РӮДАКӢ - ЧАРОҒИ МАЪРИФАТ ВА ПОЯГУЗОРИ АДАБИЁТИ ТОҶИК

Дар таърихи адабиёт ва фарҳанги форсу тоҷик шахсиятҳое ҳастанд, ки номи онҳо бо гузашти садсолаҳо низ ҷовидона боқӣ мемонад. Яке аз бузургтарин чеҳраҳои адабиёти классикии мо Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ мебошад, ки ҳамчун устоди сухан ва поягузори адабиёти классикии форсу тоҷик шинохта шудааст. Ӯ бо истеъдоди нодир, сабки содаву равон, мусиқияти калом ва андешаҳои пурҳикматаш дар ташаккули адабиёти классикӣ нақши бузург гузоштааст.
Асосгузори сулҳу Ваҳдати миллӣ - Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон дар бораи ҷойгоҳи устод Рӯдакӣ таъкид намудаанд: «Устод Рӯдакӣ на танҳо поягузори адабиёти тоҷику форс, одамушшуаро, султони шоирон, қофиласолори шеър ва соҳибқирони шоирӣ, балки рамзи бедориву худшиносӣ ва истиқлолхоҳӣ, инчунин рамзи ҷовидонаи адаб ва фарҳанги миллати куҳанбунёди тоҷик мебошад». Ин баҳои баланд мақоми воқеии Рӯдакиро дар таърихи фарҳангу адабиёти тоҷик бозгӯ менамояд. Воқеан, Рӯдакӣ на танҳо оғози як марҳилаи бузурги адабиёти форсу тоҷикро гузошт, балки бо сухани созанда ва андешаҳои инсонгароёнаи худ ба рушди тафаккури адабӣ ва маънавии ҷомеа таъсири амиқ расонд.
Рӯдакӣ дар ашъори худ масъалаҳои муҳими зиндагии инсон - дониш, хирад, некӣ, дӯстӣ, муҳаббат ба Ватан, зебоии табиат ва қадршиносии умрро ба таври таъсирбахш баён кардааст. Аз ин рӯ, осори ӯро метавон як мактаби бузурги маърифату ахлоқ арзёбӣ намуд. Ҳар як насл метавонад аз мероси ӯ барои ташаккули ҷаҳонбинӣ ва маърифати худ сабақҳои тоза бигирад. Арҷгузорӣ ба Рӯдакӣ барои миллати тоҷик танҳо эҳтиром ба як шахсияти таърихӣ нест. Ин пеш аз ҳама арҷгузорӣ ба забон, адабиёт, фарҳанг ва таърихи миллат мебошад. Омӯзиши ҳаёт ва осори чунин фарзандони фарзонаи миллат дар таҳкими худшиносӣ ва эҳтиром ба арзишҳои фарҳангӣ нақши муҳим дорад.
Имрӯз, дар шароити рушди босуръати илму техника, технологияҳои иттилоотӣ ва дигаргуниҳои ҷаҳони муосир, таваҷҷуҳ ба мероси маънавии гузаштагон аҳамияти бештар пайдо мекунад. Зеро пешрафти ҷомеа танҳо ба дастовардҳои техникӣ маҳдуд намешавад; маърифат, ахлоқ, фарҳанг ва ҷаҳонбинии инсон низ аз омилҳои муҳими рушди ҷомеа мебошанд.
Осори Рӯдакӣ барои ҷавонони имрӯз низ паёмҳои созанда дорад. Ӯ инсонро ба донишомӯзӣ, хирадварзӣ, некӣ, дӯстӣ ва инсонгароӣ ҳидоят мекунад. Маҳз ҳамин ҷиҳати умумибашарии андешаҳои ӯ боис гардидааст, ки осораш пас аз гузашти садсолаҳо ҳам аҳамияти маънавии худро нигоҳ дорад. Баргузории маҳфилҳои илмӣ-адабӣ ва чорабиниҳои фарҳангӣ бахшида ба Рӯдакӣ дар муассисаҳои таълимӣ аз ҳамин ҷиҳат аҳамияти хос дорад. Чунин маҳфилҳо барои донишҷӯён имконият фароҳам меоранд, ки бо ҳаёт ва фаъолияти адабии шоир бештар шинос шуда, аз осори ӯ сабақ гиранд ва муҳаббаташон ба забон, адабиёт ва фарҳанги миллӣ боз ҳам қавитар гардад.
Қайд намудан ба маврид аст, ки санаи 22 сентябри соли 2026 дар толори китобхонаи Коллеҷи техникии Донишгоҳи техникии Тоҷикистон ба номи академик М.Осимӣ маҳфили илмӣ-адабӣ бахшида ба гиромидошти Абӯабдуллоҳи Рӯдакӣ баргузор гардид. Дар маҳфил доир ба ҳаёт ва фаъолияти адабии шоир, мақоми ӯ дар рушди адабиёти классикии форсу тоҷик ва аҳамияти осори гаронбаҳояш барои наслҳои имрӯз андешаронӣ карда шуд. Баргузории чунин чорабиниҳо як навъ пайванди насли имрӯз бо мероси маънавии гузаштагон мебошад. Зеро шиносоии амиқ бо осори бузургони адаб ҷавононро водор месозад, ки таъриху фарҳанги худро бештар омӯзанд, ба забони модарӣ эҳтиром гузоранд ва дар ҳифзу рушди арзишҳои миллӣ саҳмгузор бошанд.
Рӯдакӣ танҳо шоири як давраи муайяни таърихӣ нест. Ӯ яке аз чеҳраҳои мондагори фарҳанги форсу тоҷик буда, осораш фаротар аз марзҳои замону макон арзиш пайдо кардааст. Андешаҳои ӯ дар бораи инсон, дониш, хирад, некӣ ва зиндагӣ хусусияти умумибашарӣ дошта, маҳз ҳамин ҷиҳат ба ҷовидонии мероси ӯ мусоидат кардааст.
Бо арҷгузорӣ ба Рӯдакӣ мо ба забон, адабиёт ва фарҳанги худ эҳтиром мегузорем. Ӯ чароғи маърифатест, ки нури суханаш баъд аз садсолаҳо ҳам роҳи моро ба сӯи дониш, хирад ва инсонгароӣ равшан месозад. Аз ин рӯ, омӯзишу тарғиби осори Рӯдакӣ ва баргузории чорабиниҳои илмӣ-адабӣ бахшида ба ӯ танҳо арҷгузорӣ ба гузашта нест, балки як василаи муҳими тарбияи маънавии насли наврасу ҷавон ва таҳкими эҳтиром ба забону фарҳанги миллӣ мебошад. Ҷовидонии номи Рӯдакӣ собит месозад, ки сухани созанда бо гузашти замон куҳна намешавад, балки барои ҳар насл маъно ва аҳамияти тоза пайдо мекунад.
Холиқназар АЗИМОВ,
муовини директор оид ба илм ва инноватсияи
Коллеҷи техникии ДТТ ба номи академик М.Осимӣ,
номзади илмҳои техникӣ, дотсент