 11:13:01
НАҚШИ ОМӮЗГОР ДАР ИНТИХОБИ КАСБИ ХОНАНДА
Касб (ҳунар, пеша, шуғл) гуфта, чунин навъи фаъолияти меҳнатӣ ва машғулияти инсонро мефаҳманд, ки омӯзиши назариявӣ ва тайёрии махсусро талаб мекунад, мунтазам аз тарафи инсон кор фармуда мешавад, манбаи даромад барои таъмини рӯзгор ба ҳисоб меравад, ба кас лаззат ва қаноатмандӣ мебахшад ва ному мартабаи инсонро баланд мебардорад.
Касб
аз ихтисос фарқ дорад. Ихтисос ин навъи аниқи фаъолият дар доираи ягон намуди касб аст. Масалан, дар касбӣ “духтурӣ” чунин ихтисосҳо ба монанди: духтури чашм, духтури дандон, духтури бемориҳои дарунӣ (терапевт), ҷарроҳ, духтури кӯдакон (педиатр) ва дигар ихтисосҳои соҳавӣ дохиланд. Дар доираи як касб шахс имкон дорад, ки соҳиби якчанд ихтисос гардад.
Олами
касбҳо тағйирёбанда аст. Бо дараҷаи тараққиёти илму техника ва сохтори ҷамъият одамон касбҳои куҳнаро якҷоя, ҷудо ва иваз карда, касбҳои навро ба вуҷуд меоваранд. Савол ба миён меояд, ки чанд намуди касб мавҷуд аст? Аслан, ҳазорҳо намуди касб мавҷуд аст. Мувофиқи “Стандарти байналмилалии таснифоти касбҳо” 9333 касб номнавис шудааст. Албатта, омӯзондан аз рӯйи чунин адади зиёди касбҳо хеле душвор аст.
Касб
ва интихоби он аз муҳимтарин аҳдофест, ки ҳангоми интихоби дурусти он дар овони кудакӣ ва наврасӣ, метавонад ояндаи ҳар як шахсро равшану мунаввар намояд. Шахс, вақте ки ин ва ё он касберо интихоб менамояд, бояд аввал андеша кунад, ки касби интихобкардааш чӣ нафъ расонида метавонад, пеш аз ҳама, барои худаш, аҳли оилаааш ва ҷамъияту давлат ва худи ӯ. Оё метавонад аз уҳдаи касби интихобнамудааш барояд?
Масъалаи
интихоби касб дар ҳама давру замон барои инсон аҳаммияти хосса дошт. Мо аз айёми кӯдакӣ орзуҳои некро дар дил мепарварем ва ояндаи хешро бо он орзуҳо тасаввур мекунем. Саволи асосие, ки дар зеҳни ҳар кӯдак ҷой мегирад, муайян кардани роҳи ҳаёт, яъне, «ман кӣ мешавам?» аст. Дар ин синну сол чунин интихоб осон ба назар мерасад, аммо орзуҳоро амалӣ намудан ба дастгирӣ ва роҳнамоии волидон ва омӯзгорон ниёз дорад.
Дар
давраи наврасӣ омилҳои зиёде ба интихоби касб таъсир мерасонанд, аз ҷумла, шароити иқтисодӣ, муҳити иҷтимоӣ ва андешаҳои атрофиён. Аз ин рӯ, интихоби касб яке аз марҳилаҳои муҳимми ташаккули шахсият ба шумор меравад, ки бо раванди худшиносӣ ва дарки имкониятҳои шахсӣ алоқаманд аст. Ҳарчанд тасмими огоҳонаи интихоби касб бештар дар зинаҳои болоии таҳсил сурат мегирад, заминаҳои он дар синфҳои ибтидоӣ ва дар раванди фаъолияти таълимӣ гузошта мешаванд.
Дар
ҷараёни таълим омӯзгор имконият дорад, ки хусусиятҳои инфиродии хонандагонро мунтазам мушоҳида намояд. Майл ба таҳлил, шавқ ба фаъолияти эҷодӣ, қобилияти ташкили фаъолият, малакаҳои муошират ва масъулиятшиносӣ метавонанд ҳамчун нишонаҳои ибтидоии рушди шахсият арзёбӣ гарданд. Муносибати илмӣ ва методии омӯзгор ба ин хусусиятҳо ба ташаккули қобилияти худмуайянсозӣ ва худшиносии хонанда таъсири амиқ мегузорад.
