РАМЗҲОИ ДАВЛАТӢ ВА НАҚШИ ОНҲО ДАР ТАРБИЯИ ВАТАНДӮСТӢ

(Ба ифтихори 35 - солагии Истиқлоли давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон)

Рамзҳои давлатӣ ҳамчун нишонаҳои ҳуқуқӣ, фарҳангӣ ва маънавӣ мавриди истифода қарор мегиранд ва шиносоӣ бо онҳо барои ҳар як шаҳрванд шарти муҳим ба ҳисоб меравад. Ин рамзҳо, ки аз Парчам, Нишон ва Суруди миллӣ иборатанд, ҷузъи давлати соҳибихтиёр буда, рамзи тарбияи ватандӯстӣ, ифтихор аз миллат ва ҳувияти миллӣ низ ҳастанд. Онҳо барои таҳкими ҳамбастагии ҷомеа, баланд бардоштани ҳисси масъулият ва эҳтироми арзишҳои миллии ҳар шаҳрванди давлат аҳамияти калон доранд.

Рамзҳои давлатӣ ҳамчун нишонаҳои расмӣ ва маънавӣ нақши муҳим дар ташаккули худшиносии миллӣ ва тарбияи ватандӯстӣ доранд. Онҳо ҷузъи системаи давлатӣ ба ҳисоб рафта, ҳамчун воситаи пайвасти фарҳангӣ, маънавӣ ва иҷтимоӣ хизмат мекунанд. Онҳо дар ҳар давру замон рамзи ифтихори миллӣ ва ҳувияти миллат буда, ҳисси ҳамбастагӣ, масъулият ва муҳаббати шаҳрвандонро нисбат ба давлат тақвият мебахшанд. Ҳар миллате, ки рамзҳои худро эҳтиром мекунад ва онҳоро ҳамчун мероси фарҳангӣ ҳифз менамояд, эҳсоси худшиносӣ ва ифтихори миллӣ дар байни шаҳрвандон бештар аст.

Дар Тоҷикистон, пас аз ба даст овардани истиқлолият дар соли 1991, масъалаи қабул ва таҳкими рамзҳои давлатӣ ҳамчун нишонаи ҳувият ва соҳибихтиёрӣ дар маркази сиёсати давлатӣ қарор гирифт. Парчами давлатӣ бо рангҳои сурх, сафед ва сабз рамзи ҷоннисорӣ, покӣ ва сарсабзӣ буда, ҳамчун нишонаи ягонагӣ ва ваҳдати миллӣ пазируфта шудааст. Бо фаро расидани ҷашнҳои давлатӣ, баргузории чорабиниҳои расмӣ ва сабқатҳои варзишӣ парчам афрохта мешавад, ки ин худ воситаи тарбияи ҳисси ватандӯстӣ ва эҳтироми арзишҳои миллӣ мебошад.

Нишони давлатӣ низ ҳамчун рамзи устувории давлат ва таърих хизмат мекунад. Унсурҳои табиӣ ва фарҳангӣ дар он таҷассум ёфта, ҳисси ифтихор ва масъулият нисбат ба арзишҳои миллиро дар ниҳоди шаҳрвандон бедор месозанд. Суруди миллӣ бошад, ки ҳамчун рамзи озодӣ ва соҳибихтиёрӣ садо медиҳад, эҳсоси ҳамбастагӣ ва фахрро дар мардум бедор карда, ба тарбияи насли наврас дар рӯҳияи ватандӯстӣ мусоидат мекунад.

Шиносоӣ бо рамзҳои давлатӣ ва эҳтироми онҳо рисолати мустақими тарбияи ватандӯстӣ дорад. Ҳар як шаҳрванди Тоҷикистон бо дидани парчам, шиносоӣ бо нишон ва шунидани Суруди миллӣ эҳсоси масъулият, ифтихор ва муҳаббати қавӣ нисбат ба давлатро эҳсос мекунад. Ин эҳсос о барои беҳтар шудани сатҳи маънавиёти шаҳрвандон аҳамият дошта, барои тақвияти ҳамбастагии ҷомеа ва устувории давлат муҳим мебошад.

Инчунин, рамзҳои давлатӣ ба тарбияи ҳуқуқӣ ва сиёсӣ низ равона шудаанд. Онҳо меомӯзонанд, ки ҳар шаҳрванди масъулиятшинос бояд рамзҳо ва қонунҳои давлатро эҳтиром кунад. Ин амалӣ ба рушди ҷомеаи қонунманд ва шаҳрвандшинос мусоидат мекунад.

