2026-10-15 16:00:44
ИШТИРОК ДАР ҲАМОИШИ ҲАФТУМИ МАШВАРАТИ ҲАМКОРӢ ВА ТАДБИРҲОИ БОВАРӢ ДАР ОСИЁ (МҲТБО)
15 октябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Бокуи Ҷумҳурии Озарбойҷон дар Ҳамоиши ҳафтуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё (МҲТБО) иштирок ва суханронӣ намуданд.
Нахуст, Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба роҳбари Ҷумҳурии Озарбойҷон муҳтарам Илҳом Алиев барои мизбонии ҳамоиш ва меҳмоннавозии гарм изҳори сипос намуда, Ҷумҳурии Мардумии Демократии Лаосро барои пазируфта шудан ба узвияти Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё табрик гуфтанд.
Бо ёдоварӣ аз вазъи печидаву осебпазири байналмилалӣ, равандҳои шиддат гирифтани рақобатҳои геополитикӣ, низоъҳои мусаллаҳона ва таҳдидҳои амниятӣ, Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон зарурати фароҳам овардани заминаҳои устувори таъмини сулҳу суботи пойдорро дар асоси ҳамдигарфаҳмӣ ва этимод, волоияти усулҳои ҳуқуқи байналмилалӣ, ҳамчунин, ҳалли осоиштаи баҳсу ихтилофҳоро бахусус таъкид карданд.
Гуфта шуд, ки Тоҷикистон ҳамеша ҷонибдори таҳкими низоми бисёрқутбии муносибатҳои байналмилалӣ ва рушди ҳамкории созандаи давлатҳо мебошад.
Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон бо итминон иброз доштанд, ки дар шароити имрӯза Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё метавонад ҳамчун майдони муколама миёни кишварҳои қитъа нақши боз ҳам муассирро ба уҳда гирад.
Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳор доштанд, ки таҳкими сулҳ ва эътимод барои Тоҷикистон дар низоми равобити байналмилалӣ, на танҳо мавқеи сиёсӣ, балки самти муҳими сиёсати хориҷии он мебошад.
Зикр гардид, ки Тоҷикистон маҳз бо ҳамин ҳадаф ҷиҳати эълони солҳои 2027-2036 ҳамчун “Даҳсолаи байналмилалии таҳкими сулҳ ба хотири наслҳои оянда” ибтикор намуд, ки аз ҷониби Маҷмаи Умумии Созмони Милали Муттаҳид пазируфта шуд.
Ба андешаи Сарвари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон татбиқи ҳадафҳои ин Даҳсола барои пешбурди муколамаи созандаи байни давлатҳо, фарҳанги сулҳ ва пешгирӣ аз низоъҳо заминаи муносиб фароҳам хоҳад овард.
Таъкид гардид, ки Тоҷикистон якҷо бо Созмони Милали Муттаҳид ва дигар шарикони байналмилалӣ моҳи майи соли 2027 дар шаҳри Душанбе Конфронси байналмилалии сатҳи баланд роҷеъ ба мавзуи мазкур баргузор менамояд.
Изҳори итминон карда шуд, ки ин ҳамоиш ба оғози бомуваффақияти Даҳсолаи байналмилалӣ ва таҳкими минбаъдаи сулҳ, муколама, ҳамбастагӣ ва ҳамкорӣ дар саросари ҷаҳон мусоидат хоҳад кард.
Зимни суханронӣ Роҳбари давлат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон оид ба таҳдиду хатарҳои ҷаҳони муосир, аз ҷумла терроризм ва ифротгароӣ, ҷинояткории муташаккили фаромиллӣ, бахусус таҳдидҳои киберӣ ва гардиши ғайриқонунии маводи мухаддир андешаронӣ намуда, таъкид доштанд, ки «мо ба пешбурди “Раванди Душанбе оид ба мубориза бо терроризм ва маблағгузории он” ҳамчун абзори муассир дар таҳкими ҳамкории байналмилалӣ ва минтақавӣ дар ин самт идома хоҳем дод».
Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон таваҷҷуҳи сарони давлатҳо ва роҳбарони ҳайатҳои кишварҳоро ба масоили рушди иқтисодӣ, иҷтимоӣ ва технологӣ, ҳамчун заминаи аслии барқарории сулҳу суботи пойдор ҷалб сохтанд.
Гуфта шуд, ки Тоҷикистон ба тавсеаи ҳамкории минтақавӣ дар самти соддагардонии расмиёти гумрукӣ ва логистикӣ, ташкили долонҳои нақлиётии мултимодалӣ, рушди иқтисоди рақамӣ, энергетика ва саноати “сабз” ҳавасманд мебошад ва ба густариши технологияҳои рақамии молиявӣ таваҷҷуҳ медиҳад.
Муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, ҳамчунин, доир ба қабули қатъномаи муҳим оид ба рушди зеҳни сунъӣ ва истифодаи он ба манфиати рушди устувор дар самти Осиёи Марказӣ ва дар ин замина ташкил кардани Маркази минтақавии зеҳни сунъӣ дар шаҳри Душанбе андешаронӣ намуданд.
Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба масъалаҳои марбут ба тағйирёбии иқлим дахл намуда, иброз доштанд, ки соли 2028 дар Душанбе Конфронси оби Созмони Милали Муттаҳид-2028 баргузор мегардад.
Ҷонибдории густариши ҳамкории бисёрҷониба дар соҳаҳои фарҳанг, сайёҳӣ, ҷавонон ва варзиш ҳамчун воситаи муҳими таҳкими дӯстӣ, ҳамдигарфаҳмӣ ва эътимод миёни давлатҳо ва мардумони Осиё аз мавзуъҳои дигари суханронии Президенти кишвари мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон буд ва дар ин зимн аҳамияти истифодаи самараноки зарфиятҳои дар ин соҳаҳо мавҷуда таъкид гардид.
Пешниҳод карда шуд, ки имкониятҳои Ҳамоиши ҷавонони ин Форум васеъ гардонида шаванд ва он ба минбари доимии гуфтугӯ, табодули таҷриба ва таҳияи ташаббусҳои муштараки ҷавонони кишварҳои аъзо табдил ёбад.