Мутаасифона,
солҳои охир бисёр ба назар мерасад, ки наврасону ҷавонони мо ин ва ё он касбро аз рӯйи шавқу ҳавас ва истеъдоди худ мақсаднок интихоб накарда, бо таъсири дигар омилҳову шахсон ноогоҳона интихоб мекунанд. Баъзан, дар бораи касби худ тасаввуроти аниқ ҳам надоранд, ки ин боиси таассуф буда, барои ин гуна шахсонро ҳамчун мутахассиси баландихтисос омода намудан дар муассисаҳои таълимӣ омӯзгорон мушкилот ва ранҷи зиёд мекашанд.
Яке
аз муваффақиятҳои солҳои пеш дар он буд, ки аксар волидон ва хонандагон маҳз бо ҳидоят ва роҳнамоиҳои омӯзгорон ба мактабҳои олӣ дохил мешуданд, вале мутаассифона, ҳоло вазъ қариб, ки ин гуна нест.
Омӯзгор дар ҳақиат муҳандиси руҳу равони хонанда буда, метавонад дар бораи интихоби ихтисосу роҳи ояндаи хонанда маслиҳату хулосаи аниқ ва дақиқ диҳад. Ҳамин тавр касби омӯзгорӣ касбест, ки ба инсон ҳаётро меомӯзонад, зиндагиро ёд медиҳад, яъне инсонро ба ҳаёт ва зиндагӣ омода менамояд. Бузургони тоҷику форс муаллимро ҷилодиҳандаи рӯҳи инсон гуфтаанд.
Имрӯз фаъолияти омӯзгор дар шароити нави муносибатҳои иҷтимоӣ-иқтисодӣ бо гуногунмазмунӣ, гуногунсоҳавӣ пурра мегардад, чунки маҳз ӯ дар ташкилу ба роҳ мондани шаклу усулҳои нави таълиму тарбия дар таълимгоҳҳо шахси асосӣ ба шумор меравад ва фаъолияти ӯ баҳри дар амал татбиқ намудани мутахассисони баландихтисос дар асри XXI равона карда мешавад.
Дар
натиҷа, қонеъ набудан аз касби худ метавонад касро ба бемориҳои равониву ҷисмӣ гирифтор намояд. Зарари касби маҷбуран ба сари ҷавон боршуда на танҳо ба худи ӯ, балки ба ҷомеа низ мерасад, зеро вақте ки кас ба касбу кораш меҳру муҳаббат ва шавқу ҳавас надорад, дилу бедилон кор мекунад ва меҳнати ӯ ҳеҷ гоҳ самари дилхоҳ намедиҳад.
Интихоби
дурусти касбу ҳунар дар ҳаёти инсон гарави комёбиҳост. Яъне, интихоби дуруст метавонад ояндаро пешбинӣ карда, мутахассисро дар ҷомеаи имрӯзаи мо сазовори иззату эҳтирому обрӯ гардонад ва дар ҳаёти инсон зиндагии хушу муваффақиятҳои зиёде оварад.
Хуршеда
ҶАББОРОВА,
омӯзгори Литсейи касбии
техникии
нефту гази шаҳри Исфара
2026-03-13 11:06:19
ТЕРРОРИЗМ ВА ЭКСТРЕМИЗМ – ХАТАРИ ФАРОМИЛЛӢ ВА ТАҲДИД БА ОЯНДАИ БАШАРИЯТ
Вазъи сиёсии ҷаҳони имрӯза, аз ҷумла давлатҳои исломӣ, хеле муташанниҷ буда, таъсири он ба тамоми кишварҳои олам расида истодааст. Барои ба чунин ҳолат расидани мамлакатҳои ҷудогона ҳизбу ҳаракатҳои экстремистию террористӣ манфиатдор дониста мешаванд. Шарти муҳими ба даст овардани муваффақият дар мубориза бо терроризм ва экстремизм фаъолияти ҳамоҳангшудаву босамари мақомоти ҳифзи ҳуқуқ ва тақвияти заминаҳои ҳуқуқии танзимкунандаи фаъолияти онҳо дар ин самт мебошад.
