2026-08-28 09:37:42
35 СОЛИ ИСТИҚЛОЛИ СОЗАНДА ТАҲТИ РОҲНАМОИИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ — МАРҲИЛАИ ЭҲЁИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ, ТАҲКИМИ ВАҲДАТИ МИЛЛӢ, СУБОТИ СИЁСӢ ВА РУШДИ ҲАМАҶОНИБАИ ТОҶИКИСТОНИ СОҲИБИСТИҚЛОЛ
Дар саҳифаҳои таърихи ҳар як миллат рӯйдодҳое ҳастанд, ки сарнавишти давлату ҷомеаро дигар намуда, оғози марҳилаи нави таърихиро муайян месозанд. Барои миллати тоҷик ба даст овардани Истиқлолияти давлатӣ аз ҷумлаи чунин рӯйдодҳои бузург ва тақдирсоз мебошад. Истиқлолият барои Тоҷикистон танҳо соҳиб шудан ба мақоми давлати мустақил набуда, балки имконияти эҳёи давлатдории миллӣ, таҳкими худшиносии мардум, ҳифзи арзишҳои таърихию фарҳангӣ ва муайян намудани роҳи мустақилонаи рушди кишвар мебошад.
9 сентябри соли 1991 дар таърихи навини тоҷикон ҳамчун рӯзи бузурги соҳибистиқлол гардидани Ҷумҳурии Тоҷикистон сабт шуд. Аз он рӯз то имрӯз 35 сол сипарӣ гардид. Ин 35 сол барои давлату миллати тоҷик солҳои пур аз рӯйдодҳои муҳим, талошу заҳмат, мубориза барои сулҳу субот, ваҳдати миллӣ, бунёдкорӣ ва рушди иқтисодию иҷтимоӣ буд.
35-солагии Истиқлолияти давлатӣ фурсати муносибест, ки мо роҳи тайкардаи давлатро аз рӯзҳои нахустини соҳибистиқлолӣ то марҳилаи имрӯза мавриди таҳлил қарор диҳем, дастовардҳоро қадр намоем ва вазифаҳои ояндаро муайян созем. Барои ҷашни 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ соли 2026 дар кишвар ба корҳои ободониву созандагӣ ва таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ таваҷҷуҳи махсус дода мешавад.
Истиқлолият ормони деринаи ҳар як миллати соҳибтамаддун аст. Миллати тоҷик, ки дорои таърихи чандинҳазорсола, фарҳанги ғанӣ ва мероси бузурги илмӣ мебошад, дар давраи навини таърихи худ соҳиби давлати мустақил гардид.
Аммо соҳиб шудан ба истиқлол танҳо қадами аввал буд. Вазифаи муҳимтар аз он ҳифзи истиқлол, таҳкими пояҳои давлатдорӣ, таъмини амнияти миллӣ, рушди иқтисодӣ ва муттаҳид намудани ҷомеа ба ҳисоб мерафт.
Солҳои аввали истиқлол барои Тоҷикистон давраи ниҳоят ҳассос ва душвор буданд. Ҷомеа ба суботу оромӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва роҳбарии масъулиятнок ниёз дошт. Дар чунин шароит масъалаи нигоҳ доштани давлатдорӣ ва таъмини сулҳу субот ба масъалаи сарнавиштсоз табдил ёфт.
Дар таърихи давлатдории навини Тоҷикистон нақши Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо марҳилаҳои муҳими таҳкими давлатдорӣ, барқарорсозии сулҳу субот ва пешбурди сиёсати созанда пайванд ёфтааст.
Дар шароити мураккаби солҳои аввали истиқлол вазифаи асосӣ барқарор намудани фазои сулҳу оромӣ ва эътимоди ҷомеа ба ояндаи давлат буд. Раванди сулҳи тоҷикон яке аз муҳимтарин саҳифаҳои таърихи муосири кишвар гардид.
Бо барқарор шудани сулҳу ваҳдати миллӣ имконият фароҳам омад, ки Тоҷикистон аз марҳилаи муқовимату нооромӣ ба марҳилаи созандагӣ ва рушди устувор ворид шавад. Ваҳдати миллӣ ба пояи муҳими суботи ҷомеа ва рушди минбаъдаи давлат табдил ёфт.
Ваҳдати миллӣ яке аз бузургтарин дастовардҳои таърихи навини Тоҷикистон мебошад. Сулҳ ба мардум имконият дод, ки ба зиндагии осоишта баргашта, неруи худро ба ободии Ватан равона намоянд.
Дар фазои сулҳу субот сохтмони роҳҳо, неругоҳҳо, муассисаҳои таълимӣ ва тиббӣ, корхонаҳои истеҳсолӣ ва дигар иншооти муҳими иҷтимоию иқтисодӣ вусъат гирифт.
Аз ин рӯ, Истиқлолият ва Ваҳдати миллӣ ду арзиши ба ҳам пайванде мебошанд, ки барои рушди давлат заминаи муҳим фароҳам оварданд. Истиқлол имкони давлатсозиро муҳайё намуд ва ваҳдат шароити пойдории ин давлат ва пешрафти онро таъмин кард.
Яке аз хусусиятҳои муҳими даврони истиқлол густариши корҳои созандагиву бунёдкорӣ мебошад. Дар шаҳру ноҳияҳои кишвар симои маҳалҳо тадриҷан тағйир ёфта, иншооти нав ба истифода дода шуданд.
Рушди инфрасохтор, бунёди роҳу пулҳо, муассисаҳои иҷтимоӣ, корхонаҳо ва иншооти энергетикӣ барои беҳтар гардидани шароити зиндагии мардум мусоидат намуд.
Истиқлолият барои Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки самтҳои афзалиятноки рушди иқтисодии худро мустақилона муайян намояд.