Дар таърих ва фарҳанги тоҷикон рамзҳои давлатӣ ҳамеша ҳамчун нишонаҳои ҳувият ва ифтихор эътироф мешуданд. Таҷрибаи даврони Сомониён ва дигар давлатҳои миллӣ нишон медиҳад, ки рамзҳо ва нишонаҳои давлатӣ барои тақвияти худшиносии миллӣ ва эҳёи мероси таърихӣ аҳамияти калон доштанд. Пас аз истиқлолият, рамзҳои миллӣ ба тарбияи ҳисси ватандӯстӣ, эҳтироми фарҳанг ва арҷгузорӣ ба таърих равона шуданд. Масалан, дар барномаҳои таълимӣ насли наврас бо ин рамзҳо ошно мешавад, маъно ва таърих ва паёмҳои онҳо меомӯзад. Ин таҷриба эҳсоси масъулият ва ифтихорро дар насли ҷавон бедор мекунад.

Ҳамзамон, рамзҳои давлатӣ ҳамчун воситаи фарҳангӣ хизмат мекунанд. Онҳо арзишҳои таърихӣ ва фарҳангии миллатро таҷассум намуда, онҳоро барои насли наврас ва ҷомеаи муосир ҷолиб ва маънӣ мебахшанд. Ҷашнҳои миллӣ, чорабиниҳои фарҳангӣ, барномаҳои варзишӣ ва ҳамоишҳои расмӣ бо иштироки рамзҳои давлатӣ фазои идона ва ҳамбастагиро ба вуҷуд оварда, ҳисси ватандӯстиро дар аҳолӣ тақвият медиҳанд.

Ташаббусҳои Пешвои миллат муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон низ дар ин самт намунаи равшани сиёсати ватандӯстӣ мебошанд. Бо иқдоми Сарвари давлат дар зарфи 35 соли соҳибистиқлолӣ барномаҳои таълимӣ оид ба шиносоӣ бо рамзҳои давлатӣ ва маънои онҳо дар мактабҳо ва донишгоҳҳо амалӣ шуда истодаанд, ки ҳисси масъулият ва фахр аз давлату миллатро дар насли наврас тақвият мебахшанд. Ин барномаҳо сатҳи маърифати ҳуқуқӣ ва фарҳангиро баланд бардошта, насли ҷавонро ба эҳтироми арзишҳои миллии худ ва тарбияи ватандӯстӣ водор мекунанд.

Ҳамин тавр, рамзҳои давлатӣ воситаи тарбияи маънавӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоӣ мебошанд. Онҳо ба тақвияти худшиносии миллӣ, эҳтироми арзишҳои таърихӣ ва фарҳангӣ, ва ташаккули ҷомеаи масъулиятшинос ва ватандӯст мусоидат мекунанд. Рамзҳо ҳамчун нишонаҳои ягонагӣ ва ҳамбастагии ҷомеа хизмат карда, ҳисси ҳамдилӣ ва муттаҳидиро миёни шаҳрвандон тақвият мебахшанд.

Дар заминаи таҳлилии иҷтимоӣ ва сиёсӣ, метавон гуфт, ки рамзҳои давлатӣ барои рушди устувори ҷомеа ва тақвияти ҳисси ватандӯстӣ нақши ҳалкунанда доранд. Шиносоӣ бо рамзҳо ва эҳтироми онҳо о ба тарбияи насли ҷавон, таҳкими ҳамбастагии ҷомеа, устувории давлат ва ҳифзи арзишҳои миллӣ мусоидат мекунад. Ҳар шаҳрванди Тоҷикистон бо эҳтиром ба рамзҳои давлатӣ ҳисси масъулият, ифтихор ва муҳаббати қавӣ нисбат ба миллат ва давлатро меомӯзад, ки ин барои тақвияти ҷомеаи мутамаддин ва пешрафти кишвар аҳамияти беназир дорад.

Хулоса, рамзҳои давлатӣ ҳамчун нишонаҳои расмӣ ва маънавӣ пояи ҳувияти миллӣ ва соҳибихтиёрии давлат буда, воситаи тарбияи ватандӯстӣ ва тақвияти худшиносии миллӣ ба ҳисоб мераванд. Бо истифодаи васеи онҳо ҳисси ифтихор, муҳаббат ва масъулият нисбат ба давлат ва миллат дар насли наврас бедор мешавад. Ин амал ба таҳкими ҳамбастагии ҷомеа ва устувории давлат, тарбияи маънавӣ, фарҳангӣ ва иҷтимоии шаҳрвандон мусоидат мекунад. Аз ин лиҳоз, рамзҳои давлатӣ асоси тарбияи ватандӯстӣ ва пойдории давлат ва миллат мебошанд.

ОДИНАЗОДА Латофат Амиршо,

директори Коллеҷи омӯзгории шаҳри Кӯлоб,

номзади илмҳои педагогӣ, дотсент