35 СОЛИ ИСТИҚЛОЛ: МАРҲАЛАҲОИ АСОСИИ РУШДИ ДАВЛАТДОРИИ МИЛЛӢ

Истиқлоли давлатӣ барои ҳар миллат оғози марҳалаи нави таърихӣ, худшиносӣ ва худсозист. Барои Ҷумҳурии Тоҷикистон ин рӯйдоди сарнавиштсоз ба санаи Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон рост меояд, ки пас аз пошхӯрии Иттиҳоди Шӯравӣ эълон гардид. Дар тӯли 35 сол Тоҷикистон роҳи пурпечутоби ташаккули давлатдории миллӣ, таҳкими пояҳои сиёсиву иқтисодӣ ва эҳёи арзишҳои фарҳангиро тай намуд.

Марҳалаи аввалини истиқлол (1991-1997) бо душвориҳои ҷиддии сиёсиву иҷтимоӣ оғоз ёфт. Баъди ба даст овардани истиқлолият кишвар ба буҳрони амиқи сиёсӣ гирифтор шуд, ки дар ниҳоят ба ҷанги шаҳрвандӣ оварда расонд. Ин низоъ хатари аз байн рафтани давлатдории навбунёдро ба миён овард. Аммо иродаи миллӣ ва талошҳои сулҳхоҳонаи роҳбарият ва ҷомеа боис гардид, ки дар соли 1997 Созишномаи умумии истиқрори сулҳ ва ризоияти миллӣ ба имзо расад. Ин санад ҳамчун заминаи устувори барқарории сулҳ ва оғози марҳалаи нави рушд хизмат кард.

Марҳалаи дуюм (1997–2006) давраи барқарорсозии давлат ва таҳкими пояҳои он ба шумор меравад. Дар ин солҳо ниҳодҳои асосии давлатӣ шакл гирифта, низоми идоракунии давлатӣ такмил ёфт. Қабули Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон (бо ворид намудани тағйиру иловаҳо) ва ташкили мақомоти ҳокимияти давлатӣ ба устувории сиёсӣ замина гузошт. Ҳамзамон, дар ин давра барқарорсозии иқтисод, рушди инфрасохтор ва эҳёи ҳаёти иҷтимоӣ оғоз гардид. Тоҷикистон тадриҷан ба ҷомеаи ҷаҳонӣ ворид шуда, узви фаъоли созмонҳои байналмилалӣ гардид, аз ҷумла Созмони Милали Муттаҳид.

Марҳалаи сеюм (2006-2016) давраи рушди устувор ва татбиқи стратегияҳои миллӣ ба ҳисоб меравад. Дар ин марҳила ҳадафҳои стратегии кишвар, аз ҷумла таъмини истиқлолияти энергетикӣ, раҳоӣ аз бунбасти коммуникатсионӣ ва таъмини амнияти озуқаворӣ муайян гардиданд. Амалӣ гардидани лоиҳаҳои бузурги инфрасохторӣ, аз ҷумла сохтмони роҳҳо, нақбҳо ва неругоҳҳо, ба рушди иқтисодӣ такони ҷиддӣ бахшид. Тоҷикистон дар ин давра бо татбиқи сиёсати хориҷии мутавозин мавқеи худро дар арсаи байналмилалӣ таҳким бахшид.

Марҳалаи чорум (2016-то имрӯз) ҳамчун давраи рушди босуръат ва саноатикунонии кишвар арзёбӣ мешавад. Эълон гардидани саноатикунонии босуръати кишвар ҳамчун ҳадафи чоруми стратегӣ марҳалаи навро дар рушди иқтисодӣ оғоз намуд. Татбиқи барномаҳои давлатӣ, рушди саноат, беҳтар гардидани фазои сармоягузорӣ ва афзоиши ҳаҷми истеҳсолот нишон медиҳанд, ки Тоҷикистон ба марҳалаи нави рушд ворид шудааст. Инчунин, таваҷҷуҳи махсус ба рушди маориф, илм ва фарҳанг, ки асоси давлатдории муосирро ташкил медиҳанд, бештар гардидааст.

Ҳамин тавр, марҳилаҳои асосии рушди давлатдории миллӣ дар давраи истиқлол аз бӯҳрон ба субот, аз барқарорсозӣ ба рушд ва аз рушд ба марҳалаи нави саноатикунонӣ мегузаранд. Ин раванд на танҳо натиҷаи сиёсати давлат, балки самараи заҳмати мардуми кишвар низ мебошад, ки бо ҳисси баланди ватандӯстӣ ва масъулиятшиносӣ дар бунёди давлати муосир саҳм мегузоранд.

Дар маҷмуъ, таҷрибаи 35 соли истиқлол нишон медиҳад, ки Тоҷикистон бо вуҷуди мушкилоти зиёди ибтидоӣ тавонист давлатдории худро устувор намояд. Ин роҳ осон набуд, вале натиҷаҳои бадастомада гувоҳи онанд, ки сиёсати созанда ва ваҳдати миллӣ омили асосии пешрафти кишвар гардиданд. Имрӯз Тоҷикистон ҳамчун давлати мустақил, дорои мавқеи муайян дар ҷомеаи ҷаҳонӣ бо сиёсати созандаву хирадмандонаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ-Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон ба сӯи ояндаи устувор қадам мегузорад.

ДАВЛАТЗОДА Баҳрулло Раҳмон,

муовини якуми раиси Кумита оид ба

таҳсилоти ибтидоӣ ва миёнаи касбии

назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон,

номзади илмҳои иқтисодӣ, дотсент