Дар давоми солҳои соҳибистиқлолӣ соҳаҳои саноат, энергетика, кишоварзӣ, нақлиёт, сохтмон ва соҳибкорӣ рушд карданд. Таваҷҷуҳ ба таъсиси ҷойҳои нави корӣ, рушди истеҳсолоти ватанӣ ва истифодаи самараноки захираҳои миллӣ яке аз самтҳои муҳими сиёсати иқтисодии давлат гардид.
Бунёди иншооти энергетикӣ ва рушди иқтидорҳои истеҳсолӣ барои таҳкими заминаи иқтисодии кишвар аҳамияти калон доранд.
Яке аз самтҳои муҳимми сиёсати иҷтимоӣ дар даврони истиқлол рушди соҳаи маориф мебошад. Мактаб ва донишгоҳ на танҳо ҷойи таълим, балки муҳити ташаккули шахсияти огоҳ, ватандӯст ва масъули ҷомеа мебошанд.
Таваҷҷуҳ ба сохтмон ва таҷдиди муассисаҳои таълимӣ, беҳтар намудани шароити таҳсил, рушди таҳсилоти касбӣ ва омодасозии мутахассисони ҷавон аз вазифаҳои муҳими даврони истиқлол ба шумор меравад.
Дар арафаи 35-солагии Истиқлол масъалаи беҳтар намудани муассисаҳои соҳаҳои маориф ва тандурустӣ низ ҳамчун яке аз самтҳои муҳими омодагӣ ба ҷашн таъкид шудааст.
Тандурустии аҳолӣ яке аз нишондиҳандаҳои муҳими рушди ҷомеа мебошад. Дар солҳои истиқлол дар соҳаи тандурустӣ низ корҳои назаррас анҷом дода шуданд.
Сохтмон ва таҷдиди муассисаҳои тиббӣ, такмили заминаи моддию техникӣ, омода намудани кадрҳои тиббӣ ва баланд бардоштани сатҳи хизматрасонии тиббӣ аз самтҳои муҳимми рушди ин соҳа мебошанд.
Нақши табибон, ҳамшираҳои шафқат, кормандони миёна ва дигар мутахассисони соҳаи тандурустӣ дар ҳифзи саломатии мардум ниҳоят муҳим аст. Тақвияти соҳаи тандурустӣ маънои сармоягузорӣ ба инсон ва ояндаи миллатро дорад.
Ҷавонон қишри фаъоли ҷомеа ва неруи асосии ояндаи давлат мебошанд. Давлати соҳибистиқлол ба насли ҷавон ҳамчун идомадиҳандаи роҳи созандагӣ такя мекунад.
Ҷавонони соҳибмаърифат, донишманд, касбомӯз ва ватандӯст метавонанд дар рушди иқтисод, илм, технология, маориф, тандурустӣ, фарҳанг ва дигар соҳаҳо саҳми назаррас гузоранд.
Дар шароити ҷаҳонишавӣ ҷавонон бояд аз дастовардҳои илму технология самаранок истифода намуда, ҳамзамон забон, фарҳанг, таърих ва арзишҳои миллиро ҳифз намоянд.
Дар соли 2026 дар доираи чорабиниҳои бахшида ба 35-солагии Истиқлол масъалаи нақши ҷавонон дар таҳкими истиқлолият ва пешбурди сиёсати кишвар низ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтааст.
Истиқлолият барои эҳёи арзишҳои миллӣ ва рушди фарҳанги тоҷик заминаи мусоид фароҳам овард. Забони давлатӣ, адабиёт, таърих, анъанаҳои миллӣ ва мероси фарҳангӣ ҳамчун ҷузъҳои муҳими худшиносии миллӣ мақоми хос пайдо карданд.
Миллате, ки таърихи худро медонад, фарҳанги худро эҳтиром мекунад ва забони худро ҳифз менамояд, метавонад ояндаи худро боэътимод созад.
Аз ин рӯ, таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ яке аз вазифаҳои муҳимми ҷомеаи муосири Тоҷикистон мебошад. Соли 2026 маҳз бо мақсади густариши корҳои ободонӣ ва таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ аҳамияти махсус касб кардааст.
Дар давоми 35 соли истиқлол Тоҷикистон ҳамчун давлати соҳибихтиёр муносибатҳои байналмилалии худро густариш дода, дар масъалаҳои муҳими минтақавию ҷаҳонӣ мавқеи худро баён кардааст.
Ташаббусҳои Тоҷикистон вобаста ба масъалаҳои об, иқлим ва ҳифзи захираҳои обӣ дар сатҳи байналмилалӣ мавриди таваҷҷуҳ қарор гирифтаанд. Ин раванд нишон медиҳад, ки кишвари мо дар ҳалли масъалаҳои муҳими ҷаҳонӣ саҳми худро гузошта истодааст.
Агар ба роҳи тайкардаи Тоҷикистон назар афканем, мебинем, ки 35 соли истиқлол танҳо як давраи тақвимӣ нест. Ин як марҳилаи муҳими таърихӣ мебошад, ки дар он давлат таҷрибаи бузурги давлатдорӣ, ҷомеа таҷрибаи сулҳу ҳамдигарфаҳмӣ ва мардум таҷрибаи созандагию бунёдкориро ба даст оварданд.
35-солагии Истиқлолият моро водор месозад, ки на танҳо аз дастовардҳои гузашта ифтихор кунем, балки барои оянда низ масъулияти бештар эҳсос намоем.
Дар соли 2026 ба муносибати ин ҷашни таърихӣ корҳои ободониву созандагӣ ва таҳкими худшиносиву худогоҳии миллӣ ҳамчун самтҳои муҳим таъкид шудаанд.
Ҳар як корхонаи нав, ҳар як мактаби бунёдшуда, ҳар як роҳи обод, ҳар як дарахти шинонидашуда ва ҳар як ташаббуси нек метавонад саҳми хурде дар ободии Ватан бошад. Созандагӣ бояд ба фарҳанги зиндагии ҳар як шаҳрванд табдил ёбад.
