2026-04-13 10:46:31
ПЕШВОИ МИЛЛАТ ВА ЭҲЁИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ
(Ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Мардуми шарифи Тоҷикистон аз он ифтихорманд ҳастанд, ки бо
заҳмату талош ва ташаббусҳои ояндабинонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ –
Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар
кишвар сулҳу ваҳдат пойдор буда, Тоҷикистони соҳибистиқлол дар ҷаҳон ҳамчун
макони тасмимгириҳои сатҳи байналмилалӣ дар маосили обу иқлим муаррифӣ гардид.
Маълум аст, ки ин ҳама нусрату комёбиҳо дар як давраи хоси
таърихӣ осон ба даст наомадаанд. Талошҳои хастанопазири Президенти маҳбуби
кишвар дар роҳи барқарории сулҳ ва таҳкими Истиқлоли давлатӣ буд, ки ба чунин
рӯзҳои нек расидем. Ин абармарди таърих баробари ба даст гирифтани зимоми
давлатдорӣ тавассути аввалин ҳарфу калом ва иқдомоти амалгароёна умед ба фардои
рӯшан ва зиндагии шоистаро дар дили мардуми дар чорроҳаи навмедӣ қарордошта
зинда карданд.
Пешвои миллат баъд аз интихоб шуданашон ба мақоми Раиси
Шурои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, ба минтақаҳои даргир сафар намуда, бо мардум аз
наздик суҳбату мулоқотҳои судманд анҷом доданд. Чи сафарҳои пурхатаре буданд,
ки бо ҷасорати бемисле анҷом шуданд ва мунтаҳо моро ба қаламрави саодат
расонданд.
Воқеан ҳам, Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун
Сарвар, Роҳбару раҳнамои дурбину дурандеш, созанда ва ғамхору ватандӯст аз
нахустин рӯзҳои фаъолияти хеш барои анҷом додани рисолати таърихие, ки давру
замон ба уҳдаашон гузошта буд, камари ҳиммат баста, дар кӯтоҳтарин муддат
мардумро аз яъсу ноумедӣ ба соҳили мурод раҳнамоӣ намуда, эътимод ва бовариро
барои расидан ба ояндаи дурахшон дар дилҳои мардум зиёд намуданд.
Яке аз дастовардҳои даврони соҳибистиқлолӣ ин эҳёи дубораи
арзишҳои таърихиву фарҳангии миллати куҳанбунёду тамаддунофари тоҷик маҳсуб
меёбад, ки бо сиёсати хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои
миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон пайванди
ногусастанӣ дорад.
Пешвои миллат бо ишора ба арзишу аҳамияти суннатҳои неки
гузаштагон дар тарбияи маънавию ахлоқии мардум барҳақ таъкид намудаанд:
«Миллати тоҷик соҳиби оину суннатҳои бостонӣ ва фарҳанги қадимӣ буда, дар
тамаддуни ҷаҳонӣ саҳми сазовор гузоштааст. Суннату оинҳои нек ва ҷашнҳои миллии
мо, мисли Наврӯз, Меҳргон, Тиргон ва Сада дар тули таърих барои тарғиби ахлоқу
маънавиёти созанда хизмат кардаанд».
Аввалин иқдомоти Роҳбари мамлакат баъди Иҷлосияи ХVI Шурои
Олии Тоҷикистон аз ҷудо намудани 75 ҳазор гектар замин барои беҳбудии зиндагии
мардум, бузургдошти ҳазораи «Шоҳнома»-и Ҳаким Фирдавсӣ, 1100-солагии Давлати
Сомониён оғоз ёфта, сипас, бо таҷлили 2500-солагии шаҳри Истаравшан,
2700-солагии шаҳри Кӯлоб, 3000-солагии Ҳисори Шодмон, 1150-солагии сардафтари
адабиёти тоҷику форс Абуабдуллоҳи Рӯдакӣ, 1310–солагии бузургдошти саромади
мазҳаби ҳанафиёни олам Имоми Аъзам Абуҳанифа Нӯъмон ибни Собит, 5500-солагии
Саразми бостонӣ, 700-солагии шоири ғазалсарои тоҷик Камоли Хуҷандӣ ва дигар
чорабиниҳо вусъати ҷаҳонӣ пазируфт. Дар натиҷа, имрӯз ҷаҳониён Тоҷикистони
азизи моро чун кишвари соҳибтамаддуну соҳибфарҳанг ва дорои таърихи куҳан,
миллати тоҷикро тавассути ташаббусҳо ва хизматҳои беназири Пешвои муаззами
миллат чун миллати эҷодкору созанда шинохта, ба мақому нуфузи Тоҷикистон дар
раванди созандагӣ ва пешрафти ҷаҳони муосир арҷ гузоштанд.
Дар ин замина, аз ҷониби созмони бонуфузи СММ ҳамчун Ҷашни
байналмилалӣ пазируфта шудани Наврӯз, шаҳодати он аст, ки мардуми фарҳангофару
бунёдкори мо ҳамеша дар саргаҳи тамаддуни башарӣ қарор дошт.
Ба ибораи дигар, ҷаҳонӣ гардидани ин Ҷашни аҷдодӣ аз он
гувоҳӣ медиҳад, ки дар шароити кунунӣ, воқеан ташаббусҳои Cарвари давлати мо
ҳамчун ибтикори инсонгароёна ва ифодагари ниёзҳои башарият аз сӯи ҷомеаи ҷаҳонӣ
истиқболи самимӣ пайдо намуда, мавқеъ ва мақоми кишвари соҳибтамаддуни моро дар
арсаи олам боло мебардорад, зеро маҳз бо ташаббусҳои шоистаи Асосгузори сулҳу
ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ
Раҳмон дар даврони Истиқлоли давлатӣ оину ҷашнҳои миллӣ ва арзишҳои фарҳангие,
ки дар тули асрҳо ваҳдати маънавии мардумро ҳифз мекарданд, аз нав эҳё
гардиданд.