Дар фароварди сухан Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон изҳори бовар намуданд, ки Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё бо иродаи сиёсӣ ва талошҳои муштараки ҷонибҳо минбаъд низ ҳамчун майдони муассири муколама ва ҳамкорӣ, таҳкими эътимод ва ҳамбастагии кишварҳои Осиё хизмат хоҳад кард.
2026-10-15 12:00:52
МЕҲРГОН - ҶАШНИ ФАРОВОНӢ, МЕҲРУ САДОҚАТ ВА ЭҲЁИ АНЪАНАҲОИ МИЛЛӢ
Меҳргон яке аз куҳантарин ҷашнҳои мардуми ориёинажод буда, гузаштагонамон онро ҳамчун ситоишу ниёиши Меҳр ё Митро ва рамзи аҳду паймон ва дӯстиву муҳаббати ойини меҳрпарастӣ таъбир кардаанд. Меҳргон иди ҷамъоварии ҳосили рӯёндаи деҳқон, иди фаровонӣ, шодию нишот, дӯстию рафоқат, ваҳдату ягонагӣ ва меҳру садоқат аст.
Эмомалӣ РАҲМОН
Аз ҷумлаи дастовардҳои муҳими даврони Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон эҳёи ҷашнҳои бостонии миллӣ ва барқарор гардидани мақоми шоистаи онҳо дар ҳаёти маънавию фарҳангии ҷомеа мебошад. Маҳз бо сиёсати фарҳангпарварона ва таваҷҷуҳи пайвастаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷашнҳои куҳанбунёди ниёгон, аз ҷумла Наврӯз, Меҳргон ва Сада, дубора эҳё гардида, ҳамчун ҷузъи муҳими худшиносии миллӣ ва ифтихори ватандорӣ арҷгузорӣ мешаванд. Ин иқдомҳо барои ҳифзи мероси таърихӣ, таҳкими ҳувияти миллӣ ва ба наслҳои оянда расонидани арзишҳои фарҳангии гузаштагон аҳаммияти бузург доранд.
Меҳргон яке аз ҷашнҳои қадимтарини мардуми тоҷик ва дигар халқҳои эронитабор ба шумор рафта, аз умқи таърих сарчашма мегирад. Он таҷассумгари меҳру муҳаббат, дӯстиву рафоқат, шукргузорӣ аз неъматҳои табиат, фаровонии ҳосил ва эҳтиром ба заҳмати кишоварзон мебошад. Меҳргон ҳамзамон рамзи тирамоҳи зарнисор, фасли ҷамъоварии ҳосили бо арақи ҷабин рӯёндаи деҳқонон ва ҷамъбасти натиҷаҳои меҳнату талошҳои яксолаи аҳли кишоварзӣ ба ҳисоб меравад. Дар фарҳанги пурғановати миллати тоҷик ҳар як ҷашни миллӣ таърих, мазмун ва арзишҳои маънавии хоси худро дорад. Меҳргон низ дар тӯли асрҳо мақому манзалати худро нигоҳ дошта, то замони мо расидааст. Ин ҷашни аҷдодӣ инсонро ба эҳтироми меҳнат, қадршиносии неъматҳои зиндагӣ, ҳифзи табиат, таҳкими дӯстиву ҳамдигарфаҳмӣ ва арҷгузорӣ ба таъриху фарҳанги ниёгон раҳнамоӣ мекунад.Агар Наврӯз муждаи эҳёи табиат, оғози кишту кори баҳорӣ ва бедории замин бошад, Меҳргон рамзи ҷамъбасти заҳматҳои кишоварзон, фаровонии ҳосил, баракати дастархон ва шукргузорӣ аз неъматҳои табиат аст. Ин ду ҷашн аз лиҳози мазмун ҳамдигарро пурра намуда, робитаи ногусастании инсонро бо табиат ва гардиши фаслҳои сол инъикос мекунанд. Номи Меҳргон бо мафҳуми «меҳр» пайванди наздик дорад.
Меҳр дар фарҳанги бостонии ориёӣ рамзи дӯстӣ, муҳаббат, равшанӣ, аҳду паймон ва вафодорӣ буд. Аз ҳамин ҷиҳат, Меҳргонро метавон ҷашни меҳру муҳаббат, самимият, ҳамбастагӣ ва эҳтироми байни одамон низ номид. Арзишҳои дар мазмуни ин ҷашн таҷассумёфта дар ҳар давру замон аҳаммияти худро нигоҳ дошта, барои таҳкими муносибатҳои неки инсонӣ ва фазои ҳамдигарфаҳмӣ дар ҷомеа мусоидат мекунанд.Мувофиқи ривоятҳои қадима, ки дар осори адибону муаррихони гузашта инъикос ёфтаанд, пайдоиши Меҳргон ба даврони подшоҳони асотирии ориёӣ, аз ҷумла Ҷамшеду Фаридун, нисбат дода мешавад. Абулқосим Фирдавсӣ дар «Шоҳнома»-и безаволи худ аз ин ҷашни бостонӣ ёдовар шуда, онро бо ривоятҳо ва рӯйдодҳои таърихи асотирии халқҳои эронитабор пайванд медиҳад.
Дар давраҳои баъдӣ, бахусус замони Сосониён, таҷлили Меҳргон ба анъанаи устувори давлатӣ ва фарҳангӣ табдил ёфта, бо шукӯҳу шаҳомати хос баргузор мегардид. Дар замони Сомониён низ суннатҳои миллӣ ва фарҳангии ниёгон рушд ёфта, ҷашнҳои бостонӣ дар ҳаёти ҷомеа ҷойгоҳи арзанда доштанд. Шоири бузурги адабиёти классикии тоҷик Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ низ дар ашъори худ аз ҷашни Меҳргон бо самимият ёд кардааст.
Мисраъҳои маъруфи ба ӯ нисбатдодашуда чунинанд:
«Малика! Ҷашни Меҳргон омад,
Ҷашни шоҳону хусравон омад».