Истиқлолият неъмати абадӣ нест, агар онро ҳифз ва таҳким надиҳем. Барои пойдории давлат ҳар як шаҳрванд бояд масъулияти худро дар назди ҷомеа ва Ватан эҳсос кунад.
Риояи қонун, эҳтироми рамзҳои давлатӣ, ҳифзи ваҳдати миллӣ, муносибати эҳтиромона ба арзишҳои миллӣ, меҳнати ҳалол ва саҳм гузоштан дар рушди кишвар вазифаи ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон мебошад.
Ояндаи Тоҷикистон танҳо ба сиёсати давлат вобаста нест. Оянда ба меҳнати ҳар як омӯзгор, табиб, муҳандис, кишоварз, соҳибкор, донишҷӯ, коргар ва хизматчии давлатӣ низ вобаста мебошад.
35 соли Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон саҳифаи муҳим ва пурифтихори таърихи навини миллати тоҷик мебошад. Ин давра роҳи пурпечутоби аз истиқлол то таҳкими давлатдорӣ, аз мушкилоти солҳои аввал то сулҳу ваҳдат, аз барқарорсозӣ то созандагӣ ва аз эҳёи давлатдорӣ то рушди муосирро дар бар мегирад.
Истиқлолият ба мо имкони соҳибихтиёр будан, худ муайян намудани роҳи рушди давлат ва ҳифзи арзишҳои миллиро фароҳам овард. Ваҳдати миллӣ бошад, барои пойдории сулҳу субот ва пешрафти ҷомеа заминаи муҳим гардид.
Имрӯз, дар остонаи 35-солагии Истиқлолияти давлатӣ, вазифаи мо аз он иборат аст, ки дастовардҳои бадастомадаро ҳифз намуда, барои рушди минбаъдаи Тоҷикистон саҳми арзандаи худро гузорем.
Тоҷикистони соҳибистиқлол Ватани умумии мост. Ободии он, пешрафти он ва нуфузи он дар ҷомеаи ҷаҳонӣ аз ирода, дониш, меҳнат ва масъулияти ҳар яки мо вобаста мебошад.
Бигзор Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷовидон бошад, сулҳу ваҳдати миллӣ пойдор, давлатдорӣ устувор ва Тоҷикистони азизамон ҳамеша ободу пешрафта бошад.
Саидов М.А - Декани факултети Кори ҳамшираги дар заминаи таҳсилоти миёнаи умумии Коллеҷи тибби шаҳри Ҳисор.
2026-08-28 09:25:29
РУШДИ ТАҲСИЛОТИ ИБТИДОӢ ВА МИЁНАИ КАСБӢ ДАР ДАВРОНИ ИСТИҚЛОЛ: МУШКИЛОТ ВА ДУРНАМО
(Бахшида ба 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Дар солаҳои охир низоми таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар марҳилаи ислоҳоти пайваста қарор дорад. Сабаби асосии ин раванд зарурати рушди мунтазами ҷомеа, аз ҷумла такмили захираи зеҳнии инсон мебошад, ки ҳамчун ҷузъи асосии некӯаҳволии иҷтимоию иқтисодии давлат ба ҳисоб меравад.
Низоми таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ҳамчун механизми асосии чунин рушд баромад мекунад, зеро он бар равандҳои низоммандсозӣ, коркарди эҷодии донишҳо ва таҷрибаҳои иҷтимоию фарҳангии наслҳои пешин, инчунин азхудкунии мақсаднок ва муташаккили онҳо асос ёфтааст. Таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ дар ин замина на танҳо барои интиқоли дониш, балки барои ташаккули ҷаҳонбинӣ, рушди қобилияти фикрронӣ ва омодасозии мутахассисони ба талаботи ҷомеаи муосир ҷавобгӯ мусоидат менамояд.
Илова бар ин, рушди зеҳнии ҷомеа заминаи асосии навсозӣ ва фаъолияти инноватсионӣ дар шароити иқтисоди муосири ҷаҳонӣ мебошад. Аз он ки то кадом андоза сатҳи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ба талабот ва тамоюлҳои муосири ҷаҳонӣ наздик мегардад, некӯаҳволии ҷомеа, устувории иқтисодӣ давлат ва мавқеи он дар муносибатҳои байналмилалӣ вобастагӣ дорад.
Ҳамин тариқ, вазифаи такмил ва рушди низоми таҳсилотиибтидоӣ ва миёнаи касбӣ яке
аз масъалаҳои муҳимтарин, мубрам ва афзалиятноки ҷомеаи муосир ба ҳисоб меравад. Ислоҳоти пайвастаи соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ бояд ба баланд бардоштани сифати таълим, рушди иқтидори зеҳнии инсон, омода намудани мутахассисони рақобатпазир ва мутобиқ намудани низоми таҳсилот ба талаботи тағйирёбандаи ҷомеа ва иқтисодӣ муосир равона карда шавад.
Ҳамагон шоҳиди он ҳастем, ки таҳсилот дар ҳаёти мо ҳамеша нақши бузург доштааст ва дорад. Зеро он ояндаи миллат ва давлати мо ба ҳисоб меравад. Аксарияти инсонҳо, шояд на ҳама, вале қисми зиёди ҷомеа ба гирифтани таҳсилот, бахусус ба гирифтани таҳсилоти босифат, манфиатдор мебошанд. Дар солҳои охир масъалаи зерин бештар мавриди таваҷҷуҳи ҷомеа қарор гирифтааст: «Оё имрӯз кӯдакон таҳсилоти босифат мегиранд?» Дар мактаб ва ҳатто дар оила пайваста таъкид менамоянд, ки агар ту хуб таҳсил кунӣ, дар оянда соҳиби касби арзанда ва сердаромад хоҳӣ шуд. Аммо оё воқеан чунин аст? Бояд эътироф кард, ки сифати таҳсилот дар замони мо ҳанӯз дар сатҳи зарурӣ қарор надорад.