Пешвои муаззами миллат пайваста таъкид менамоянд, ки тоҷикон
яке аз миллатҳои қадимаи дунё ва дорои таърихи беш аз 6000-сола буда, ҳанӯз аз
давраҳои бостонӣ соҳиби саводу қалам, девону дафтар, илмдӯсту адабпарвар,
давлатсозу давлатдор, меъмору шаҳрсоз, шаҳрдору шаҳрнишин, яъне фарҳангиву
тамаддунсоз ва ободкору созанда ба шумор мераванд.
Акнун Тоҷикистони соҳибистиқлол ба рағми нотавонбинонаш
фазои орому осуда дорад ва дар партави сиёсати оқилонаи Президенти мамлакат сол
ба сол уфуқҳои нави рушду тараққиётро фатҳ менамояд. Агар нек назар намоям,
кишвари мо дар зарфи 35-сол ба дастовардҳои шоёне мушарраф шуд, ки дар ҳеҷ як
давраи дигар чунин иттифоқ наафтода буд. Аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳо
шудан, тавассути сохтани роҳу нақбҳо сарзамини чандпорчаро ба як кишвари воҳид
табдил додан, таъмини истиқлоли энергетикӣ, ки ҳоло дар марҳилаи ниҳоии он
қарор дорем, бунёди иншооти гуногуни дорои аҳамияти стратегӣ, гулгашту
хиёбонҳои нав дар тамоми шаҳру ноҳияҳо, муассисаҳои таҳсилотиву тандурустӣ,
ислоҳоти соҳавӣ дар тамоми бахшҳо, аз ҷумлаи музаффариятҳое мебошанд, ки дар
даврони соҳибистиқлолӣ ба даст омаданд.
Имрӯзҳо сокинони сарбаланду хушбахти Тоҷикистони
соҳибистиқлол дар фазои сулҳу субот, оромию осоиштагӣ зиндагии хуррамона ба сар
бурда, дар партави дастуру супоришҳои созанда, дурандешона ва ободкоронаву
созандаи Сарвари давлат барои дар сатҳи баланд таҷлил намудани Ҷашни таърихии
миллат 35-солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳамаи самтҳои
хоҷагии халқи мамлакат заҳмати софдиллона намуда истодаанд.
Дустмуродзода Комилҷон Одил - директори Коллеҷи тиббии шаҳри
Ҳисор
2026-04-13 10:15:12
ИСТИҚЛОЛИЯТ ВА НАҚШИ ТАЪРИХИИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР РУШДУ ПЕШРАФТИ КИШВАР
(Ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
35 соли Истиқлоли давлатӣ барои Ҷумҳурии Тоҷикистон марҳилаи
пурпечутоб, вале ҳамзамон пурифтихор ба ҳисоб меравад. Аз рӯзи таърихии 9
сентябри соли 1991, ки кишвар ба истиқлолияти давлатӣ ноил гардид, то имрӯз
Тоҷикистон роҳи душвор, вале пурмаҳсулро тай намуд. Дар ин раванд, нақши калидӣ
ва роҳнамоии оқилонаи Пешвои миллат Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам
Эмомалӣ Раҳмон дар таъмини субот, рушд ва шукуфоии кишвар бениҳоят муҳим арзёбӣ
мегардад.
Дар оғози солҳои соҳибистиқлолӣ Тоҷикистон бо буҳрони амиқи
сиёсӣ ва иқтисодӣ рӯ ба рӯ гардид. Ҷанги шаҳрвандӣ ба пояҳои давлатдорӣ зарбаи
сахт расонд ва иқтисоди миллӣ қариб фалаҷ шуд. Бо вуҷуди ин, дар муддати
нисбатан кӯтоҳ, кишвар тавонист бо талошҳои роҳбарияти давлат ва дастгирии
мардум аз ин буҳрон раҳо ёбад. Имзои Созишномаи умумии сулҳ ва ризоияти миллӣ
дар соли 1997 оғози марҳилаи нави рушд гардид ва заминаи устувори суботи
сиёсиро фароҳам овард.
Яке аз дастовардҳои муҳимтарини даврони истиқлолият бунёди
давлатдории муосир мебошад. Қабули Конститутсия, ташкили сохторҳои идоракунии
давлатӣ, тақвияти ҳокимияти қонун ва рушди ҷомеаи шаҳрвандӣ ба таҳкими пояҳои
давлатдорӣ мусоидат намуд. Тоҷикистон имрӯз ҳамчун давлати соҳибистиқлол,
ҳуқуқбунёд ва дунявӣ дар арсаи байналмилалӣ эътироф шудааст.
Дар соҳаи иқтисод, кишвар ба пешрафтҳои назаррас ноил
гардид. Аз иқтисоди заиф ва вобаста, Тоҷикистон ба марҳилаи рушди устувор ворид
шуд. Амалисозии лоиҳаҳои бузурги инфрасохторӣ, аз ҷумла сохтмони роҳҳо, нақбҳо
ва пулҳо, кишварро аз бунбасти коммуникатсионӣ раҳо намуд. Иншооти муҳими
энергетикӣ, махсусан неругоҳҳои барқи обӣ, ба таъмини истиқлолияти энергетикӣ
мусоидат карданд. Имрӯз Тоҷикистон ба яке аз кишварҳои дорои захираҳои бузурги
гидроэнергетикӣ табдил ёфтааст.