Ин байтҳо аз ҷойгоҳи баланди Меҳргон дар фарҳанги гузаштагони мо шаҳодат медиҳанд. Абулқосим Фирдавсӣ низ дар «Шоҳнома» ба ин ҷашн ишора намуда, онро бо расму ойинҳои подшоҳони қадим алоқаманд медонад:
«Ба рӯзи хуҷаста сари меҳрмоҳ,
Ба сар барниҳад он каёнӣ кулоҳ».
Чунин ишораҳои адабӣ ва таърихӣ нишон медиҳанд, ки Меҳргон дар тӯли асрҳо яке аз ҷузъҳои муҳими фарҳанги суннатии мардуми тоҷик буда, дар ташаккули ҷаҳонбинӣ, одобу русум ва муносибати инсон бо табиат нақши назаррас бозидааст.Дар гузашта мардуми кишоварз пас аз анҷоми марҳилаҳои асосии корҳои саҳроӣ ва ҷамъоварии ҳосили ғалла, меваю сабзиҷот барои таҷлили Меҳргон омодагӣ медиданд. Хонаҳоро тоза мекарданд, дастархони идона меоростанд, либосҳои зебо ба бар намуда, бо табрику таманниёти нек ба дидорбинии хешу табор, ҳамсоягон ва дӯстони худ мерафтанд. Ин суннатҳо ифодагари шукргузорӣ аз неъматҳои зиндагӣ, эҳтиром ба заҳмати деҳқон ва орзуи соли пурфайзу баракат буданд.
Дастархони Меҳргонро бо меваю сабзиҷот, гандум, нон, шириниҳо ва дигар маҳсулоти табиат оро медоданд. Дар баъзе минтақаҳо анвои гуногуни мева ва маҳсулоти кишоварзӣ ҷойгоҳи махсус доштанд. Ороиши суфраи идона, истифодаи гулҳои хушбӯй ва пешниҳоди неъматҳои фаровони табиат аз зебоипарастӣ, фарҳанги меҳмоннавозӣ ва эҳтироми мардум ба ҳосили замин дарак медод. Ҳарчанд расму ойинҳои таҷлили Меҳргон дар минтақаҳои гуногун хусусиятҳои маҳаллӣ доштанд, мазмуни умумии онҳо ба шукргузорӣ, фаровонӣ ва қадршиносии меҳнат пайванд мехӯрд.Бо вуҷуди тағйироти зиёди таърихӣ, Меҳргон дар хотираи мардум, осори адабӣ ва расму ойинҳои суннатӣ боқӣ монд. Истиқлоли давлатӣ барои эҳёи арзишҳои миллӣ ва рушди фарҳанги суннатии тоҷикон имкониятҳои васеъ фароҳам овард. Бо ташаббус ва дастгирии Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷашнҳои бостонии тоҷикон аз нав эҳё гардида, ба рукнҳои муҳими худшиносии миллӣ табдил ёфтанд. Тибқи қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон аз 5 августи соли 2009, таҳти рақами 538, барои эҳё ва таҷлили ҷашни Меҳргон заминаи зарурӣ фароҳам оварда шуд. Имрӯз ин ҷашн дар шаҳру ноҳияҳои кишвар бо баргузории намоишгоҳҳои маҳсулоти кишоварзӣ, ярмаркаҳои маҳсулоти ватанӣ, барномаҳои фарҳангӣ ва чорабиниҳои маърифатӣ таҷлил мегардад. Чунин иқдомҳо барои муаррифии дастовардҳои кишоварзон, ҳунармандон ва соҳибкорони ватанӣ, инчунин тақвияти робитаи мардум бо мероси фарҳангии ниёгон мусоидат мекунанд.Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар суханрониҳои худ ба аҳаммияти эҳёи ҷашнҳои миллӣ, ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ ва тарбияи насли наврас дар рӯҳияи худшиносиву худогоҳии миллӣ таваҷҷуҳи махсус зоҳир менамоянд. Меҳргон дар ин замина аҳаммияти хос дорад, зеро он ба қадршиносии заҳмати кишоварзон, истифодаи самараноки замин, ҳифзи сарватҳои табиӣ ва дарки арзиши меҳнати ҳалол ҳидоят мекунад. Меҳргон, пеш аз ҳама, ҷашни кишоварзон ва арҷгузорӣ ба заҳмати деҳқон аст. Деҳқон бо дониш, таҷриба ва меҳнати пайвастаи худ заминро кишт намуда, барои таъмини аҳолӣ бо маҳсулоти ғизоӣ саҳми арзанда мегузорад. Ҳосили фаровони тирамоҳ натиҷаи омилҳои гуногун, аз ҷумла омодасозии саривақтии замин, интихоби тухмии босифат, риояи қоидаҳои агротехникӣ, истифодаи оқилонаи об ва нигоҳубини дурусти зироат мебошад.
Дар шароити имрӯза рушди соҳаи кишоварзӣ яке аз самтҳои муҳимми пешрафти иқтисоди миллӣ ба ҳисоб меравад. Истифодаи самараноки захираҳои замину об, ҷорӣ намудани технологияҳои муосир, такмили усулҳои парвариши зироат ва дастгирии истеҳсолкунандагони ватанӣ метавонад ба афзоиши ҳаҷми маҳсулоти кишоварзӣ, таъсиси ҷойҳои нави корӣ ва беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат намояд.