Дар ин маврид метавон як қатор мушкилоти асосиро ҷудо намуд. Мушкилоти аввал — баҳогузории таълимгирандагон бо истифода аз меъёрҳои якхела ва ягона мебошад. Оё чунин муносибат дуруст аст? Зеро қобилиятҳои инсон аз ҳамдигар фарқ мекунанд: дар баъзеҳо хотира ва тафаккури мантиқӣ беҳтар инкишоф ёфтааст, дар дигарон бошад, қобилияти эҷодӣ бештар рушд кардааст. Аммо ин маънои онро надорад, ки шахс камқобилият ё аз ҷиҳати зеҳнӣ суст мебошад. Асри XXI асри технологияҳои иттилоотӣ ба ҳисоб меравад. Ҳар рӯз ҳаҷми иттилооти нав афзоиш меёбад. Азхуд ва дар хотир нигоҳ доштани ҳамаи ин иттилоот дар як вақт амалан ғайриимкон аст. Ҳатто омӯзгорон низ наметавонанд ҳамеша ба дурустии ҳамаи маълумоти мавҷуда итминони комил дошта бошанд, зеро дониш ва иттилоот босуръат тағйир ёфта, баъзе маълумот бо гузашти вақт кӯҳна ва аз аҳамият соқит мегардад.
Мушкилоти дуюм — сатҳи пасти робита ва пайдарҳамӣ байни зинаҳои гуногуни таҳсилот мебошад. Ин масъала, махсусан, ба хатмкунандагони муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ ва донишҷӯёни соли якуми муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ дахл дорад. Дар замони муосир барои дохил шудан ба муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ натиҷаҳои имтиҳонҳои дохилшавӣ ва холҳои бадастовардашуда аҳамияти калон доранд. Аммо барои бомуваффақият супоридани имтиҳонҳо муассисаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ на ҳамеша ба толибилмон донишу малакаи кофӣ медиҳад. Аз ин рӯ, бисёре аз волидон маҷбур мешаванд барои фарзандони худ омӯзгорони хусусӣ ҷалб намоянд ва аз хизматрасонии дарсҳои иловагӣ истифода баранд. Хизматрасонии омӯзгорони хусусӣ бошад, арзиши нисбатан баланд дошта, на ҳамаи оилаҳо имконияти истифодаи онро доранд. Аз ин ҷо чунин таассурот ба вуҷуд меояд, ки имкониятҳои муассисаҳои таҳсилоти умумӣ ва талаботи низоми давлатӣ ба ҳамдигар пурра мутобиқат намекунанд.
Мушкилоти сеюм — мавҷуд будани таҳсилот, вале набудани ҷойи кор мебошад. Шахс таҳсил намуда, соҳиби диплом мегардад, аммо баъд аз хатми муассисаи таълимӣ маълум мешавад, ки аз рӯйи ихтисоси гирифтааш пайдо намудани ҷойи кори муносиб душвор аст. Ин ҳолат бо чӣ алоқаманд мебошад? Яке аз сабабҳои асосӣ дар он аст, ки имрӯз дар бисёре аз соҳаҳои фаъолияти меҳнатӣ аз довталабон таҷрибаи корӣ талаб карда мешавад. Бисёре аз корфармоён намехоҳанд шахсонеро ба кор қабул намоянд, ки таҷрибаи корӣ надоранд. Аммо хатмкунандаи нав аз куҷо бояд ин таҷрибаро ба даст орад? Ин масъала ҳанӯз ҳам ба таври пурра ҳал нашудааст. Дар гузашта, вақте ки насли калонсол, аз ҷумла бобову бибиҳо ва падару модарони мо таҳсил мекарданд, онҳо ба ояндаи худ бо итминон менигаристанд. Дар он давра пайдо намудани ҷойи кор аз рӯйи ихтисоси гирифташуда нисбатан осонтар буд. Имрӯз бошад, дар баъзе мавридҳо барои ба даст овардани ҷойи кори муносиб на танҳо сатҳи таҳсилот, балки таҷрибаи корӣ, малакаҳои касбӣ ва дигар омилҳо низ нақши муҳим мебозанд.
Мушкилоти дигар, ки эҳтимол на танҳо ба соҳаи маориф, балки ба бисёр соҳаҳои дигар низ дахл дорад, маблағгузории нокифоя мебошад. Маҳз бо ҳамин сабаб дар низоми таҳсилот дар баъзе ҳолатҳо норасоии кадрҳои соҳибихтисос ба назар мерасад. Барои мутобиқ шудан ба талаботи замон зарур аст, ки таҷҳизот ва воситаҳои техникии муассисаҳои таълимӣ мунтазам нав карда шаванд, технологияҳои муосир ба раванди таълим ворид карда шаванд ва муҳити мусоиди таълимӣ фароҳам оварда шавад. Аммо на ҳамаи муассисаҳои таълимӣ барои иҷрои чунин корҳо имкониятҳои молиявии кофӣ доранд.
Мушкилоти панҷум — душвории интихоби касб ва муайян намудани ихтисосе мебошад, ки дар оянда ба талаботи бозори меҳнат ҷавобгӯ бошад. Бисёре аз ҷавонон ба интихоби касби ояндаи худ боварии комил надоранд ва намедонанд, ки кадом соҳаи фаъолият барои онҳо мувофиқ ва ҷолиб мебошад. Ин, бешубҳа, яке аз масъалаҳои муҳим барои таълимгирандагон ва донишҷӯён ба ҳисоб меравад. Пас, чӣ гуна метавон ба онҳо дар интихоби дурусти касб кӯмак расонд? Яке аз роҳҳои самаранок метавонад мулоқот ва муоширати таълимгирандагону донишҷӯён бо мутахассисони муваффақи соҳаҳои гуногун бошад. Чунин вохӯриҳо ба ҷавонон имкон медиҳанд, ки дар бораи хусусиятҳои касб, талаботи бозори меҳнат, имкониятҳои рушди касбӣ ва мушкилоти соҳаи интихобкардаашон маълумоти бештар ба даст оранд.