Дар ҳама давру замон, дар ҳаёти инсоният ду қувваи ба ҳам муқобил амал мекунад, ки ҳамеша миёнашон ихтилофот ҳукмрон аст. Аз ҷумла, некиву бадӣ, рӯзу шаб, сафеду сиёҳ, хайру шар ва дигар мафҳумоти зидмаъно. Дар замони муосир низ чунин зиддиятҳо зиёд ба назар мерасад. Агар нафаре, гуруҳе ва ё миллате ба ягон муваффақияту комёбие ноил шавад, ҳатман нотавонбине зуҳур мекунад, то пеши роҳаш санг гузорад. Мисоли возеҳи ин гуфтаҳо амалҳои террористиву экстремистист, ки ҳамарӯза дар кишварҳои ҷаҳон анҷом дода мешавад ва мо тариқи васоити ахбори аммо ва шабакаҳои иҷтимоӣ шоҳиди он мегардем. Ин амали ноҷавонмардонаи террористон ҳикояи машҳури «Сангпушт ва каждум»-ро пеши назар меоварад. Яъне, муқтазои табиати ин тоифа неш задан асту ноором сохтани давлатҳову миллатҳои ором.
Дар байни муҳаққиқон доир ба пайдоиши терроризм ақидаҳо гуногун аст. Ҳеҷ кас дақиқ гуфта наметавонад, ки аввалин амали террористӣ кай анҷом дода шудааст. Коршиносон экстремизму терроризмро ба ду гуруҳ - дохилӣ ва байналхалқӣ ҷудо намуданд.
Мусаллам аст, ки дар замони муосир мубориза бар зидди ин гуна қувваи ифротӣ ба мадди аввал мебарояд. Дар мубориза ба муқобили ин гуруҳи ифротӣ, экстремистӣ ва террористӣ зарур аст, ки тамоми ҷомеа дастҷамъ бошад. Хусусан, нақши ҷавонон дар ҳалли ин масъалаи мубрами рӯз бояд калон бошад. Ҷавонон ва сафарбар намудани қувваи бузурги онҳо ба корҳои ҷамъиятӣ ва созандагию бунёдкорӣ яке аз самтҳое ба ҳисоб меравад, ки Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иқдому пешниҳодоти ин табақаи фаъолу созандаро пайваста дастгирӣ намуда, ба онҳо таваҷҷуҳи хосса зоҳир менамоянд.
Дар ҷомеаи кунунӣ бархе аз ҷавонону наврасон бинобар сабаби каммасъулиятиву оворагардӣ ва надоштани маълумоти пурра аз таъсири оқибатҳои ноустувори шабакаҳои иҷтимоӣ побанди раванди зуҳуроти гуногуни номатлуби ҷомеа мегарданд. Аз ин рӯ, насли калонсол, махсусан падару модарон, омӯзгорон, ходимони дин, кормандони ҳифзи ҳуқуқ, васоити ахбори омма ва дигар табақаҳои аҳолии мамлакатро зарур аст, ки бо ҷавонон ва наврасон ҳамаҷониба ҳамкорӣ намуда, ба онҳо роҳи дурусти ба камолрасӣ ва муваффақ шуданро дар соҳаҳои мухталифи зиндагӣ нишон диҳанд. Ба онҳо собит намоянд, ки маҳз ҷавононе, ки аз таҳсил дур мондаанд ва касби муайян надоранд аз ҳама бештар бо роҳи осон ба доми афроди тундрави беватан ва ифротгаро гирифтор мешаванд.
Созмону гуруҳҳои тафриқаангез бештар бо истифода аз ин омил байни ҷавонон ихтилофи мазҳабӣ паҳн намуда, ба ин васила низоъу нофаҳмиҳоро ба вуҷуд меоранд. Ин тоифа, ки асосан ташкилотчӣ ва саркардаҳои гуруҳҳои ифротгаро мебошанд, аз бетаҷрибагии ҷавонон истифода бурда, онҳоро шомили ҳар гуна гуруҳҳои экстремистӣ ва террористӣ мегардонанд. Онҳо бо ҳар гуна ваъдаҳои бардурӯғ ва беасос “ба даст овардани савоби бисёр”, “шаҳиди мутлақ гаштан” ва “дар биҳишт ҷойи аз ҳама волотаринро соҳиб шудан” ҷавононро ба ҳар гуна роҳҳои барғалат мебаранд, онҳоро аз меҳри падару модар ва Ватани азизи худ дур карда, вазъи ҷомеаро ноором мегардонанд.