Соҳаи иҷтимоӣ низ дар ин давра пешрафти назаррасро таҷриба
намуд. Сохтмони муассисаҳои таълимӣ, беморхонаҳо ва марказҳои фарҳангӣ ба
беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ мусоидат кард. Ислоҳоти соҳаи маориф,
ҷорӣ намудани технологияҳои нав ва дастгирии ҷавонон барои омода намудани
мутахассисони баландихтисос замина фароҳам овард. Ҳамзамон, таваҷҷуҳи махсус ба
рушди илм ва фарҳанг, эҳёи анъанаҳои миллӣ ва муаррифии онҳо дар сатҳи ҷаҳонӣ
ба баланд бардоштани худшиносии миллӣ мусоидат намуд.
Дар арсаи байналмилалӣ, Тоҷикистон мавқеи устувор касб
намуд. Ташаббусҳои ҷаҳонии кишвар, бахусус дар самти масъалаҳои об ва экология,
эътирофи ҷомеаи ҷаҳониро ба даст оварданд. Тоҷикистон имрӯз ҳамчун кишвари
сулҳдӯст ва ташаббускор дар ҳалли мушкилоти глобалӣ шинохта мешавад. Аз ҷумлаи
дастовардҳои муҳими фарҳангӣ ва маънавӣ эҳёи ҷашнҳои миллӣ ва анъанаҳои қадима
мебошад. Ҷашни Наврӯз, ки бо ташаббуси Тоҷикистон мақоми байналмилалӣ гирифт,
ба рамзи эҳёи фарҳанги миллӣ табдил ёфт. Инчунин, таваҷҷуҳ ба забон, адабиёт ва
санъат ба таҳкими ҳувияти миллӣ мусоидат намуд.
Бо гузашти 35 сол Ҷумҳурии Тоҷикистон аз як кишвари ҷангзада
ба давлати рӯ ба рушд ва устувор табдил ёфтааст. Ин дастовардҳо натиҷаи сиёсати
хирадмандона, иродаи қавӣ ва заҳмати шабонарӯзии роҳбарияти давлат ва мардуми
кишвар мебошанд. Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон тавонистанд самти
дурусти рушди кишварро муайян намуда, Тоҷикистонро ба роҳи пешрафт раҳнамоӣ
созад.
Дар маҷмуъ, 35 соли истиқлолият барои Тоҷикистон на танҳо
давраи барқарорсозӣ, балки замони бунёд, рушд ва таҳкими арзишҳои миллӣ ба
ҳисоб меравад. Имрӯз кишвар бо боварии комил ба оянда менигарад ва барои
расидан ба ҳадафҳои стратегӣ қадамҳои устувор мегузорад. Дастовардҳои ин давра
гувоҳи онанд, ки истиқлолият неъмати бебаҳо буда, ҳифз ва таҳкими он вазифаи
муқаддаси ҳар як шаҳрванди кишвар мебошад.
Одилзода Исмоил, н.и.т., директори Коллеҷи тиббии шаҳри
Бохтар
2026-04-13 10:08:19
НАҚШИ ПЕШВОИ МИЛЛАТ ДАР РУШДИ ИЛМИ ТОҶИК ДАР 35-СОЛИ ИСТИҚЛОЛИЯТ
(Ба истиқболи 35-солагии Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Рӯзи илми тоҷик)
Ба ҳар яки шумо таъкид мекунам, ки ба қадри вақт ва давраи
зудгузари наврасию ҷавонӣ расед, доим дар талоши илму донишомӯзӣ ва аз худ
кардани касбу ҳунар бошед, бештар китоб хонед, донишманд шавед, забони покиза
ва одоби муоширати баланд дошта бошед, ояндаи давлатро соҳибӣ кунед, истиқлолу
озодии Ватани маҳбубамон-Тоҷикистонро ҳифз намоед, онро таҳким бахшед ва обрӯю
манзалати давлати тоҷиконро дар арсаи байналмилалӣ боз ҳам баланд бардоред.
Эмомалӣ Раҳмон
Илм ва дониш аз қадимтарин ва муҳимтарин неъматҳои инсоният
ба ҳисоб мераванд. Аз замонҳои хеле дур инсон ҳамеша кӯшиш мекард, ки асрори
табиат ва қонуниятҳои зиндагиро омӯзад. Маҳз тавассути илм ва дониш инсоният аз
давраҳои ибтидоӣ гузашта, ба сатҳи баланди тамаддун расидааст. Имрӯз тамоми
пешрафти ҷомеаи башарӣ ба илму дониш вобаста мебошад.
Рӯзи илми тоҷик ҳамасола 14-уми апрел ҳамчун рамзи арҷгузорӣ
ба аҳли илму дониш, рушди тафаккури илмӣ ва саҳми олимон дар пешрафти кишвар
таҷлил мегардад. Ин рӯз на танҳо санаи идона барои муҳаққиқон ва донишмандон,
балки барои тамоми ҷомеа, ҳамчун ёдоварӣ аз аҳамияти илм дар замони муосир
мебошад.
Дар даврони соҳибистиқлолии кишвар, соҳаи илм дар кишвар
рушд ёфта, мақоми муҳим касб намудааст. Боиси хушнудист, ки Асосгузори сулҳу
ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ
Раҳмон доимо ба рушди илм ва қадршиносии олимон таваҷҷуҳи пайваста ва хоса
зоҳир менамояд.
Нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат ва
Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар рушди илми тоҷик
дар даврони Истиқлолияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон бисёр назаррас ва таърихӣ
мебошад. Дар шароите ки баъди истиқлолият соҳаи илм бо мушкилоти иқтисодӣ ва
иҷтимоӣ рӯ ба рӯ гардид, сиёсати хирадмандонаи Пешвои миллат барои ҳифз ва
рушди илму маориф заминаи устувор фароҳам овард.Бо сиёсати илмпарваронаи ӯ пас
аз ба даст овардани истиқлолияти давлатӣ барои пешрафти соҳаи илм, маориф ва
таҳқиқоти илмӣ заминаи мусоид фароҳам оварда шуд. Пешвои миллат, муҳтарам
Эмомалӣ Раҳмон ба рушди фаъолияти муассисаҳои илмӣ, аз ҷумла Академияи миллии
илмҳои Тоҷикистон таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, барои тақвияти таҳқиқоти илмӣ,
тайёр кардани кадрҳои баландихтисос ва рушди соҳаҳои гуногуни илм дастгирии
доимӣ мерасонад. Бо ташаббуси ӯ барномаҳо ва стратегияҳои давлатӣ барои рушди
илм, технология ва инноватсия қабул гардида, шароити мусоид барои фаъолияти
олимон ва муҳаққиқон муҳайё карда шудааст. Ҳамзамон, Пешвои миллат муаллифи як
қатор асарҳои илмӣ-таърихӣ мебошад, ки дар онҳо масъалаҳои таърих, фарҳанг,
тамаддун ва худшиносии миллии тоҷикон баррасӣ шудаанд. Аз ҷумла асарҳои машҳури
ӯ Тоҷикон дар оинаи таърих, Чеҳраҳои мондагор ва Забони миллат, ҳастии миллат
барои омӯзиши таърихи халқи тоҷик, ҳифзи арзишҳои миллӣ ва рушди худшиносии
миллӣ аҳамияти бузург доранд. Бо ташаббуси ӯ инчунин таваҷҷуҳ ба омӯзиши осори
ниёгон, эҳёи мероси фарҳангиву илмии гузаштагон ва муаррифии тамаддуни тоҷикон
дар сатҳи байналмилалӣ зиёд гардидааст. Пешвои миллат пайваста олимон ва
муҳаққиқонро ба таҳқиқоти нав, истифодаи дастовардҳои илмии муосир ва рушди
тафаккури илмӣ ҳидоят мекунад.
Таҷлили Рӯзи илми тоҷик, на танҳо арҷгузорӣ ба заҳмати
олимон ва устодон, балки паёме барои насли нав аст, ки фардои кишварро маҳз бо
нури илм метавон равшан кард. Дар дунёе, ки ҳар рӯз бо суръати бесобиқа тағйир
меёбад, Ҷумҳурии Тоҷикистон бо сиёсати хирадмандонаи Пешвои муаззами миллат,
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва заҳмати олимони созанда ба самти ояндаи донишбунёд
қадам мегузорад.
Илм чароғи равшанест, ки роҳи зиндагии инсонро равшан
месозад. Он инсонро аз ҷаҳлу нодонӣ раҳо намуда, ба роҳи дуруст раҳнамоӣ
мекунад. Касе, ки дониш дорад, метавонад зиндагии худро дуруст ба роҳ монад,
мушкилоти зиндагиро ҳал намояд ва дар ҷомеа мавқеи сазоворро ишғол кунад.
Бинобар ин, омӯзиши илму дониш барои ҳар як инсон вазифаи муҳим ва муқаддас ба
ҳисоб меравад. Илм аз қадимулайём дар сарзаминҳои таърихии мо нашъу намо
ёфтааст ва тоҷикон саҳми қобили таваҷҷуҳе дар улуми табиӣ, пизишкӣ, риёзиёту кимиёву
ҷабру фалсафа ва ғайра доштаанд. Афкори илмии классикони мо муаррифгари
соҳибфарҳангиву баёнгари соҳибмаърифатии мо буда, андешаҳои илмии имрӯза
муҳимтарин василаҳои ҳалли ҳамаи мушкилоти муосир маҳсуб меёбанд. Бузургони
илму адаб ҳамеша арзиши донишро бисёр баланд арзёбӣ кардаанд. Онҳо дар осори
худ мардумро ба омӯзиши илм даъват намудаанд. Чунон ки гуфтаан:
Илмат ба амал чу ёр гардад,
Қадри ту яке ҳазор гардад.
Ин суханони пурмазмун нишон медиҳанд, ки агар инсон дониш
дошта бошад ва онро дар амал истифода барад, дар ҷомеа соҳиби обрӯ ва эҳтироми
зиёд мегардад. Илм танҳо дар китобҳо набояд маҳдуд шавад, балки бояд дар амал
татбиқ гардад.
Дар таърихи халқи тоҷик олимон, мутафаккирон ва адибони
бузурге ба дунё омадаанд, ки бо илму дониш ва осори гаронбаҳои худ дар рушди
фарҳанги ҷаҳонӣ саҳми арзанда гузоштаанд. Аз ҷумла, Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ,
Абулқосими Фирдавсӣ, Абдураҳмони Ҷомӣ, Саъдии Шерозӣ, Умари Хайём, Камоли
Хуҷандӣ ва дигарон аз зумраи чунин шахсиятҳои барҷаста мебошанд. Абӯабдуллоҳи
Рӯдакӣ, ки асосгузори адабиёти классикии тоҷик ба ҳисоб меравад, дар бораи
арзиши дониш чунин фармудааст:
Дониш андар дил чароғи равшан аст,
В-аз ҳама бад бар тани ту ҷавшан аст.
Ин маънои онро дорад, ки дониш мисли чароғест, ки роҳи
зиндагии инсонро равшан мекунад ва мисли сипаре мебошад, ки инсонро аз бадӣ ва
хатарҳо муҳофизат менамояд. Илова бар ин, дар таърихи илм олимони бузурги тоҷик
ва форс, ба монанди Абӯалӣ ибни Сино, Абурайҳони Берунӣ, Закариёи Розӣ ва
Абӯнасри Форобӣ низ саҳми бузург гузоштаанд. Осори илмии онҳо дар соҳаҳои тиб,
фалсафа, математика, астрономия ва дигар илмҳо то имрӯз аҳамияти калон дорад.