Мушкилоти дигар — нокифоя будани самти амалии
таҳсилот мебошад. Таҳсилоти муосир бояд на танҳо ба азхуд намудани донишҳои назариявӣ ва тарбияи шахсият, балки ба ташаккули малакаҳои амалии таълимгирандагону донишҷӯён низ равона карда шавад. Дар раванди таҳсил ба таълимгирандагон донишу малакаҳое дода мешаванд, ки метавонанд барои рушди минбаъдаи онҳо замина фароҳам оваранд. Аммо дар ҳаёти воқеӣ инсон на ҳамеша ба тамоми донишҳои назариявии дар Муассисаҳои таҳсилоти миёнаи умумӣ омӯхташуда ниёз пайдо мекунад. Аз ин рӯ, муҳим аст, ки таълим бо ҳаёти воқеӣ ва фаъолияти амалии инсон робитаи мустақим дошта бошад. Дар замони технологияҳои иттилоотӣ шахс ҳангоми зарурат метавонад маълумоти иловагиро аз сарчашмаҳои гуногун, аз ҷумла интернет, китобҳои электронӣ ва дигар захираҳои иттилоотӣ дастрас намояд. Аз ин рӯ, вазифаи асосии муассисаи таълимӣ бояд на танҳо додани ҳаҷми зиёди иттилоот, балки омӯзонидани тарзи ҷустуҷӯ, таҳлил, арзёбӣ ва истифодаи дурусти иттилоот бошад.
Аз ин ҷо саволи муҳим ба миён меояд: барои он ки муассисаи таълимӣ на танҳо донишҳои назариявӣ диҳад, балки дар баробари ин шахсияти таълимгирандаро инкишоф диҳад, чӣ бояд кард? Ба андешаи мо, дар китобҳои дарсӣ бояд на танҳо масъалаҳо ва супоришҳои назариявӣ, балки масъалаҳои амалӣ низ ҷой дода шаванд, ки таълимгиранда метавонад бо онҳо дар ҳаёти ҳаррӯза ва фаъолияти минбаъдаи касбӣ рӯ ба рӯ шавад. Чунин муносибат ба таълим имконият медиҳад, ки донишҳои назариявӣ бо таҷрибаи амалӣ пайваст гардида, қобилияти мустақилона фикр кардан, таҳлил намудан, қабули қарор ва ҳалли масъалаҳо дар таълимгирандагон ташаккул ёбад.
Дар замони муосир низоми таҳсилот ба рушди инноватсионӣ ва истифодаи технологияҳои нав равона шудааст. Бо вуҷуди ин, танҳо такя кардан ба навовариҳо барои ҳалли тамоми мушкилоти соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ кофӣ нест. Зарур аст, ки ба вазъи воқеии имрӯза, талаботи ҷомеа ва мушкилоти мавҷудаи соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ объективона назар карда шавад. Ҳалли чунин масъалаҳои муҳим танҳо дар сурати ҳамкории муассисаҳои таълимӣ, омӯзгорон, падару модарон, ҷомеа ва мақомоти давлатӣ имконпазир мегардад.
Барои рушди низоми муосири таҳсилот зарур аст, ки технологияҳои нав дар тамоми зинаҳои таҳсилот ба таври мақсаднок ва самаранок ҷорӣ карда шаванд. Ҳамзамон, муассисаҳои таълимӣ бояд бо заминаи зарурии моддию техникӣ, илмӣ-методӣ ва иттилоотӣ таъмин карда шаванд. Танҳо дар сурати фароҳам овардани чунин шароит метавон сифати таҳсилотро баланд бардошта, таълими муосир, рақобатпазир ва ба талаботи ҷомеа ҷавобгӯро ташкил намуд.
Ҳамин тариқ, рушди низоми муосири таҳсилот вазифаи танҳо муассисаи таълимӣ ё омӯзгор нест. Ин масъала ба тамоми ҷомеа дахл дорад. Барои ба вуҷуд овардани низоми таҳсилоти босифат зарур аст, ки мазмун ва усулҳои таълим мунтазам такмил дода шуда, робитаи назария ва амалия таҳким ёбад, имкониятҳои баробар барои гирифтани таҳсилоти босифат фароҳам оварда шаванд, интихоби касбӣ дуруст ба роҳ монда шавад ва муассисаҳои таълимӣ бо технологияву таҷҳизоти муосир таъмин гарданд. Танҳо тавассути ҳамкории муштарак ва қабули қарорҳои асоснок метавон мушкилоти мавҷудаи низоми таҳсилотро коҳиш дода, барои рушди устувори соҳаи таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ва тарбияи насли соҳибмаърифат, эҷодкор ва рақобатпазир заминаи мусоид фароҳам овард.
н.и.п., дотсент Маҳмудзода Қумринисо Нурали
Муовини директор оид ба илм ва муносибатҳои байналмилалии МДТ «Коллеҷи тиббии шаҳри Кӯлоб ба номи Раҳмонзода Раҳматулло Азиз
2026-08-24 09:03:40
НЕЪМАТИ ИСТИҚЛОЛ ВА МАСЪУЛИЯТИ МИЛЛӢ
9 сентябри соли 1991 Тоҷикистон ба Истиқлолияти давлатӣ ноил гардид ва аз ҳамон рӯз миллати тоҷик имкони воқеӣ пайдо кард, ки сарнавишти худро мустақилона муайян намояд.
Истиқлолият барои мардуми тоҷик на танҳо дастоварди сиёсӣ, балки оғози марҳилаи нави давлатсозӣ, эҳёи арзишҳои миллӣ ва таҳкими худшиносии миллӣ гардид.