Бо дарназардошти он ки қишри зиёди ҷомеаи моро ҷавонон ташкил медиҳанд, аксари падидаҳои номатлуб ва таҳиягарони онҳо кӯшиш мекунанд, ки ба мафкураи қишри ҷавони ҷомеа таъсир расонида, қувваи бузурги онҳоро барои ҳадафҳои ғаразноки хеш истифода намоянд. Ин бошад, ба ҷомеаи мо, бахусус давлатдории миллии мо хатари ҷиддӣ дорад. Ҷавононе, ки на саводи динияшон мукаммал асту на дунявиашон, доимо гирифтори марги ноҳақ мегарданд. Онҳо ба ваъдаҳои бепоя ба ҷангҳои худкуш мераванд ва ҷони худро ба хатар мегузоранд. Ҳатто тасаввур ҳам карда наметавонанд, ки худкушӣ кардан ва ё хиёнат ба Модар-Ватан намудан дар дини мубини Ислом гуноҳи азимест, ки нобахшиданӣ.
Президенти мамлакат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке аз суханрониҳои худ таъкид намуда буданд: “Мо бояд ҳаргиз фаромӯш накунем ва ба ҷавонони имрӯза талқин намоем, ки аз оғози солҳои 90-ум халқи Тоҷикистон бо сабаби поймол гардидани меъёрҳои ҳуқуқ, хусусан меъёрҳои конститутсионӣ оқибатҳои даҳшатноку фоҷиабори мухолифати мусаллаҳона ва ҷанги таҳмилии шаҳрвандиро бо чашми худ дидем ва ин моҷаро давлати моро қариб ба вартаи нобудшавӣ оварда расонд”.
Вазъи имрӯза зарурати муборизаи ҷиддиро ба муқобили ин қувваи ифротӣ ба миён меорад. Чӣ тавре, ки Пешвои муаззами миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон борҳо таъкид доштанд, террорист ва ифротгаро миллат ва давлат надорад. Моҳиятан, чунин гуруҳҳо ва амалҳои террористию ифротгаронаи онҳо хусусияти байналхалқӣ доранд. Амалҳои ин қувва барои ҳаёти осоиштаи тамоми давлатҳои минтақа, аз он ҷумла, Тоҷикистон наметавонанд, бехавф бошанд. Зарур аст, ки тамоми мардуми Тоҷикистони соҳибистиқлол, хусусан ҷавонон, дар мубориза бар зидди чунин падидаҳои ифротӣ дастҷамъ бошем.
Дар олами муосир хатари терроризм ва гуруҳҳои ифротгароӣ яке аз масъалаҳои мубрами илмҳои сиёсӣ буда, омилҳо, хусусиятҳо, харобаҳои он аз ҷониби илмҳои гуногуни ҷомеашиносӣ мавриди омӯзиш ва тадқиқи илмӣ қарор гирифтааст. Ин раванди номатлуб ҷомеаи башариро нигарон намуда, баҳри пешгирии омилҳои террористӣ тамоми сабаб ва дарёфти роҳу усулҳои самарабахши мубориза алайҳи терроризмро пайдо хоҳанд намуд. Экстремист шахсест, ки дар фаъолияти худ ҷонибдори амалҳои якравию тундравӣ аст. Ин амалу зуҳурот метавонад, дар тамоми соҳаҳои фаъолияти инсон – дин, сиёсат, идеология, илм ва ҳатто дар варзиш низ ба миён ояд.
Дар Паёми Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ба Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 26 апрели соли 2013 чунин таъкид шуда буд: “Мутаассифона, дар олами ислом равияҳое низ арзи вуҷуд кардаанд, ки баъзе амалҳояшон ба фитнакориву тафриқаандозӣ равона гардидаанд. Ин ба моҳияти дини мубини ислом мухолиф аст ва ба он иснод меорад”.
Дар замони мо шахсон, ҳизбу ҳаракатҳо ва созмонҳое ҳастанд, ки кӯшиш менамоянд, мақсаду маром, ғояву андеша, афкор ва нақшаҳои худро бо ҳар роҳу васила ва ҳатто бо амалҳои тундравона амалӣ созанд. Экстремизм ва терроризм аз мафҳумҳоест, ки дар ҷаҳони имрӯза вирди забони ҳама шудааст ва ин ду мафҳум ба ҳам пайваст мебошад. Дар вазъияти муташанниҷи замони муосир ҳар як фарди соҳибмаърифат ва хоссатан падару модарро масъулияти азим мебояд, зеро аҳамияти ҷиддӣ зоҳир намудан дар тарбияи насли наврас ва ҷавонон яке аз омилҳои мубориза бар зидди падидаи нанговари ҷомеаи имрӯза – терроризм ва ифротгароӣ маҳсуб меёбад.
Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон доир ба ин масъала, ки дарди рӯз мебошад, чунин иброз менамоянд: “Имрӯз терроризм ва экстремизм ҳамчун вабои аср ба амнияти ҷаҳон ва ҳар як сокини сайёра таҳдид карда, барои башарият хатари на камтар аз силоҳи ядроиро ба миён овардааст”. Ин зуҳуроти на танҳо ба сиёсати дохилии кишварҳои алоҳида, балки дар муносибатҳои давлатҳои ҷудогона роҳнандозӣ намуда истодааст, ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке суханронии худ қайд намуда буданд: “Мубориза бо терроризм ва экстремизм фароҳам овардани фазои боварӣ, эҳтиром ба манфиатҳои ҳамдигар ва муттаҳид шудани ҳамаи кишварҳои дунёро дар пешорӯи ин хатари умумӣ тақозо менамояд. Истифодаи “сиёсати дугона” нисбат ба терроризм ва экстремизм самаранокии кӯшишҳои ҷомеаи ҷаҳониро дар муборизаи муштарак бо ин зуҳурот ҷиддан коҳиш дода, баръакс, мухолифатҳои наверо байни эътилофҳои ҳарбиву сиёсӣ эҷод мекунад ва авзои ҷаҳонро боз ҳам ноором месозад. Ман чандин маротиба аз минбарҳои Созмони Милали Муттаҳид ва дигар ташкилотҳои бонуфузи байналмилалӣ таъкид карда будам, ки террорист ватан, миллат ва дину мазҳаб надорад”.
Хулоса, кӯшиш ба харҷ диҳем то фарҳанги динию миллиамонро боло бардорем. Ба ҷомеаи ҷавонон фаҳмонда тавониста бошем, ки бо тақлидҳои кӯр-кӯрона дунболи гуруҳҳои ифротӣ нараванд.
Замира ИРМАТОВА,
директори Коллеҷи технолгии
ба номи А. Қаҳҳорови ш. Конибодом
2026-03-12 14:08:35
ХОИНОНИ МИЛЛАТ ҲАРГИЗ БА МАҚСАД НАМЕРАСАНД!
Ба ҳамагон маълум аст, ки сулҳи тоҷикон бо ҷонбозиҳои зиёд ба даст омадааст. Заҳматҳои шабонарӯзии Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои муаззами миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон буд, ки дар муддати кӯтоҳ тарафҳои мухолиф сари мизи оштӣ нишаста, миллатро аз нестшавӣ ва Ватанро аз парокандагӣ эмин доштанд.
Хушбахтона, миллати тоҷик дар фазои сулҳу дӯстӣ зери сиёсати сулҳҷӯёна ва хирандмандонаи Пешвои худ зиндагии орому осуда дорад. Чуноне ба ҳамагон маълум аст, дар дуён зиёданд халқияту миллатҳое, ки миллионҳо нафар аҳолӣ доранд, вале Ватан ё истиқлоли давлатӣ надоранд ва ё кишварҳоеро мебинем, ки оғӯштаи ҷанганд.
Асри 21 асри бархӯрди тамадунҳост, яъне давлатҳои абарқудрат кӯшиши зери тасарруфи худ даровардани давлатҳои нисбатан хурдро доранд. Ҷумҳурии Тоҷикистон тӯли 35 соли соҳибистиқлолӣ зери сиёсати давлатдории миллии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба дастовардҳои беназир мушарраф гардида, дар арсаи байналмилалӣ мавқеи худро устувор намуд. Вале то ҳол ҳастанд палидону нотавонбинон, ки ин пешравиҳоро дида наметавонанду танҳо аз таги нохун ифлосӣ мекобанд. Ин хоинони ватанфурӯши манфурони касиф аъзои ташкилоти терористии “Ҳизби наҳзати ислом” Кабири хоин, Муҳаммадиқболи Садриддин ва дигароанд, ки саркардагонашон гунаҳгоронии асосии ҷанги таҳмилии шаҳравандии солҳои 1991 -1997 мебошанд.