Имрӯз ҷаҳони муосир босуръат рушд карда истодааст. Илм ва
техника рӯз ба рӯз пеш меравад. Кашфиётҳои нав, технологияҳои муосир ва
ихтироъҳои гуногун маҳз бо шарофати дониш ва таҳқиқоти илмӣ ба вуҷуд меоянд. Аз
ин рӯ, барои ҳар як инсон, махсусан ҷавонон, хеле муҳим аст, ки ба омӯзиши илм
таваҷҷуҳи ҷиддӣ зоҳир намоянд. Ҷавонон ояндаи миллат ва давлат мебошанд.
Пешрафти ҳар як кишвар аз донишу маърифати ҷавонони он вобаста аст. Агар
ҷавонон донишманд ва соҳибмаърифат бошанд, давлат низ пешрафта ва пуриқтидор мегардад.
Аз ҳамин сабаб, имрӯз дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои рушди илму маориф таваҷҷуҳи
зиёд зоҳир карда мешавад.
Дар кишвари мо мактабҳо, донишгоҳҳо, марказҳои илмӣ ва
китобхонаҳои зиёд фаъолият доранд, ки ба ҷавонон имконият медиҳанд, донишҳои
худро такмил диҳанд. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти
Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамеша таъкид менамоянд, ки ҷавонон
бояд ба омӯзиши илм бештар аҳамият диҳанд ва бо донишу маърифат барои пешрафти
Ватан хизмат намоянд.
Илм сарвати бебаҳоест, ки инсонро ба камол мерасонад. Он
чизест, ки онро на метавон дуздид ва на аз инсон гирифт. Дониш ҳамеша бо инсон
мемонад ва ба ӯ дар тамоми давраҳои зиндагӣ кӯмак мерасонад. Аз ҳамин сабаб,
ҳар як инсон бояд кӯшиш намояд, ки дониши худро рӯз ба рӯз зиёд намояд. Дар
ҳақиқат, инсон бе илму дониш наметавонад ба комёбӣ расад. Чунон ки дар суханони
ҳикматомез гуфта шудааст:
Илм агар андак бувад, хораш мадор,
Чунки дорад илм қадри бешумор.
Ин суханҳо моро водор месозанд, ки донишро қадр намоем ва
ҳамеша барои омӯхтани он талош кунем. Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои
миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар яке аз
суханрониҳояшон иброз доштанд, ки «Дар марҳалаи имрӯзаи тараққиёти
башарият, ки даврони дастовардҳои бесобиқаи илму техника ва технология мебошад,
неруи илмиву зеҳнӣ ба муҳимтарин омили пешрафти ҷомеа табдил ёфтааст». Ин
суханон бозгӯи он мебошанд, ки дар маркази сиёсати миллии мо, инсон, дониш ва
нерӯи фикрӣ қарор доранд. Таъмини шароити мусоид барои фаъолияти пажӯҳишгарон,
маблағгузории лоиҳаҳои илмӣ ва таҳкими заминаи ҳуқуқии рушди илм аз самтҳои
муҳими сиёсати давлатӣ ба ҳисоб мераванд.
Бо Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ
Раҳмон, аз соли 2020 «Бистсолаи омӯзиш ва рушди фанҳои табиатшиносӣ, дақиқ ва
риёзӣ дар соҳаи илму маориф» оғоз гардид. Ин иқдоми стратегӣ ба омӯзиши амиқи
илмҳои дақиқ дар мактабҳо ва донишгоҳҳо такони тоза бахшид. Омодасозии кадрҳои
баландихтисос, таҷдиди барномаҳои таълимӣ ва таъмини пойгоҳи техникии
муассисаҳои илмӣ-таҳсилотӣ бо технологияҳои навин яке аз самтҳои амалӣ шудани
ин барнома мебошад. Аз ҷониби дигар, рушди босуръати технологияи муосир, ки
боиси рақобатпазирии носолим дар давлатҳои мухталиф гардидааст, ногузир оғози
тасаллуту тасарруфи «адабона» низ гаштааст.
Аз ҷумлаи ташаббусҳои муҳими Пешвои муаззами миллат,
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти ташаккули ҷаҳонбинии илмӣ ва тарбияи кадрҳои
наврас Озмуни ҷумҳуриявии “Илм-фурӯғи маърифат”-ро қайд намудан мумкин аст, ки
аз соли 2021 инҷониб баргузор мешавад. Ин озмун ба дарёфти истеъдодҳои ҷавон,
рушди тафаккури техникӣ, вусъати фаъолияти ихтироъкорӣ ва ҷалби насли нав ба
пажӯҳиш равона шудааст. Соли 2025 ба ин озмун номинатсияи нав “Зеҳни сунъӣ ва
барномасозӣ”, илова гардид. Ин навоварӣ дар партави эълон шудани “Солҳои
2025–2030 ҳамчун солҳои рушди иқтисоди рақамӣ ва инноватсия” амалӣ шуда, иқдоми
олӣ барои чолишҳои талаботи асри рақамӣ мебошад. Ҳадаф он аст, ки ҷавонон дар
соҳаҳои муҳимтарини илм ва технология имконияти равнақ ёбанд ва дар оянда
кишварро ба сӯи иқтисоди рақамӣ роҳнамоӣ намоянд.
Илм бузургтарин сарвати инсон аст. Он инсонро аз торикии
ҷаҳолат раҳо намуда, ба роҳи нур ва маърифат роҳнамоӣ мекунад. Танҳо бо
шарофати илм инсон метавонад ба қуллаҳои баланди пешрафт ва муваффақият расад.
Аз ин рӯ, мо бояд ҳамеша ба омӯзиши илму дониш рӯ оварем ва бо донишу маърифат
барои ободии Ватан ва рушди ҷомеа саҳми арзанда гузорем. Зеро ояндаи ҳар як
миллат аз донишу маърифати фарзандони он вобаста мебошад.