Дар он давраи бисёр ҳассос ва тақдирсоз зарур буд, ки барои пойдории давлат ва таҳкими ваҳдати ҷомеа заминаҳои устувори ҳувияти миллӣ фароҳам оварда шаванд. Эҳёи забони давлатӣ, ҳифзу рушди фарҳанг, муаррифии таърихи куҳанбунёди тоҷикон, таҳкими арзишҳои миллӣ ва пазируфтани рамзҳои давлатӣ - Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ - дар ташаккули тафаккури миллӣ нақши муҳим бозиданд. Ҳамзамон, сохтмони мактабҳо, донишгоҳҳо, роҳҳо, неругоҳҳо ва густариши робитаҳои байналмилалӣ ба мардум неру ва эътимоди тоза бахшида, барои рушди минбаъдаи кишвар замина гузоштанд.
Бо вуҷуди ин, роҳи расидан ба ин дастовардҳои бузург барои миллати тоҷик осон набуд. Ҷанги шаҳрвандии солҳои 1992-1997 яке аз санҷишҳои сахттарин дар таърихи навини Тоҷикистон маҳсуб меёбад. Ин фоҷиаи миллӣ ба ҳаёти ҳазорҳо шаҳрвандон таъсири ҷуброннопазир расонида, рушди иқтисодиву иҷтимоии кишварро барои солҳои зиёд ба ақиб андохт.
Ҷанги таҳмилии шаҳрвандӣ оилаҳоро пароканда намуда, ба ояндаи давлат ва миллат хатари ҷиддӣ эҷод кард.
Дар чунин шароити мураккаб, иродаи қавии мардум ва талошҳои пайгиронаи роҳбарияти давлат барои барқарор намудани сулҳу субот нақши ҳалкунанда бозиданд. Бо шарофати ваҳдати миллӣ ва сиёсати сулҳҷӯёна Тоҷикистон аз ин марҳилаи душвор гузашта, ба роҳи созандагӣ, бунёдкорӣ ва рушди устувор қадам гузошт.
Дар ин раванд нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бисёр арзишманд мебошад.
Бо иқдомҳои созанда ва сиёсати дурбинонаи худ Ӯ тавонист сулҳу оромиро дар кишвар барқарор намуда, барои рушди иқтисодӣ ва иҷтимоӣ, беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва таҳкими давлатдории миллӣ заминаҳои мусоид фароҳам оварад.
Истиқлолияти давлатӣ барои рушди иқтисодиёти миллӣ имкониятҳои нав ба вуҷуд овард. Татбиқи ҳадафҳои стратегии кишвар - раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ, таъмини амнияти озуқаворӣ, ба даст овардани истиқлолияти энергетикӣ ва саноатикунонии босуръати мамлакат - ба самтҳои афзалиятноки сиёсати давлатӣ табдил ёфтанд.
Амалӣ гардидани ин ҳадафҳо барои рушди соҳибкорӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум мусоидат намуд.
Боиси ифтихор аст, ки дар тӯли 35 соли Истиқлолият Тоҷикистон ба кишвари рӯ ба рушд ва пешрафта табдил ёфтааст. Дар тамоми шаҳру ноҳияҳои мамлакат корҳои азими созандагию ободонӣ анҷом дода шуда, садҳо иншооти иҷтимоӣ, фарҳангӣ ва истеҳсолӣ бунёд гардидаанд.
Имрӯзҳо низ дар доираи омодагӣ ба ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон сохтмони иншооти нави таъиноти гуногун идома дошта, барои беҳтар намудани шароити зиндагии аҳолӣ тадбирҳои муассир амалӣ мешаванд.
Дар баробари ин, Тоҷикистон дар арсаи байналмилалӣ низ мавқеи шоистаи худро касб намудааст. Ташаббусҳои байналмилалии Ҷумҳурии Тоҷикистон, бахусус дар самти ҳифзи захираҳои об, ҳифзи пиряхҳо ва мубориза бо тағйирёбии иқлим, аз ҷониби ҷомеаи ҷаҳонӣ дастгирии васеъ пайдо намудаанд. Ин иқдомҳо обрӯ ва нуфузи кишвари моро дар сатҳи байналмилалӣ боз ҳам таҳким бахшидаанд.
Ҷашни 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои ҳар як шаҳрванди кишвар мояи ифтихор, сарфарозӣ ва масъулияти баланд мебошад.
Дастовардҳои солҳои соҳибистиқлолӣ моро водор месозанд, ки барои ҳифзи арзишҳои миллӣ, таҳкими ваҳдати ҷомеа ва рушди минбаъдаи давлат саъю кӯшиши бештар намоем.
Дар фарҷом бояд таъкид кард, ки Истиқлолият неъмати бебаҳо ва муқаддасест, ки ба осонӣ ба даст наомадааст. Он маҳсули ҷоннисориҳои фарзандони ватандӯст, заҳматҳои содиқонаи мардум ва хиради давлатдории Роҳбарияти олии кишвар мебошад.
Аз ин рӯ, ҳифзу таҳкими Истиқлолияти давлатӣ вазифаи муқаддаси ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон аст. Биёед, ин неъмати бузургро қадр намоем ва барои пешрафту ободии Ватани азизамон саҳми арзандаи худро гузорем. Зеро доштани Ватан, давлат ва зиндагӣ кардан бо номи тоҷик дар арсаи ҷаҳон аз бузургтарин неъматҳои зиндагӣ маҳсуб меёбад.
САИДОВ БЕҲРӮЗ МУМИНОВИЧ - муовини директор оид ба корҳои таълими Коллеҷи омори шаҳри Ваҳдат
2026-08-21 12:38:02
МУЛОҚОТ БО БУНЁДГАРОНИ НЕРУГОҲИ РОҒУН
21 август Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Роғун бо бунёдгарони Неругоҳи Роғун мулоқот намуданд.