Меҳргон тавассути мазмуни таърихию маънавии худ ҷомеаро ба эҳтироми меҳнат ва дарки аҳаммияти кишоварзӣ дар ҳаёти кишвар даъват мекунад. Таҷлили ин ҷашн моро водор месозад, ки ба заҳмати деҳқон арҷ гузошта, арзиши ҳар донаи гандум, ҳар мева ва ҳар қатраи обро дарк намоем. Маҳсулоте, ки дар дастархони мардум гузошта мешавад, натиҷаи заҳмати зиёд ва истифодаи захираҳои табиӣ мебошад. Аз ин рӯ, муносибати сарфакорона ба ғизо, об ва замин бояд ба ҷузъи муҳими фарҳанги зиндагии ҳар як шаҳрванд табдил ёбад.Яке аз масъалаҳои муҳимми рушди устувори кишвар таъмини амнияти озуқаворӣ мебошад. Дар ин самт саҳми кишоварзон, олимон, мутахассисони соҳаи кишоварзӣ ва соҳибкорони ватанӣ назаррас аст. Барои афзоиши истеҳсоли маҳсулоти ғизоӣ истифодаи усулҳои сарфакоронаи обёрӣ, техникаи муосир, тухмиҳои серҳосил, технологияҳои нави парвариш ва роҳҳои самараноки коркард ва нигоҳдории маҳсулот аҳаммияти калон дорад. Баланд бардоштани ҳосилнокии замин, пешгирии талафоти маҳсулоти кишоварзӣ, рушди боғдорӣ, токпарварӣ, сабзавоткорӣ, ғаллакорӣ ва чорводорӣ низ аз самтҳои муҳимми рушди соҳа ба шумор мераванд. Дар ин раванд ҳамкории олимон бо истеҳсолкунандагон, ҷорӣ намудани дастовардҳои илму техника ва омода кардани мутахассисони соҳибкасб метавонад ба баланд шудани сифати маҳсулот ва рақобатпазирии он мусоидат кунад.Маҳсулоти кишоварзии Тоҷикистон, аз ҷумла зардолу, себ, ангур, анор, шафтолу, меваҳои хушк, сабзиҷот, асал ва дигар неъматҳои табиат, имконияти васеи истеҳсол ва коркард доранд. Барои рушди ин самт беҳтар намудани сифати маҳсулот, риояи меъёрҳои дахлдор, густариши корхонаҳои коркард ва фароҳам овардани шароити муносиб барои нигоҳдориву интиқол зарур аст. Дар баробари ин, ҳифзи заминҳои кишоварзӣ, пешгирии эрозияи хок, истифодаи оқилонаи захираҳои об ва мутобиқ намудани истеҳсолот ба тағйирёбии иқлим аз масъалаҳои мубрами замони муосир мебошанд. Меҳргон ҳамчун ҷашни пайванди инсон бо табиат аҳаммияти ҳифзи муҳити зист ва истифодаи оқилонаи сарватҳои табииро низ таъкид мекунад. Замин, об, ҳаво ва дигар неъматҳои табиат сарчашмаи зиндагии инсон буда, ҳифзи онҳо масъулияти муштараки ҷомеа мебошад. Муносибати ғамхорона ба табиат, пешгирии исрофкорӣ ва риояи қоидаҳои истифодаи захираҳои табиӣ барои таъмини зиндагии шоистаи наслҳои имрӯзу оянда замина мегузорад.Ҷашни Меҳргон ҳамзамон барои рушди фарҳанги миллӣ ва ҳунарҳои мардумӣ имконият фароҳам меорад. Дар рӯзҳои таҷлили он намоишгоҳҳои маҳсулоти кишоварзӣ, ҳунарҳои мардумӣ, хӯрокҳои миллӣ ва дастовардҳои соҳибкорони ватанӣ ташкил карда мешаванд. Чунин чорабиниҳо маҳсули меҳнати мардумро муаррифӣ намуда, барои эҳёи суннатҳои миллӣ, рушди ҳунармандӣ ва густариши сайёҳии дохилӣ заминаи мусоид фароҳам меоранд. Намоиши меваю сабзиҷот, ғалладона, маҳсулоти шириву гӯштӣ, асал, меваҳои хушк ва дигар неъматҳои табиат ҷилои хоссаи ин ҷашнро афзун менамояд. Ҳар як намоишгоҳ бозгӯи заҳмати кишоварзон, имкониятҳои истеҳсолии минтақаҳо ва фаровонии маҳсулоти ватанӣ мебошад. Иштироки ҳунармандон ва аҳли фарҳанг низ барои ғанӣ гардидани муҳтавои чорабиниҳо ва муаррифии суннатҳои маҳаллӣ мусоидат мекунад.Меҳргон барои насли ҷавон аҳаммияти бузурги тарбиявӣ дорад. Он ҷавононро ба меҳнатдӯстӣ, эҳтироми калонсолон, қадршиносии заҳмати падару модар, омӯзиши таърихи миллат ва ҳифзи арзишҳои миллӣ ҳидоят мекунад. Шиносоии хонандагону донишҷӯён бо таърихи ҷашнҳои бостонӣ метавонад ҷаҳонбинии онҳоро васеъ намуда, ҳисси масъулиятшиносӣ, худшиносӣ ва эҳтиром ба мероси фарҳангиро тақвият бахшад. Аз ин лиҳоз, баргузории маҳфилҳои маърифатӣ, намоишгоҳҳо ва чорабиниҳои фарҳангӣ дар муассисаҳои таълимӣ ва марказҳои фарҳангӣ аҳаммияти махсус дорад. Дар баробари ин, Меҳргон рамзи ваҳдату ҳамбастагӣ ва дӯстии байни мардум мебошад. Ин ҷашн инсонҳоро ба ҳамдигарфаҳмӣ, дастгирии ниёзмандон, эҳтироми ҳамдигар ва тақсими неъматҳои зиндагӣ даъват менамояд. Дар фарҳанги мардуми тоҷик дастархони пурфайз, меҳмоннавозӣ ва муносибати самимӣ бо хешу табор, ҳамсоягону дӯстонаш аз суннатҳои дерина мебошанд. Меҳргон ин арзишҳои неки мардумиро тақвият бахшида, барои таҳкими фазои дӯстиву ҳамдигарэҳтиромӣ дар ҷомеа мусоидат мекунад.Дар замони соҳибистиқлолӣ таҷлили ҷашнҳои миллӣ бозгӯи эҳтироми миллати тоҷик ба гузаштаи пурифтихори худ мебошад. Эҳёи Меҳргон нишон медиҳад, ки халқи тоҷик бо вуҷуди дигаргуниҳои таърихӣ арзишҳои аҷдодии худро ҳифз намуда, барои ба наслҳои оянда расонидани онҳо талош меварзад. Ин ҷашн ҳамчун ҷузъи мероси фарҳангӣ барои таҳкими худшиносии миллӣ, муаррифии фарҳанги тоҷикон ва густариши робитаҳои фарҳангӣ бо халқҳои дигар замина фароҳам меорад.