Хулоса, ташаббусҳои Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои
миллат ва Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар самти
эҳёи мероси илмии гузаштагон, омӯзиши таъриху фарҳанги миллӣ ва рушди илмҳои
дақиқ низ аҳамияти калон доранд. Бо дастгирии давлат олимон имкони бештар барои
анҷом додани таҳқиқот, иштирок дар ҳамкориҳои байналмилалӣ ва муаррифии
дастовардҳои илмии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар арсаи ҷаҳонӣ пайдо намуданд. Ҳамин
тавр, сиёсати илмпарваронаи Пешвои миллат боис гардид, ки илми тоҷик дар
даврони истиқлолият марҳилаи нави рушдро оғоз намояд. Таваҷҷуҳи доимии давлат
ба илму маориф барои баланд гардидани сатҳи дониш, тарбияи кадрҳои илмӣ ва
таҳкими нуфузи илмии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҷаҳон мусоидат намуда, барои
пешрафти минбаъдаи ҷомеа заминаи боэътимод фароҳам овард.
Тоҳир ОДИЛОВ, вакили Маҷлиси вакилони халқи ноҳияи Рӯдакӣ,
муовини директор оид ба илм ва робитаҳои хориҷии Коллеҷи техникию омӯзгории
ноҳияи Рӯдакӣ
2026-04-13 10:04:36
ЭМОМАЛӢ РАҲМОН - АБАРМАРДИ ТАЪРИХСОЗ
(Ба ифтихори 35 -солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Дар ибтидои асри ХХ миллати тоҷик пас аз ҳазор сол бо
заҳмату талошҳои шабонарӯзии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз нав
соҳиби давлати мустақили миллии худ гашта, дар роҳи эъмори ҷомеаи демократӣ,
ҳуқуқбунёд ва дунявӣ қадамҳои устувор гузошт. Таҳкими бунёди ҷомеаи навин, қабл
аз ҳама, ба худшиносии миллӣ ва худогоҳӣ зарурат дорад, ки он бидуни рӯй
овардан ба арзишҳои волои фарҳангии миллат ғайриимкон аст.
Махсусан мавриди баррасӣ қарор додани афкори ҳикматомӯз,
ахлоқӣ ва иҷтимоию сиёсии Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон аз аҳамият холӣ набуда, насли наврас ва ҷавони миллатро
ба сарчашмаҳои аслии маънавии халқи тоҷик ошно хоҳад кард.
Баъди шикасти давлати абарқудрати Иттиҳоди Шуравӣ, кишварҳои
аъзои он ҳар кадом дар навбати худ истиқлолият ба даст оварда, озодона роҳи
тараққиёти худро мушаххас намуданд. Аммо сарнавишти Истиқлоли давлати мо –
тоҷикон, комилан дигаргуна фоҷиабор оғоз шуд. Сарзамини тозаистиқлол ба маркази
бархӯрди манофеи абарқудратҳо табдил ёфт. Каме монда буд, ки давлати тоҷикон аз
дасти гурӯҳҳои зархарид ва ҷангу кашмакашиҳо куллан ба нестӣ равад.
Барои Ҷумҳуриии Тоҷикистон ва мардуми дорои таърихи куҳан ду
омили асосии ҳалкунанда вуҷуд дошт: яке зуҳури хиради азалии мардум ва дуюм
роҳбари фозилу маҳбуб, ки ин хиради мардумро бедор кунад. Билохира, ин ду омил
дар Иҷлосияи тақдирсози XVI Шурои Олӣ дар шаҳри Хуҷанд тавъам рӯи кор омад. Дар
Иҷлосия муҳимтарин ва хотирмону тақдирсозтарин суханонро Сарвари давлат
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҷасуронаву оқилона ба забон оварда, дилҳои сардро гарму
ба ҳам пайванд сохтанд.
Он лаҳзаҳое, ки Роҳбари давлат бо меҳру муҳаббати зиёд
парчами навини Тоҷикистони соҳибистиқлолро ба чашм мемолиду мебӯсид, дар ниҳоди
ҳама хурду бузурги миллат, ҳозирини Иҷлосия эҳсоси ватанпарастию инсондӯстиро
аланга меандохт. Ҳар суханаш дилпазир буд. Ормон, орзуи мардумӣ, нангу номус,
шаъну шарафи ватандорӣ, муҳаббату садоқат акнун ҷойҳои худро мегирифтанд.
Ҳарфҳо чунон самимона, ватандӯстона ва бо қатъиёт гуфта шуданд, ки ҳама ба онҳо
бовар карду умед баст. Ҳар вожа ҷон дошт, талош дар роҳи наҷоти миллатро ифода
мекард. “Ман ба шумо сулҳ меорам!” дар қалби ҳамагон чун шуълаи умед
медурахшиду рӯшноӣ меовард. Пешвои муаззами миллат ваъда доданд, ки то охирон
гурезаи тоҷикистониро ба Ватан барнагардонанд, ором намегиранд. Ҳарчанд ин бори
гарони пурхатари тақдирсози Меҳанро бар дӯш гирифтан осон набуд Савганди ӯ дар
партави номи поки Худо садо дод. Сухане, ки дар радифи дуои неки пирон аст.
Номи Худо ба ин савганд ҷилои қудсӣ ато намуд.
Таърихи муборизаи миллатҳо барои ноил гардидан ба истиқлолу
озодӣ ва раванди таҳким ва устуворгардонии пояҳои истиқлол нишон медиҳад, ки
ҳифзу мустаҳкамии Истиқлоли давлатӣ аз ба даст овардани он душвортар аст. Зеро,
агар дар раванди истиқлолхоҳӣ як муборизаи умумӣ кифоя бошад, пас раванди ҳифз
ва таҳкими Истиқлоли давлатӣ маҷмуи барномарезиҳо, дидгоҳҳои стратегӣ, иродаи
сиёсӣ ва ҳувияти қавии миллиро тақозо менамояд. Албатта, дар раванди пойдориву
таҳкими истиқлоли давлат омилҳои гуногун нақши муҳим доранд, вале илмҳои сиёсӣ
ва таҷрибаи давлатҳо собит намудаанд, ки дар ҳифзи истиқлоли сиёсӣ ва
мавҷудияту бақои давлат сарвари сиёсӣ ҷойгоҳи меҳварӣ дорад. Маҳз фаъолияти
ҷудонопазир аз хиради сарвари сиёсӣ имкон фароҳам меорад, ки манфиатҳои миллӣ
дар сатҳи зарурӣ ҳимоя шаванд.