Нахуст Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз дастовардҳои даврони 35-соли соҳибистиқлолӣ, аз ҷумла бунёду таҷдиди ҳазорҳо километр роҳҳои байналмилаливу дохилӣ, неругоҳҳои обӣ, хатҳои интиқоли барқ, зеристгоҳҳо, корхонаҳои саноатӣ ва муассисаҳои таълимиву тандурустӣ ёдовар шуда, ҳамаи иштирокдорони вохуриро бо солгарди ин ҷашни умумимиллӣ табрику таҳният гуфтанд.
Таъкид гардид, ки бунёди неругоҳи Роғун низ аз ҷумлаи муҳимтарин дастовардҳои даврони истиқлол мебошад.
Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон шиносоӣ бо вазъи корҳо дар иншооти асрро натиҷагирӣ карда, барои вусъати корҳои созандагӣ дар назди бунёдгарони неругоҳ вазифаҳои нав гузоштанд.
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба роҳбарону кормандони ширкатҳои ҳамкори хориҷӣ, муҳандисону мутахассисон ва бунёдкороне, ки дар ин майдони созандагӣ бо матонат ва эҳсоси баланди ватандорӣ заҳмат мекашанд, изҳори сипос намуданд.
Гуфта шуд, ки бо бунёд кардану ба кор
андохтани Роғун мо имрӯзу фардои ободи Тоҷикистони азиз ва зиндагии босаодати наслҳои имрӯзу ояндаро таъмин менамоем.
Таъкид гардид, ки Ҳукумати кишвар соли 2025 барои сохтмони неругоҳ аз ҳисоби буҷети ҷумҳуриявӣ, дар маҷмуъ, 8,1 миллиард сомонӣ равона намуд.
Дар соли 2026 тибқи нақша 11,4 миллиард сомонӣ пешбинӣ гардидааст. Дар 7 моҳи соли равон барои корҳои сохтмону васлгарӣ аз ҳамаи манбаъҳои маблағгузорӣ 8,4 миллиард сомонӣ сарф шудааст.
Умуман, аз соли 2008 то имрӯз Ҳукумати кишвар барои корҳои сохтмону барқарорсозии неругоҳ аз ҳисоби буҷети давлатӣ ва дигар манбаъҳо 60,3 миллиард сомонӣ маблағ равона кардааст.
Зикр карда шуд, ки ҳоло дар иншооти неругоҳ зиёда аз 20 ҳазор коргарону кормандони муҳандисиву техникӣ фаъолият дошта, шумораи мошину механизмҳо ба 4000 расонида шудааст.
Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба фармоишгар - Ҷамъияти саҳомии Неругоҳи барқи обии Роғун супориш доданд, ки ҷараёни корҳоро байни ҳамаи лотҳо мунтазам танзиму ҳамоҳанг сохта, иҷрои ҷадвалҳои тасдиқшударо таъмин намоянд.
Вобаста ба Лоти 1 супориш дода шуд, ки Ҷамъияти саҳомии Неругоҳи барқи обии Роғун якҷо бо пудратчии Лоти 1 бояд тамоми чораҳои заруриро барои дар моҳи сентябри соли 2027 ба истифода додани агрегати рақами 4 амалӣ намояд.
Намояндагони масъули лоти 3 - роҳбарияти Ҷамъияти саҳомии Неругоҳи барқи обии Роғун ва Ширкати Тоҷикгидроэлектромонтаж вазифадор гардиданд, ки бо вуҷуди корҳои то ҳол амалигардида, қафомониҳои ҷойдоштаро бартараф карда, суръати корҳоро боз ҳам вусъат диҳанд ва иҷрои босифату саривақтии ҳамаи корҳои мансуб ба Лоти 3-ро таъмин намоянд.
Зикр карда шуд, ки корҳои сохтмони иншооти соҳили чап, яъне Лоти 4 низ яке аз бахшҳои муҳимми лоиҳа ба ҳисоб мераванд.
Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хотирнишон сохтанд, ки тамоми корҳои сохтмони неругоҳи Роғун бояд бо риояи қатъии талаботи сифат, истифодаи технологияҳои пешрафтаи ҷаҳонӣ ва мутобиқ ба стандартҳои байналмилалӣ анҷом дода шаванд.
Аз масъулин ҳамаҷониба таъмин намудани устуворӣ, эътимоднокӣ ва бехатарии корҳо талаб карда шуд.
Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таваҷҷуҳи масъулинро дар мадди аввал ба масъалаҳои ҳифзи ҳаёту саломатии бинокорон, фароҳам овардани шароити арзандаи кору зиндагӣ ва риояи қатъии талаботи бехатарии истеҳсолот ҷалб намуданд.
Зимни суханронӣ Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба ҳалли саривақтии масъалаҳои иҷтимоии сокинони минтақаи зериобшаванда таваҷҷуҳи хос зоҳир намуданд.
Муассисаи давлатии Мудирияти минтақаи зериобшавандаи неругоҳи Роғун, вазорату идораҳои дахлдор ва мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ вазифадор гардиданд, ки иҷрои саривақтии ҳамаи чорабиниҳоро таъмин карда, барои ҳар як оилаи кӯчонидашуда шароити арзандаи зиндагӣ фароҳам оваранд.
Аснои таҳлили вазъи маблағгузории лоиҳаи бузурги бунёди неругоҳ Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз доштанд, ки сохтмони неругоҳи Роғун бо суръати хуб идома дошта, барои дар муҳлатҳои пешбинишуда ба анҷом расонидани он заминаи боэътимод фароҳам оварда шудааст.
Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо мақсади иҷрои босифату саривақтии корҳои сохтмон, дар муҳлатҳои муқарраргардида
ба истифода додани иншооту иқтидорҳои навбатии неругоҳ, таҳкими ҳамкорӣ бо шарикони байналмилалии рушд ва иҷрои пурраи уҳдадориҳои шартномавӣ дар назди сохтору мақомоти дахлдор як қатор супоришҳо гузоштанд.
