РИСОЛАТИ ОМӮЗГОР ДАР ТАШАККУЛИ НАСЛИ ДОНИШМАНД ВА СОЗАНДА

Дар ҳар давру замон пешрафти ҷомеа ба сатҳи маърифат, дониш ва ҷаҳонбинии инсонҳо вобастагии мустақим дорад. Дар ин раванд омӯзгор ҳамчун шахсияти калидии низоми маориф ва тарбия нақши муҳим дошта, на танҳо дониш меомӯзонад, балки барои ташаккули ҷаҳонбинӣ, масъулиятшиносӣ ва мавқеи фаъоли шаҳрвандии насли нав замина мегузорад.
Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба мақоми омӯзгор дар рушди ҷомеа ва тарбияи насли наврас таваҷҷуҳи хосса зоҳир намуда, таъкид мекунанд, ки омӯзгор бояд дар баробари донишу малакаи касбӣ, дорои маърифати баланд, ҳисси масъулиятшиносӣ ва фарҳанги муошират бошад. Ин таъкид дар шароити тағйирёбандаи ҷаҳони муосир аҳамияти бештар пайдо мекунад.
Имрӯз рисолати омӯзгор танҳо ба расонидани маълумоти китобӣ маҳдуд намешавад. Ҷаҳони муосир аз таълимгиранда шахси фаъол, андешаманд, эҷодкор ва қобили мутобиқшавӣ ба талаботи навро тақозо менамояд. Аз ин рӯ, омӯзгор бояд ба шогирд на танҳо «чиро донистан», балки «чӣ гуна андешидан», «чӣ гуна ҷустуҷӯ кардан» ва «чӣ гуна донишро дар амал истифода бурдан»-ро низ омӯзонад.
Махсусан дар муассисаҳои таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ ин масъала аҳамияти хоса дорад. Зеро вазифаи чунин муассисаҳо танҳо додани донишҳои назариявӣ нест, балки омода намудани мутахассисест, ки дониш ва малакаи худро дар истеҳсолот, хизматрасонӣ ва дигар соҳаҳои ҳаёти ҷомеа самаранок истифода бурда тавонад. Дар ин раванд омӯзгор миёни дониш ва таҷрибаи амалӣ пайванди устувор эҷод мекунад.
Технологияҳои муосир, рақамикунонӣ ва рушди босуръати зеҳни сунъӣ низ дар назди омӯзгор вазифаҳои нав мегузоранд. Омӯзгори имрӯз бояд худ пайваста омӯзад, донишашро такмил диҳад ва аз имкониятҳои нави таълимӣ истифода барад. Зеро омӯзгоре, ки худ аз омӯзиш бозмемонад, наметавонад шогирдро ба омӯзиши пайваста ҳидоят намояд.
Аммо техника ва технология ҳар қадар пешрафта бошанд ҳам, ҷойгоҳи шахсияти омӯзгорро пурра иваз карда наметавонанд. Мошина метавонад маълумот диҳад, барнома метавонад масъалаеро ҳал кунад, аммо ташаккули ахлоқ, масъулият, эҳсоси инсондӯстӣ, меҳнатдӯстӣ ва муносибати дуруст ба зиндагӣ пеш аз ҳама ба муҳити тарбиявӣ ва намунаи шахсии омӯзгор вобаста аст.
Омӯзгори асил бо рафтор, гуфтор ва муносибати худ ба шогирд намуна мешавад. Ӯ бояд дар ҳар як таълимгиранда имкони рушдро бинад, қобилияти ӯро ошкор созад ва барои расидан ба ҳадафҳои созанда роҳнамоӣ намояд. Баъзан як сухани самимии омӯзгор, як маслиҳати саривақтӣ ё боварӣ ба қобилияти шогирд метавонад самти зиндагии ҷавонро тағйир диҳад.
Шогирди муваффақ барои омӯзгор танҳо натиҷаи кори таълимӣ нест, балки самараи заҳмати маънавӣ ва тарбиявии ӯст. Вақте як шогирд соҳиби касб мегардад, дар ҷомеа мавқеи худро пайдо мекунад ва бо донишу меҳнати худ ба рушди Ватан саҳм мегузорад, дар ин дастоварди ӯ ҳиссаи омӯзгор низ ҳаст.
Имрӯз ҷомеа ба мутахассисоне ниёз дорад, ки на танҳо соҳиби диплом, балки дорои дониш, малакаи амалӣ, тафаккури мустақил, фарҳанги касбӣ ва масъулияти баланд бошанд. Омӯзгор дар ташаккули чунин шахсият нақши асосӣ дорад. Аз ин рӯ, сифати таълимро бе баланд бардоштани масъулият ва мақоми омӯзгор тасаввур кардан душвор аст.
Дар замони дигаргуниҳои босуръат омӯзгор бояд ҳамқадами замон бошад, аммо ҳамзамон арзишҳои неки инсонӣ ва миллиро ҳифз намояд. Пайванди донишҳои муосир бо ахлоқи ҳамида, касбомӯзӣ бо меҳнатдӯстӣ ва навоварӣ бо масъулиятшиносӣ метавонад заминаи ташаккули насли воқеан донишманду созандаро фароҳам оварад.
Аз ин рӯ, рисолати омӯзгор танҳо гузаронидани дарс нест. Рисолати ӯ сохтани шахсият, бедор намудани шавқи дониш, парвариши андешаи созанда ва омода намудани инсон ба зиндагии мустақилона мебошад. Ҳар як омӯзгор бо меҳнати ҳаррӯзаи худ дар бунёди фардои ҷомеа саҳм мегузорад.
Насле, ки имрӯз дар синфхонаҳо ва устохонаҳои таълимӣ дониш ва касб меомӯзад, фардо муҳандис, барномасоз, энергетик, нақлиётчӣ, омӯзгор, соҳибкор ва дигар мутахассисони соҳаҳои гуногун хоҳад шуд. Сифати фардои ҷомеа то андозае аз сифати таълиму тарбияи ҳамин насл вобаста аст.
Пас, омӯзгор будан на танҳо касб, балки масъулияти бузург дар назди шогирд, ҷомеа ва оянда аст. Ҳар дарсе, ки омӯзгор бо масъулият мегузаронад, ҳар шогирде, ки ба роҳи дониш ва касб раҳнамоӣ мекунад, як қадами дигар ба сӯи ҷомеаи донишбунёд ва созанда мебошад.
НИЗОМЗОДА Зокирҷон Мукарам,
директори Коллеҷи техникии ДТТ ба номи академик М.Осимӣ