Таҳлили раванди бунёд ва ҳифзи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун
давлати соҳибистиқлол, дунявӣ, ягона, демократӣ ва ҳуқуқбунёд нишон медиҳад, ки
дар ин масир нақши Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти
Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон хеле бузург аст.
Таърихи сиёсии кишвар ва марҳилаи аввали соҳибистиқлолии
Тоҷикистон гувоҳ аст, ки Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун
Президенти мардумӣ дар ҳифзи истиқлоли сиёсии Тоҷикистон нақши калидии худро
гузоштанд. Ба ҳама маълум аст, ки миллати тоҷик баъд аз ҳазор сол соҳиби
давлати мустақил гардид ва баробари эълони истиқлоли давлат ба вартаи ҷанги
таҳмилии шаҳрвандӣ кашида шуд. Воқеан, он вақт давлати тозаистиқлол дар ҳолати
нобудӣ ва миллат дар ҳолати парокандашавӣ қарор дошт. Зуҳури таҳдидҳо, манфиатҷӯии
гурӯҳҳои мухталиф ва идомаи низоъҳо ҳамоно сарнавишти ояндаи давлатро норавшан
ва истиқлоли сиёсиро зери хатари ҷиддӣ қарор дода буданд. Буҳрони сиёсии
бавуҷудомада вуруди шахсияти соҳибхирад, огоҳ, андешаманд ва далеру шуҷоъро
тақозо менамуд, ки тавонад бо корнамоии худ миллатро аз парокандагӣ ва
истиқлоли давлатро аз нобудӣ ҳифз намояд. Чунин шахсиятро вакилони халқ дар
Иҷлосияи XVI Шурои Олӣ (16 ноябр – 2 декабри соли 1992, шаҳри Хуҷанд) дар симои
муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон диданд ва ӯро ба сифати Раиси Шурои Олӣ интихоб
намуданд. Дар чунин марҳилаи ҳассос ва душвор муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон, қабл аз
ҳама, ҳамчун насли огоҳи миллати тоҷик рисолат ва вазифаи миллии худро дар
назди наслҳои гузашта, имрӯза ва оянда ба анҷом расонданд. Яъне, Роҳбари давлат
дар саргаҳи фаъолияташон ҳимояи манфиатҳои ҳаётан муҳими давлату миллатро
гузошта, ба ин васила истиқлоли сиёсии Тоҷикистонро ҳифз намуданд.
Ниҳоят ҷонбозиҳои Сарвари ҷавону ғаюри миллат бар пирӯзии
таърихии он анҷомиду дар пайкари Истиқлоли давлатӣ ҷони дубора дамид.
Хушбахтона, миллати мо на танҳо аз ҷанголи ҷангу зулмот раҳо гашт, балки
рӯзгори мардуми азияткашида бештар аз интизориҳо беҳбуд ёфт. Захмҳои миллат
ҳамвору комилан сиҳат ёфтанд.
Таърих гувоҳ аст ва собит кардааст, ки танҳо халқе аз
фалокатҳои сиёсӣ метавонад халос ёбад, ки Пешвои хирадманду азхудгузаштае дошта
бошад. Мо бо чашми сар дида истодаем, ки чи қадар халқҳои дунё солҳо боз
гирифтори нооромиҳо ҳастанду ғурбатзада. Зеро ҳанӯз роҳбари воқеан ғамхори
мардум ва хирадманде чун Эмомалӣ Раҳмон пайдо накардаанд.
Ҳамин тариқ, раванди ҳифз ва таҳкими Истиқлоли давлатии
Ҷумҳурии Тоҷикистон ва рушди кишвар дар муддати 35 сол ба фаъолияти шабонарӯзии
Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон вобастагии амиқ дорад. Барномарезиҳои
стратегиву андешамандонаи роҳбарияти олии кишвар Ҷумҳурии Тоҷикистонро дар
арсаи байналмилалӣ ҳамчун кишвари ташаббускор муаррифӣ намуд.
Тавре маълум аст, ҷаҳони муосир бо мушкилот ва таҳдидҳои
бузург мувоҷеҳ аст. Афзоиши хатару таҳдидҳои терроризму ифротгароии
байналмилалӣ, манфиатҷӯии абарқудратҳо, рақобатҳои шадиди геополитикӣ, бархӯрди
тамаддунҳо амнияти минтақа ва ҷаҳонро осебпазир гардондаанд. Чунин шакл
гирифтани сиёсати ҷаҳонӣ ҳар яки моро водор менамояд, ки дар канори Пешвои
миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мутаҳид гашта, саҳми худро дар самти ҳифзу
таҳкими Истиқлоли давлатӣ ва афзудани дастовардҳои нави Тоҷикистон кӯшиш ба
харҷ диҳем. Зеро имрӯз, ки мо дар фазои орому осуда зиндагӣ дорем ва тамоми
шароитҳо барои рушди рӯзгори мо фароҳам аст, маҳз самараи соҳибистиқлолии
кишвар ва талошҳои созандаи Роҳбари давлат аст.