Меҳргон ба мо меомӯзад, ки ҳар як дастоварди зиндагӣ натиҷаи меҳнат, сабру таҳаммул, дониш ва ҳамкории инсонҳо мебошад. Ҳамон тавре ки деҳқон барои ба даст овардани ҳосили фаровон заминро нигоҳубин намуда, заҳмат мекашад, ҳар як узви ҷомеа низ бояд барои ободии Ватан, рушди иқтисоди миллӣ, пешрафти илму фарҳанг ва таҳкими истиқлоли давлатӣ саҳми худро гузорад. Имрӯз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон Меҳргон ҳамчун ҷашни меҳнат, фаровонӣ, шукргузорӣ ва гиромидошти суннатҳои миллӣ таҷлил мегардад. Иштироки кишоварзон, олимон, омӯзгорон, ҷавонон, ҳунармандон ва намояндагони касбу кори гуногун дар чорабиниҳои идона шаҳодат медиҳад, ки ин ҷашни бостонӣ дар шароити муосир низ аҳаммияти иҷтимоӣ ва фарҳангии худро нигоҳ доштааст.Хулоса, Меҳргон ҳамчун яке аз ҷашнҳои куҳанбунёди миллати тоҷик таҷассумгари меҳнату заҳмат, фаровонию баракат, меҳру муҳаббат, дӯстиву рафоқат ва ваҳдату ягонагӣ мебошад. Он моро ба арҷгузорӣ ба таъриху фарҳанги ниёгон, эҳтироми меҳнати кишоварзон, истифодаи оқилонаи сарватҳои табиӣ ва саҳмгузорӣ дар ободии Ватани азиз ҳидоят менамояд. Дар шароити рушди иқтисоди миллӣ ва талошҳо барои беҳтар намудани сатҳи зиндагии мардум, мазмуни созандаи Меҳргон аҳаммияти хосса дорад.
Ҳар як ҳосили ҷамъоваришуда, боғи сарсабз, дастархони пурнеъмат ва иқдоми ободкорона натиҷаи меҳнату масъулиятшиносии инсонҳост. Аз ин рӯ, ҳифзу гиромидошти Меҳргон ва суннатҳои неки он вазифаи ҳар як фарди худогоҳу ватандӯст мебошад. Мо бояд ин мероси гаронбаҳои аҷдодиро ҳифз намуда, арзишҳои онро ба наслҳои оянда расонем ва бо меҳнати софдилона, дониш, масъулиятшиносӣ ва муҳаббат ба Ватан дар ободии Тоҷикистони азиз саҳми арзандаи худро гузорем.
Бо ташаббус ва дастгирии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон Меҳргон имрӯз ба яке аз воситаҳои муҳими эҳёи суннатҳои аҷдодӣ, таҳкими худшиносии миллӣ ва гиромидошти меҳнати кишоварзон табдил ёфтааст. Бигзор фарорасии ин ҷашни бостонӣ ба ҳар хонадони тоҷик файзу баракат, саломатӣ, сарбаландӣ, рӯзгори ободу осуда ва ба Тоҷикистони азизамон пешрафту шукуфоии бештар оварад.
Тоҳир ОДИЛОВ, муовини директор оид ба илм ва робитаҳои хориҷии Коллеҷи техникию омӯзгории ноҳияи Рӯдакӣ
2026-10-15 09:53:06
ОМӮЗГОР - ЧАРОҒИ РОҲИ МАЪРИФАТ
Дар зиндагии ҳар инсон чеҳраҳое ҳастанд, ки нақши онҳо бо гузашти солҳо аз хотир намеравад. Шояд инсон номи бисёре аз шахсонеро, ки дар роҳи зиндагӣ бо онҳо вохӯрдааст, фаромӯш кунад, аммо номи омӯзгоре, ки аввалин ҳарф, аввалин калима, аввалин дониш ва шояд аввалин орзуи бузургро ба ӯ омӯхтааст, дар хотирааш ҳамеша боқӣ мемонад. Зеро омӯзгор танҳо дарс намедиҳад, ӯ ба инсон роҳи дидан, андешидан, интихоб кардан ва зиндагӣ карданро меомӯзонад.
Касби омӯзгор аз ҷумлаи касбҳоест, ки натиҷаи меҳнати он на
ҳамеша фавран намоён мегардад. Агар табиб натиҷаи кори худро дар беҳбудии
бемор, меъморро дар бинои бунёдкардааш ва кишоварзро дар ҳосили бадастомада
бинад, омӯзгор натиҷаи заҳмати худро баъзан баъд аз солҳо мебинад.
Шогирде, ки имрӯз дар назди тахтаи синф бо дили пур аз савол
меистад, фардо метавонад муҳандис, табиб, омӯзгор, ҳуқуқшинос, барномасоз,
соҳибкор, роҳбар ё мутахассиси дигар соҳа гардад. Аммо дар ҳар қадами
муваффақияти ӯ осори заҳмати омӯзгоре ҳаст, ки дар оғози ин роҳ истода буд. Аз
ҳамин ҷост, ки омӯзгорро танҳо корманди соҳаи таҳсил номидан кофӣ нест. Ӯ
созандаи сармояи инсонӣ, тарбиятгари насли нав ва яке аз муҳимтарин омилҳои
рушди ҷомеа мебошад.
Баъзан як ҷумла метавонад роҳи зиндагии инсонро дигар кунад. Як сухани
рӯҳбаландкунанда метавонад ба кӯдаке, ки худро нотавон меҳисобад, бовар ба
қудрати хеш бахшад. Як тавсияи дуруст метавонад ҷавонеро аз иштибоҳ нигоҳ
дорад. Як муносибати меҳрубонона метавонад дар дили шогирд эҳсоси эҳтиром ба
дониш ва омӯзишро бедор кунад. Аз ин рӯ, ҳар сухани омӯзгор маънои бештар аз як
ҷумлаи одиро дорад. Ӯ бо ҳар сухан на танҳо иттилоъ медиҳад, балки муносибат ба
зиндагиро низ ташаккул медиҳад.