Ин касифони палид сулҳу осоиштагиро дар Ватани азизамон дида наметавонанд. Онҳо ҳамеша кӯшиш мекунанд, ки бо кадом роҳе, ки набошад, ин оромиро халалдор созанд, халқро бар зидди ҳукумати кунунӣ бархезонанд. Барои нафарони бехабар 7 қисми филми мустанад зери унвони «Хиёнат» наворгирӣ шуд ва ба тамошобинон пешкаш гардид. Дар филм чеҳраи аслии Муҳаммадиқболи Садриддин ба таври возеҳу равшан нишон дода шуд, ки ӯ беш аз як қаллобе нест, ки ҳамватанони худро фиреб дода, бо ҳар баҳона аз онҳо маблағҳои ҳангуфтро ба даст оварда, барои нафси ҳаромаш истифода мекард. Хушбахтона, мо ин рӯзҳои даҳшатро аз сар нагузаронидаем, вале дар баробари тамошои филми мазкур пеши назар даҳшатҳои ҷанг, куштори одамони баобрӯву бегуноҳ ва олимону орифон омад.
Ба як гурӯҳи ватанфурӯшоне, ки симу зарро аз нангу номус боло гузошта, ба миллату ватану халқи хеш хиёнат кардаанд ва ҳоло аз дур истода, санг ба сӯйи мо мепартоянд, гуфтанӣ ҳастам, ки «эй хонашерони майдонғариб, агар ҷуръати рӯ ба рӯ иброз кардани фикру ақидаҳои худ нестед, пас, аз пайи зиндагонии иблисонаи хеш овора шавед! Мо намегузорем, ки ватани маҳбубамонро ба вартаи хун омехта созед! Мо омода ҳастем, ки ба ҳар як суханони иғвоангези шумо ҷавоби сазовор диҳем”.
Ташкилоти террористию экстремистии “Ҳизби наҳзати ислом”, ки ахиран чеҳраи воқеии худро во карда, ба ҳеҷ ваҷҳ робита надоштанашро ба меъёрҳои исломӣ ошкор кард, маҷбур гардид, худро аз дохили кишвар берун кашида, бо ёрӣ ва пуштибониҳои хоҷагони хориҷии худ ҳадафи аслиаш, яъне барҳам задани амнияти миллиро амалӣ гардонида бошад. Солҳои охир фаъол гардидани сару садоҳои наҳзатиёни террорист дар сомонаҳои иҷтимоӣ мушоҳида мегардад, ки метавон онро навъе аз амалкардҳои ифротии иттилоотӣ унвон дод. Саркардагон ва пайравони ин ҳизби хиёнатпеша бо ғурури 10 миллион нафар халқи бонангу номуси тоҷик бозӣ мекунанд, худ ва минбарҳои ифротиву тафриқаандозашонро «ҳомиву пуштибон» ва «сипару эътимод»-и халқ ҷилва медиҳанд ва бо даъвиву буҳтон, фиребу найранг ва дасисаҳои пайдарҳам ба сиёсати созандаи феълии Ҳукумати кишвар хати батлон кашиданӣ мешаванд.
Нашри матолиби муғризона дар сомонаҳои ифротӣ имрӯзҳо дар саҳифаҳои шабакаҳои иҷтимоӣ давр мезанад, ки муаллифи нохалафи он хиёнаткори ашаддӣ, душмани миллату Ватан, фарди беномусу ноҷавонмард ва дур аз дину диёнат Муҳаммадиқболи Садриддин аст. Онҳо имрӯз на танҳо аз ҷавҳари ҷавонмардиву оини мусалмонӣ дуранд, балки шарти инсонӣ ҳам, ки диду амали нек аст, бегонаи онҳост. Ҳайф бар чунин бегонагони шаҳри инсоният ва нохалафону хиёнатпешагон!
Бо дарназардошти ин масъала мо бояд таҳлилгари ҷиддии сиёсию равонӣ ва мафкуравию идеологӣ бошем. Бо раҳнамоии Пешвои миллат устувор намудани пояҳои давлату давлатдории миллӣ, баланд бардоштани сатҳу сифати зиндагӣ ва ободу зебо гардондани сарзамини аҷдодӣ, пеш аз ҳама, ба густариши эҳсоси худшиносиву худогоҳӣ ва ифтихори ватандорӣ вобастагии мустақим дорад. Пас, ин ҳақиқатро бишносему бо бегонагони шаҳри инсоният мубориза барем ва нагузорем, то нохалафон амнияти моро халалдор намоянд. Ба миллати азизам муроҷиат карда, хоҳиши онро дорам, ки ба ҳар гуна дасисабозиҳои ин шайтонсифатон фирефта нашаванд, ватану миллати хешро чун гавҳараки чашм эҳтиёт кунанд, зеро Ватан -Модар аст ва он мисли модар яктост.
Ҷаҳонгир Сафарзода,
директори Литсейи касбии техникии ноҳияи Бобоҷон Ғафуров