Ҷаҳонгир Сафарзода, директори Литсейи касбии техникии ноҳияи
Бобоҷон Ғафуров
2026-04-13 08:47:10
35 СОЛИ ИСТИҚЛОЛ: ТОҶИКИСТОН ДАР ОСТОНАИ МАРҲИЛАИ НАВИ РУШД
(Ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)
Замони соҳибистиқлолии давлатӣ барои Тоҷикистон давраи
ташаккул, озмоиш ва худшиносии миллӣ маҳсуб меёбад. Аз лаҳзаи ба даст овардани
истиқлолият дар соли 1991 то имрӯз кишвар роҳи пурпечутобро тай намуда, аз як
ҷомеаи гирифтори буҳрон ба давлати устувору рӯ ба рушд табдил ёфтааст. Имрӯз,
дар остонаи марҳилаи нави рушд, Тоҷикистон бо таҷрибаи андӯхта, захираҳои
мавҷуда ва сиёсати дурандешона ба сӯи ояндаи боз ҳам дурахшон қадам мегузорад.
Дар ибтидои истиқлолият кишвар бо мушкилоти ҷиддии буҳрони
сиёсӣ, ҷанги шаҳрвандӣ ва таназзули иқтисодӣ рӯ ба рӯ гардид. Дар чунин шароити
мураккаб нақши таърихии Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ҳамчун роҳбари
давлат муҳим буд.
Сарвари давлат тавонистанд бо иродаи қавӣ ва сиёсати
хирадмандона кишварро аз вартаи нобудӣ наҷот дода, заминаи сулҳ ва ваҳдати
миллиро фароҳам созад. Маҳз ҳамин сулҳу субот пояи асосии ҳамаи дастовардҳои
минбаъдаи кишвар гардид.
Бо барқарор гардидани субот, Тоҷикистон ба марҳилаи бунёд ва
рушд ворид шуд. Дар ин давра, ҳадафҳои стратегии миллӣ - таъмини истиқлолияти
энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ ва таъмини амнияти озуқаворӣ
муайян гардиданд. Дар натиҷаи татбиқи пайгиронаи ин ҳадафҳо, кишвар ба
пешрафтҳои назаррас ноил гардид. Сохтмони неругоҳҳои барқи обӣ, роҳҳо ва
нақбҳо, рушди соҳаи кишоварзӣ ва саноат Тоҷикистонро ба як кишвари рӯ ба
тараққӣ табдил дод.
Имрӯз, пас аз 35 соли истиқлолият, Тоҷикистон дар остонаи
марҳилаи нави рушд қарор дорад. Ин марҳила бо хусусиятҳои нав, чун
саноатикунонии босуръат, рақамикунонии иқтисод, рушди технологияҳои муосир ва
таҳкими сармояи инсонӣ фарқ мекунад. Давлат ба рушди саноат ҳамчун самти
афзалиятнок таваҷҷуҳи махсус зоҳир намуда, барои таъсиси корхонаҳои истеҳсолӣ
ва зиёд намудани ҷойҳои корӣ тадбирҳои зарурӣ меандешад.
Яке аз самтҳои муҳими марҳилаи нав ин рушди иқтисоди рақамӣ
мебошад. Ҷорӣ намудани технологияҳои иттилоотӣ, рушди хизматрасониҳои электронӣ
ва ташаккули инфрасохтори рақамӣ имконият медиҳанд, ки Тоҷикистон ба иқтисоди
ҷаҳонӣ бештар ҳамгиро шавад. Дар баробари ин, таваҷҷуҳ ба соҳаи маориф ва илм
барои омода намудани мутахассисони рақобатпазир аҳамияти калидӣ дорад.
Дар марҳилаи нави рушд, инчунин масъалаҳои экологӣ ва
истифодаи оқилонаи захираҳои табиӣ аҳамияти бештар пайдо мекунанд. Тоҷикистон
ҳамчун кишвари дорои захираҳои бузурги обӣ метавонад дар таъмини рушди устувори
минтақа нақши муҳим бозад. Ташаббусҳои байналмилалии кишвар дар соҳаи об нишон
медиҳанд, ки Тоҷикистон на танҳо дар дохил, балки дар сатҳи ҷаҳонӣ низ мавқеи
фаъол дорад.
Ҳамзамон, рушди фарҳанг ва ҳифзи арзишҳои миллӣ дар ин
марҳила аҳамияти хоса касб мекунад. Ҷашни Наврӯз ва дигар суннатҳои миллӣ
ҳамчун унсурҳои муҳими ҳувияти миллӣ ба таҳкими худшиносии ҷомеа мусоидат
менамоянд. Дар баробари пешрафти технологӣ, ҳифзи арзишҳои фарҳангӣ барои нигоҳ
доштани симои миллӣ ниҳоят муҳим аст.
Бо такя ба таҷрибаи гузашта ва имкониятҳои мавҷуда,
Тоҷикистон имрӯз омода аст, ки ба марҳилаи нави рушд ворид шавад. Ин марҳила на
танҳо идомаи роҳи тайшуда, балки оғози як давраи сифатан нав дар рушди кишвар
мебошад. Бо роҳбарии хирадмандонаи Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ва
дастгирии мардуми кишвар, Тоҷикистон метавонад ба дастовардҳои боз ҳам бузург
ноил гардад.
Ҳамин тавр, 35 соли истиқлолият барои Тоҷикистон заминаи
устувори рушдро фароҳам овард. Имрӯз кишвар дар остонаи марҳилаи нав қарор
дошта, бо боварӣ ба оянда ва иродаи қавӣ ба сӯи пешрафт ҳаракат мекунад. Ин
марҳила метавонад Тоҷикистонро ба як давлати пешрафта, рақобатпазир ва муосир
табдил диҳад, ки дар арсаи байналмилалӣ мавқеи шоиста дорад.
Нурзода Амирҷон, н.и.т, директори Коллеҷи тиббии шаҳри
Хуҷанд ба номи Ю.Б. Исҳоқӣ