Омӯзгори ҳақиқӣ медонад, ки дар назди ӯ танҳо дафтари холӣ ё китоби дарсӣ нест.
Дар назди ӯ тақдири инсонӣ қарор дорад. Ҳар як таълимгиранда хусусият,
қобилият, орзу ва мушкилоти худро дорад. Яке зуд меомӯзад, дигаре ба вақти
бештар ниёз дорад; яке дар суханронӣ фаъол аст, дигаре андешаҳои худро дар
хомӯшӣ ташаккул медиҳад. Ҳунари омӯзгор дар он аст, ки барои ҳар яке роҳи
муносиб ба омӯзишро пайдо кунад.
Ҳар кас метавонад мавзӯъеро аз китоб хонад ва онро ба дигарон нақл кунад, аммо
на ҳар кас метавонад омӯзгор бошад. Зеро омӯзгорӣ танҳо касб нест, балки
рисолат аст. Касбро метавон бо вазифаҳо муайян кард: омодагӣ ба дарс,
гузаронидани машғулият, санҷиши дониш, гузоштани баҳо ва иҷрои дигар
уҳдадориҳои хизматӣ. Аммо рисолати омӯзгор аз доираи ин вазифаҳо фаротар
меравад.
Рисолати омӯзгор аз он оғоз меёбад, ки ӯ ба рушди шахсияти инсон бовар дорад. Ӯ
бояд ба шогирд бовар кунад, ҳатто дар он лаҳзае, ки худи шогирд ба қобилиятҳои
худ бовар надорад. Омӯзгор бояд дар дили таълимгиранда эҳсоси «ман
метавонам»-ро бедор кунад. Зеро дониш бе боварӣ ба худ метавонад маҳдуд гардад,
аммо донише, ки бо ирода, масъулият ва худшиносӣ пайваст мешавад, метавонад ба
қувваи созанда табдил ёбад.
Шогирдон на танҳо суханони омӯзгорро мешунаванд, балки рафтори ӯро низ мушоҳида
мекунанд. Онҳо тарзи сухан гуфтан, муносибат бо дигарон, муносибат ба меҳнат,
масъулиятшиносӣ, эҳтиром ба вақт ва ҳатто муносибати омӯзгор ба хатои худ ва
дигаронро мебинанд. Аз ин рӯ, шахсияти омӯзгор худ як китоби дарсӣ аст. Агар
омӯзгор ба дониш эҳтиром гузорад, шогирд низ ба дониш эҳтиром пайдо мекунад.
Агар ӯ ба меҳнат масъулиятшиносона муносибат кунад, таълимгиранда низ арзиши
меҳнатро беҳтар дарк мекунад. Агар ӯ бо мардум бо эҳтиром муносибат намояд,
шогирд аз ӯ фарҳанги муошират меомӯзад. Маҳз ҳамин таъсири нонамоён баъзан аз
даҳҳо дарси назариявӣ бештар муассир мешавад.
Ҷаҳон дигар мешавад ва бо он талаботи ҷомеа низ тағйир меёбад. Донише, ки чанд
сол пеш барои фаъолияти касбӣ кофӣ буд, имрӯз метавонад ба навсозӣ ниёз дошта
бошад. Технологияҳои рақамӣ, рушди илм, пайдоиши касбҳои нав ва тағйирёбии
талаботи бозори меҳнат аз омӯзгор тақозо мекунанд, ки худ низ пайваста омӯзад.
Омӯзгори имрӯз наметавонад бо дониши солҳои донишҷӯӣ маҳдуд шавад. Ӯ бояд китоб
хонад, аз таҷрибаи ҳамкасбон истифода барад, технологияҳои навро омӯзад,
усулҳои таълимро такмил диҳад ва ба тағйироти ҷомеа ҳассос бошад.
Дар асл, омӯзгори хуб ҳамеша шогирд аст - шогирди илму
таҷриба ва замон. Вақте омӯзгор худ аз омӯхтан бозмемонад, раванди рушди касбии
ӯ низ суст мегардад. Аммо вақте ӯ ҳамеша дар ҷустуҷӯи донишҳои нав аст, дарс
низ зинда ва ҷолиб мемонад.
Дар фаъолияти омӯзгорӣ танҳо дониш кофӣ нест. Ба он муҳаббат ба касб низ зарур
аст. Омӯзгор ҳар рӯз бо одамони гуногун сарукор дорад. Ӯ бояд сабр кунад,
фаҳмад, гӯш диҳад, роҳнамоӣ кунад ва баъзан хатои шогирдро бо таҳаммул ислоҳ
намояд. Ин кор неруи маънавии зиёд талаб мекунад. Баъзан омӯзгор ба синф ворид
мешавад, дар ҳоле ки худ хаста аст, аммо шогирдонро бо чеҳраи кушода пешвоз
мегирад. Ӯ мушкилоти шахсии худро пушти дари синф мегузорад ва тамоми
диққаташро ба таълимгирандагон равона мекунад. Ин ҷиҳати кори омӯзгор на ҳамеша
дида мешавад, вале маҳз ҳамин меҳнати ҳаррӯза моҳияти касби ӯро нишон медиҳад.
Муҳаббат ба касб ба омӯзгор имкон медиҳад, ки ҳатто аз натиҷаи хурди шогирд
хурсанд шавад: аз ҷавоби дуруст, аз кӯшиши аввал, аз ғолиб омадан дар озмун, аз
пайдо шудани шавқ ба китоб, илм ё касб.