Аз ҷумла, дастур дода шуд, ки барои дар муҳлатҳои муқарраргардида
ба истифода додани иншооти фосилавӣ ва иқтидорҳои навбатии неругоҳ тадбирҳои зарурӣ андешида шавад.
Аз масъулин талаб карда шуд, ки иҷрои ҳатмии корҳоро тибқи ҷадвали тасдиқгардида таъмин намуда, ҳамоҳангсозии онҳоро таҳти назорати қатъӣ қарор диҳанд.
Ба сохторҳои марбута супориш дода шуд, ки бо истифода аз ҳамаи имконияту манбаъҳо пардохти саривақтии маблағи корҳои анҷомёфта, хариди масолеҳи сохтмон, таҷҳизот ва маводи сӯхтро таъмин намоянд.
Дар фароварди сухан Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иброз доштанд, ки “ман ба масъулиятшиносӣ, таҷриба ва заҳмати софдилонаи бунёдгарони Роғун эътимоди комил дорам”.
Баъди суханронии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, Сарвазири кишвар муҳтарам Қоҳир Расулзода аз руйи натиҷаи корҳо гузориш доданд.
2026-08-20 16:42:21
БОЗДИД АЗ CАРБАНДИ НЕРУГОҲИ РОҒУН
Дар идомаи боздиди корӣ Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар Неругоҳи Роғун бо ҷараёни корҳои сохтмонӣ дар сарбанди ин иншооти бузурги гидроэнергетикӣ шинос шуданд.
Сарбанди Неругоҳи Роғун аз қисмҳои ядро, филтрҳои минтақаи
гузариши дуюм ва сеюм, призмаи такядевори поёнӣ, призмаи такядевори болоӣ,
борсангҳои биефи болоӣ ва поёнӣ иборат буда, баъди пурра ба анҷом расидан бо
баландии 335 метр баландтарин сарбанди регусангӣ дар ҷаҳон хоҳад буд.
Бино ба иттилоъ паҳноии сарбанд дар поёни он 1800 метр,
паҳноии он дар боло 612 метр, паҳноии тахтапушти сарбанд 20 метр ва ҳаҷми
умумии маводи дар сарбанд хобонидашаванда 79 миллион метри мукаабро ташкил
медиҳад.
Неруи тоза ва хастанопазири сохтмончиёну муҳандисон, садои
баланди техникаву механизмҳои пуриқтидори муосир дар сарбанди неругоҳ шаҳодати
он аст, ки дар ин корзори бесобиқа раванди корҳои сохтмонӣ лаҳзае қатъ
намегардад.
Корҳои сохтмонӣ дар сарбанд дар навбати аввал то баландии
1050 метр аз сатҳи баҳр шуруъ гардида, таҳкурсии ядрои сарбанд аз бетони
кубидашуда бо ҳаҷми 293 ҳазору 446 метри мукааб, сементатсияи мустаҳкамкунандаи
таҳкурсии ядро бо шумораи 3 ҳазору 359 чоҳ, сементатсияи пардаи оббанд бо
шумораи 125 чоҳ бо чуқуриҳои аз 44 то 149 метр ба анҷом расидааст.
Зимни мулоқоти қаблӣ бо муҳандисону бунёдкорони Неругоҳи
Роғун Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дастур дода
буданд, ки корҳои бардоштани сарбанд дар соли 2026 ба баландии 1155 метр аз
сатҳи баҳр ва пуркунии обанборро то сатҳи 1140 метр расонида шавад.
Дар робита ба ин, ба Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон
иттилоъ дода шуд, ки бунёди сарбанд тибқи дастур ва нақшаи кории тасдиқгардида
ба роҳ монда шуда, сарбанди неругоҳ ба нуқтаи 1155 метр пеш аз муҳлат бардошта
шуда, пуркунии обанбор дар муҳлатҳои наздик то ба сатҳи 1140 метр аз сатҳи баҳр
расонида мешавад.
Неругоҳи Роғун, ки ҷавобгӯи талаботи стандартҳои экологӣ,
техникӣ ва бехатарист, ифтихори миллати созандаи тоҷик буда, имшабу рӯзҳо
ҳазорон фидоиёни роҳи дурахшони кишвар дар ин майдони корзор меҳнат мекунанд ва
бо ғурури рустамона ҷиҳати дар фурсати муайян ба истифода додани ин иншооти
гидроэнергетикӣ заҳмат мекашанд.
Президенти кишвар муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамчунин, аз
баландии 1300 метр аз сатҳи баҳр бо раванди корҳои сохтмонӣ дар назди
баромадгоҳи нақби нақлиётии 9 ба суйи сарбанди неругоҳи Роғун шинос шуданд.
Ба Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон иттилоъ дода шуд,
ки дар минтақаи сарбанди неругоҳи Роғун кор ба таври шабонарӯзӣ дар ду баст ба
роҳ монда шуда, ҳамарӯза зиёда аз 160 техникаю механизми муосир ба он сафарбар
гардидааст.
Зимни суҳбат бо кормандони муҳандисию техникии неругоҳ
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таъкид намуданд, ки дар иҷрои корҳои
сохтмонии сарбанд сифати кор ва риояи ҳатмии стандартҳои байналмилалӣ дар мадди
аввал гузошта шавад, зеро рисолати ватандӯстона ва бунёдкоронае, ки имрӯз бо
нангу номуси миллӣ ва иродаи шикастнопазир анҷом дода мешавад, барои садсолаҳо
ва ояндаи дурахшони Тоҷикистони соҳибистиқлол пешбинӣ гардидааст.
Зимни боздид аз Неругоҳи Роғун, Президенти Ҷумҳурии
Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмонро Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон Қоҳир
Расулзода, дигар масъулини ҳукуматӣ ва роҳбарони вазорату идораҳои дахлдор
ҳамроҳӣ намуданд.