Муносибати солими омӯзгор ва шогирд бар пояи эътимод бунёд мешавад. Шогирд бояд
эҳсос кунад, ки омӯзгор душмани ӯ нест, балки шахсест, ки мехоҳад ба ӯ барои
пеш рафтан кумак кунад. Ин маънои онро надорад, ки омӯзгор набояд талабот дошта
бошад. Баръакс, омӯзгор бояд интизом, масъулият ва иҷрои вазифаҳоро талаб
кунад. Аммо талабот вақте самаранок мегардад, ки бо адолат ва эҳтиром ҳамроҳ
бошад. Омӯзгор бояд хатои шогирдро ислоҳ кунад, на шахсияти ӯро паст занад. Ӯ
бояд барои шогирд имкони дубора кӯшиш карданро фароҳам созад. Зеро мақсади
таълим танҳо муайян кардани хатогиҳо нест; мақсад ёфтани роҳи ислоҳи онҳо
мебошад.
Ҷомеа ба мутахассисони донишманд ниёз дорад, аммо танҳо донишманд будан кофӣ
нест. Мутахассиси хуб бояд меҳнатдӯст, масъулиятшинос, интизомнок ва ба сифати
кори худ ҷавобгар бошад. Ин сифатҳо аз муассисаи таълимӣ оғоз меёбанд. Омӯзгор
метавонад тавассути муносибати худ ба дарс, вақт, вазифа ва натиҷаи меҳнат ба
таълимгиранда фарҳанги меҳнатро омӯзонад. Вақте омӯзгор ба дарс бо омодагии
ҷиддӣ меояд, таълимгиранда мефаҳмад, ки ба кор бояд масъулиятнок муносибат
кард. Вақте омӯзгор сифати кори шогирдро талаб мекунад, ӯ дар асл фарҳанги
касбиро ташаккул медиҳад. Аз ин рӯ, тарбияи меҳнатӣ танҳо дар доираи як мавзӯи
таълимӣ сурат намегирад. Он дар ҳар як рӯзи корӣ ва дар ҳар як муносибати
омӯзгор бо шогирд шакл мегирад.
Агар ба таърихи рушди ҳар ҷомеа назар кунем, мебинем, ки пешрафти илм, иқтисод,
техника, фарҳанг ва дигар соҳаҳо бе таълим ва бе омӯзгор тасаввурнопазиранд.
Ҳар як муҳандис омӯзгор доштааст. Ҳар як табиб аз омӯзгор сабақ гирифтааст. Ҳар
як олим аз омӯзгор илҳом гирифтааст. Ҳар як мутахассиси соҳибкасб дар оғоз
шогирд буд. Аз ин рӯ, омӯзгор ба таври мустақим ё ғайримустақим дар ташаккули
ҳамаи соҳаҳои ҷомеа саҳм мегузорад. Ӯ имрӯз мутахассиси фардоро тарбия мекунад.
Маҳз ҳамин хусусият касби омӯзгорро аз бисёр касбҳои дигар фарқ мекунад:
натиҷаи меҳнати ӯ дар як инсон маҳдуд намемонад. Шогирди тарбиякардаи ӯ
метавонад дар навбати худ барои садҳо нафар таъсиргузор шавад.
Ҷомеае, ки ба дониш ва рушди инсон аҳамият медиҳад,
наметавонад ба мақоми омӯзгор беэътино бошад. Эҳтироми омӯзгор танҳо эҳтироми
як намояндаи касб нест. Ин эҳтиром ба дониш, маърифат ва ояндаи ҷомеа мебошад.
Аммо эҳтиром ба омӯзгор танҳо бо суханҳои нек ифода намеёбад. Он бояд бо
фароҳам овардани шароити муносиб барои фаъолияти касбӣ, имкониятҳои рушди
доимӣ, дастгирии ташаббусҳои эҷодӣ ва эътирофи меҳнати ӯ низ ифода гардад. Дар
баробари ин, худи омӯзгор низ бояд ба мақоми касбии худ муносибати масъулиятнок
дошта бошад. Мақоми баланд ҳамеша бо масъулияти баланд пайваст аст.
Омӯзгори асри нав дигар танҳо бо тахтаву китоб маҳдуд нест.
Имрӯз ӯ метавонад аз захираҳои рақамӣ, китобхонаҳои электронӣ, платформаҳои
таълимӣ, маводи мултимедиявӣ ва дигар имкониятҳои технологӣ истифода кунад.
Аммо бо вуҷуди тағйироти технологӣ як чиз бетағйир мемонад: инсон ба инсон ниёз
дорад. Ҳеҷ технология наметавонад пурра ҷойи сухани самимии омӯзгор, дастгирии
ӯ, маслиҳати саривақтӣ ва эътимод ба қобилияти шогирдро бигирад. Технология
метавонад донишро дастрас кунад, аммо омӯзгор ба дониш маъно мебахшад. Аз ин
рӯ, омӯзгори муосир бояд на рақиби технология, балки роҳнамои истифодаи дурусти
он бошад.
Исмоил ОДИЛЗОДА, директори Коллеҷи тиббии шаҳри Бохтар
2026-10-15 09:19:20
ИСТИҚЛОЛИЯТ ВА МАСЪУЛИЯТИ КОЛЛЕҶҲОИ ТИББӢ ДАР ТАРБИЯИ КАДРҲОИ СОҲИБКАСБ
Истиқлоли давлатӣ барои мардуми Тоҷикистон оғози марҳилаи нави таърихӣ ва заминаи устувори рушди тамоми соҳаҳои ҳаёти ҷомеа гардид. Дар ин давра бо роҳбарии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон барои таҳкими давлатдорӣ, рушди иқтисодиву иҷтимоӣ, баланд бардоштани сатҳи зиндагии мардум ва такмили низоми маорифу тандурустӣ тадбирҳои пайваста амалӣ карда шуданд. Имрӯз дастовардҳои соҳаи тандурустӣ ва тайёр намудани кадрҳои миёнаи тиббӣ низ ба ҳамин раванди созандагӣ иртиботи мустақим доранд.
Барои мо - кормандони Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ истиқлолият, пеш аз ҳама, масъулияти бузургро дар назди ҷомеа ба миён мегузорад. Зеро сатҳу сифати хизматрасонии тиббӣ аз донишу малака, ҷаҳонбинӣ, маърифати касбӣ ва масъулияти кормандони соҳаи тандурустӣ вобастагии зиёд дорад. Аз ин рӯ, вазифаи асосии муассисаи мо омода намудани мутахассисони соҳибкасб, дорои дониши муосир ва ҳисси баланди масъулияти касбӣ мебошад.
Дар солҳои соҳибистиқлолӣ низоми таҳсилоти тиббӣ дар кишвар марҳила ба марҳила такмил ёфта, барои баланд бардоштани сифати таълим, ҷорӣ намудани усулҳои муосири омӯзиш ва фароҳам овардани шароити муносиб барои донишҷӯён тадбирҳои зарурӣ амалӣ гардиданд. Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ низ дар ин раванд бо истифода аз имкониятҳои мавҷуда фаъолияти таълимию тарбиявии худро ба талаботи замони муосир мутобиқ намуда истодааст. Ҳамчун роҳбари муассисаи таълимии соҳаи тиб, ман муҳимтарин самти фаъолияти худро дар таҳкими сифати таълим ва баланд бардоштани масъулияти касбии омӯзгорону донишҷӯён мебинам. Мо кӯшиш менамоем, ки дар баробари додани донишҳои назариявӣ, ба ташаккули малакаҳои амалии донишҷӯён, риояи меъёрҳои ахлоқи касбӣ, муносибати масъулона ба бемор ва эҳтиром ба инсон таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намоем. Табиб ё корманди миёнаи тиббӣ бояд пеш аз ҳама инсонпарвар, масъулиятшинос, босавод ва ба касби худ содиқ бошад.
Дар фаъолияти муассиса масъалаи фароҳам овардани муҳити солими таълимию тарбиявӣ, дастгирии омӯзгорон, баланд бардоштани сатҳи касбии онҳо ва таҳкими робитаи таълим бо амалияи тиббӣ аз самтҳои муҳим ба ҳисоб меравад. Мо талош дорем, ки донишҷӯён дар раванди таҳсил имкониятҳои бештар барои такмили дониш ва малакаҳои касбӣ дошта бошанд. Зеро мутахассиси соҳаи тиб бояд ба талаботи воқеии низоми тандурустӣ ҷавобгӯ бошад.
Истиқлолият барои мо имконияти васеи тарбияи насли ҷавоне мебошад, ки бо дарки арзишҳои миллӣ ва эҳсоси баланди ватандӯстӣ ба хизмати ҷомеа омода бошад. Дар Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ ба корҳои тарбиявӣ, маърифати ҳуқуқӣ, эҳтироми арзишҳои миллӣ, фарҳанги муошират ва тарбияи ҳисси масъулияти шаҳрвандии донишҷӯён таваҷҷуҳи доимӣ зоҳир карда мешавад. Мо итминон дорем, ки донишҷӯи имрӯза корманди соҳаи тандурустии фардо буда, бояд бо ҳисси баланди масъулият ба халқу Ватан хизмат намояд.
Дар замони истиқлол имкониятҳои ҷавонон барои таҳсил, интихоби касб ва рушди истеъдоду қобилиятҳои онҳо хеле васеъ гардидааст. Донишҷӯёни муассиса имрӯз метавонанд аз технологияҳои муосири таълимӣ истифода намуда, донишҳои касбии худро такмил диҳанд ва барои фаъолияти мустақилонаи касбӣ омодагӣ бинанд. Вазифаи мо ҳамчун омӯзгор ва роҳбар фароҳам овардани шароитест, ки ин имкониятҳо самаранок истифода шаванд. Саҳми Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ дар рушди соҳаи тандурустӣ, пеш аз ҳама, дар омодасозии кадрҳои дорои тахассуси зарурӣ зоҳир мегардад. Ҳар як хатмкунандае, ки муассисаро бо дониши хуб ва малакаи зарурӣ хатм намуда, ба муассисаҳои тиббӣ ба кор меравад, метавонад ҳамчун саҳми мо дар пешрафти низоми тандурустии кишвар арзёбӣ гардад. Аз ин рӯ, мо масъулияти худро дар назди ҷомеа ва давлат амиқ дарк намуда, барои боз ҳам баланд бардоштани сифати таълим пайваста талош менамоем.
Имрӯз, ки Тоҷикистон 35-солагии Истиқлоли давлатии худро таҷлил менамояд, мо бояд ба дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ бо эҳсоси сипос назар намуда, вазифаҳои минбаъдаи худро равшан муайян кунем. Барои кормандони Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ ин вазифа пеш аз ҳама тарбияи мутахассисони ҷавони соҳибмаърифат, касбдон ва инсонпарвар, баланд бардоштани сифати таълим ва саҳм гузоштан дар рушди соҳаи тандурустии кишвар мебошад. Истиқлолият барои ҳар яки мо масъулияти созандагӣ ва хизмат ба Ватанро бештар мекунад. Мо, омӯзгорон ва кормандони Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ, минбаъд низ тамоми неру ва таҷрибаи худро барои таълиму тарбияи мутахассисони ҷавон, рушди муассиса ва дар маҷмуъ, пешрафти соҳаи тандурустии Тоҷикистони соҳибистиқлол равона хоҳем кард.
Умед ҶАББОРЗОДА,
директори Коллеҷи тиббии ҷумҳуриявӣ
2026-10-15 09:16:26
МУЛОҚОТ БО ПРЕЗИДЕНТИ ҶУМҲУРИИ ОЗАРБОЙҶОН ИЛҲОМ АЛИЕВ
14 октябр Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар шаҳри Боку дар ҳошияи Ҳамоиши ҳафтуми Машварати ҳамкорӣ ва тадбирҳои боварӣ дар Осиё бо Президенти Ҷумҳурии Озарбойҷон муҳтарам Илҳом Алиев мулоқот намуданд.
Сарвари давлати мо муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба роҳбари
кишвари мизбон барои даъват ва меҳмоннавозии самимӣ изҳори сипос намуданд.
Зимни суҳбат масоили таҳкими дӯстӣ ва густариши ҳамкории
гуногунҷанбаи ду кишвар баррасӣ шуд.
Тақвияти ҳамкорӣ дар ҷаҳорчуби созмонҳои минтақавию
байналмилалӣ низ аз мавзӯъҳои муҳими суҳбат буд.